Description
Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Description
Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
102 episodes


Polityka w USA potrafi czasem przyjąć formę spektaklu, a czasem — demonstracji siły. Dekret Donalda Trumpa o „D.C. Safe and Beautiful Task Force” to właśnie ten drugi przypadek. W tym odcinku przyglądam się temu, jak decyzja prezydenta wywraca do góry nogami codzienność mieszkańców Dystryktu Kolumbii, podważa lokalną autonomię i odsłania prawdziwe ambicje federalnej władzy. Jeśli chcecie wiedzieć, dlaczego polityka w USA potrafi wejść z butami w życie miasta, które nie ma nawet pełnej reprezentacji w Kongresie — ta opowieść jest dla Was. W tle pobrzmiewają także napięcia rasowe, bo rasizm w usa i sposób, w jaki reaguje na niego władza, są integralną częścią tego konfliktu. Atmosfera w Waszyngtonie gęstnieje: federalne służby na ulicach, surowe kontrole w metrze, masowe deportacje, likwidacja obozowisk bezdomnych, uproszczone wydawanie pozwoleń na broń, a w tle mieszkańcy, którzy głosowali przeciw prezydentowi. Tu jak w soczewce widać, jak polityka w USA łączy ze sobą bezpieczeństwo, ideologię i siłowe zarządzanie przestrzenią publiczną. To walka o władzę i o to, kto może decydować o własnym mieście, gdy Biały Dom i Kongres Usa mogą ingerować w decyzje lokalnych władz. Waszyngton D.C. ma unikalną historię: „czarna stolica”, centrum kultury afroamerykańskiej, miejsce narodzin artystów, aktywizmu i politycznych ruchów. W tej opowieści pojawia się historia USA, społeczeństwo USA, zmieniająca się kultura USA i wszystkie napięcia, które czynią to miasto symbolem szerszych konfliktów. Zobaczycie też, jak działania Białego Domu wpisują się w szerszy trend „porządkowania” amerykańskich metropolii — trend, który w Ameryka 2025 może nabrać jeszcze większego tempa. Napięcia rasowe również wracają w tej historii — bo rasizm w usa często ujawnia się tam, gdzie władza zaczyna mówić językiem porządku zamiast dialogu. To także opowieść o przestrzeni i o tym, komu wolno ją kształtować. Usuwanie murali, zamalowywanie publicznego artu, policyjne represje wobec protestów, surowsze kontrole w transporcie — władza federalna narzuca Waszyngtonowi estetykę i nową narrację. To konflikt między siłą centrum a ambicją lokalnej demokracji; konflikt, który od lat definiuje polityka w USA, choć mało kto mówi o nim głośno. W tym wszystkim powraca pytanie o rolę, jaką odgrywa kongres USA, którego decyzje (a czasem milczenie) kształtują przyszłość stolicy bardziej niż działania burmistrza. Przyglądam się temu, co naprawdę dzieje się na ulicach D.C.: dlaczego likwidacja koczowisk nie rozwiązuje kryzysu bezdomności, czemu masowe deportacje uderzają w tysiące latynoskich rodzin, jak zmiana zasad dostępu do broni wpływa na bezpieczeństwo miasta i dlaczego w tym wszystkim pobrzmiewa echo dawnej walki o potęga USA. To także moment, w którym media w USA pokazują dwa różne światy: konserwatywny obraz „brudnego miasta” vs liberalną narrację o obronie praw obywateli. Jeśli chcecie zrozumieć, jak naprawdę działa federalna władza, co oznacza autonomia stolicy i dlaczego Waszyngton stał się poligonem politycznym dla całego kraju, posłuchajcie tego odcinka. To historia o mieście, które walczy o prawo do własnego głosu i o tym, jak łatwo w Stanach Zjednoczonych można ten głos odebrać. Ameryka dla Zaawansowanych to podcast o polityce w USA, historii, kulturze, mediach, prawie i geopolityce. Jeśli interesuje Cię Ameryka 2025, społeczeństwo USA, konstytucja USA, wybory w USA, rasizm USA, potęga USA czy relacje USA Rosja – znajdziesz tu wszystko, czego szukasz. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
50min | Published on April 11, 2025


W tym odcinku przeanalizujemy problem niewygodny dla zwolenników nieograniczonego prawa do posiadania broni, na który wielu ludzi nie zwraca uwagi w Stanach Zjednoczonych: kradzieże broni ze sklepów oraz od indywidualnych posiadaczy. Zastanowimy się jak wpływa to na przestępczość i bezpieczeństwo publiczne. Bo co jeśli powiem Wam, że paradoksalnie to właśnie praworządni obywatele przez swoją niefrasobliwość i lekceważenie stają się źródłem zaopatrzenia przestępców w broń palną? Zapraszam do wysłuchania podcastu. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
31min | Published on December 18, 2023


W tym odcinku odkrywamy złożoną historię Święta Dziękczynienia, analizujemy popularne mitom i omawianym zapomniane fakty dotyczące tego dnia. Jest tu co nieco o Pielgrzymach, ich podróży na pokładzie Mayflower, i roli Squanto - rdzennego Amerykanina, bez którego kolonia Plymouth prawdopodobnie nigdy by nie powstała. Naświetlimy historyczne niedokładności i aspekty tego ważnego wydarzenia, o których wielu Amerykanów wolałoby nie wspominać. Jeśli myśleliście, że o Święcie Dziękczynienia wiedzieliście już wszystko, to zapewniam Was, że nic bardziej mylnego. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
27min | Published on November 22, 2023


W tym odcinku przyglądamy się, jak blackface wpisuje się w historię rasizmu i dlaczego malowanie sobie twarzy, aby udawać osobę czarnoskórą (nwet bez złych intencji) może być obraźliwe.Punktem wyjścia do dyskicji na ten temat jest incydent z programu '"Twoja Twarz Brzmi Znajomo", gdzie biały uczestnik udawał Kendricka Lamara, oraz komentarze jakie się później pojawiły. Analizujemy argumenty, które pojawiły się w podkaście "Zgrzyt" Revo i Gimpera. Rozważamy kulturowe i historyczne implikacje blackface, zwracając uwagę na globalny wymiar tego typu wydarzeń. Sporo historii i garść reflekcji na temat wrażliwości. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
23min | Published on November 13, 2023


Za ten temat zabierałem się dość długo, kilka razy go zaczynałem i odkładałem na później. Wreszcie przyszedł luty - Black History Month i stwierdziłem, że nie ma co dłużej czekać. Chodzi o pojęcie rasy, bez którego nie da się zrozumieć współczesnej Ameryki. Wyjaśnijmy sobie co to znaczy, że rasa to konstrukt społeczny, jak bardzo różnimy się od siebie ze względu na kolor skóry i czy my naprawdę jesteśmy biali. Rozprawmy się z mitami, które pojawiają się w każdej dyskusji o dyskryminacji w Stanach Zjednoczonych. Pogadajmy o rasie i rasizmie. Zapraszam na część pierwszą trudnej rozmowy amerykańskiej tożsamości. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
21min | Published on February 15, 2022


Niektórzy mówią, że ten stan reprezentuje prawdziwego ducha Ameryki. Inni twierdzą, że jest zwyczajnie zacofany i tkwi w przeszłości. Zdecydowanie trudno być obojętnym, mówiąc o Teksasie. Porozmawiajmy więc o nim, porozmawiajmy o jego teraźniejszości, ale także o przeszłości, ponieważ moim dzisiejszym gościem jest nauczyciel historii z Texasu Cody Pouge. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
23min | Published on November 26, 2021


Jeszcze dwa słowa o sprawie Kyle’a Rittenhouse’a, ale nie będzie to długi komentarz. Ale pogadajmy chwilę o tym czy chłopak jest rzeczywiście niewinny oraz czy standardy obrony koniecznej dla wszystkich są takie same. Spoiler alert numer 1: nie jest. Spoiler alert numer 2: nie są. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
9min | Published on November 21, 2021


Przed kilkoma dniami rozpoczął się proces Kyle Rittenhouse’a, nastolatka z Illinois, który w ubiegłym roku podczas zamieszek w miejscowości Kenosha w Wisconsin, zastrzelił dwie osoby a jedną ranił. Siedemnastolatek uzbrojony w nielegalnie posiadany karabin AR-15 pojechał do Kenosha gdzie spotkał się innymi ludźmi jak on – vigilantes – samozwańczymi stróżami prawa. I na przykładzie Rittenhouse’a opowiem wam dziś o jednym z najsłynniejszych amerykańskich mitów, który stał się rzeczywistością - kulturze vigilantes. Wyidealizowanym, silnie zakorzenionym produkcie popkultury, który wylewa się na amerykańskie ulice, a w rzeczywistości wygląda groźniej i znacznie mniej romantycznie niż w filmowych klasykach o nieustraszonych bohaterach. Bo nie ma lepszego przykładu niż wydarzenia w Kenosha, aby pokazać co jest nie tak z braniem sprawiedliwości we własne ręce (choć często nawet nie chodzi o sprawiedliwość). Źródła wykorzystanych fragmentów audio: Tiefenthäler, Ainara, et al. “Reconstructing the Rittenhouse Shootings: How Kenosha Echoed America's Polarization.” The New York Times, The New York Times, 28 Oct. 2021, 'Oh Hell No': Kenosha Sheriff on Calls to Deputize Local Gun Owners.” YouTube, YouTube, 26 Aug. 2020, “The Magnificent Seven Official Trailer #1 - Charles Bronson Movie (1960).” YouTube, Movieclips Classic Trailers, 5 Oct. 2012 “The Good, the Bad and the Ugly - The Danish National Symphony Orchestra”, YouTube, DR Koncerthuset, Jan 26, 2018 Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
19min | Published on November 6, 2021


Wiecie, że wczoraj Donald Trump po raz pierwszy od czasu, kiedy wprowadził się do Białego Domu, musiał osobiście złożyć zeznania w sprawie z powództwa cywilnego cywilnym? I, że specjalna komisja Kongresu, która bada atak jego zwolenników na Kapitol straciła wreszcie cierpliwość dla współpracowników byłego prezydenta, którzy unikają składania zeznań i zaczęła kierować wnioski o areszt dla nich? Czy w śledztwach dotyczących podważania wyników wyborów dzieje się coś jeszcze, czy też utknęły one w martwym punkcie? Jeśli chcecie wiedzieć jak głęboko Donald Trump ugrzązł w śledztwach kryminalnych i pozwach cywilnych i jaki jest bieg tych spraw, czy siedzi mu na karku prokuratura i jak traktują go sądy po tym, kiedy przestał być już prezydentem, zapraszam do obejrzenia filmu o Wszystkich (Prawie) Problemach Donalda Trumpa. Tym bardziej, że jest on na Wasze specjalne życzenie. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
25min | Published on October 20, 2021


W drugi poniedziałek października to Stanach Zjednoczonych „Columbus Day” – Dzień Kolumba. To święto, choć jest dniem wolnym od pracy, z roku na rok obchodzi coraz mniej ludzi. Zastępuje je Indigenous Peoples’ Day – Dzień Rdzennych Amerykanów, który w tym roku Joe Biden proklamował świętem narodowym. O Kolumbie będzie mniej, ale jeśli chcecie się dowiedzieć, jak dziś żyją i z jakimi problemami borykają się rdzenni Amerykanie, a także jak wyglądają rezerwaty Indian Pamunkey oraz Mattaponi w Wirginii, koniecznie wysłuchajcie tego felietonu. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
17min | Published on October 11, 2021
Description
Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
102 episodes


Polityka w USA potrafi czasem przyjąć formę spektaklu, a czasem — demonstracji siły. Dekret Donalda Trumpa o „D.C. Safe and Beautiful Task Force” to właśnie ten drugi przypadek. W tym odcinku przyglądam się temu, jak decyzja prezydenta wywraca do góry nogami codzienność mieszkańców Dystryktu Kolumbii, podważa lokalną autonomię i odsłania prawdziwe ambicje federalnej władzy. Jeśli chcecie wiedzieć, dlaczego polityka w USA potrafi wejść z butami w życie miasta, które nie ma nawet pełnej reprezentacji w Kongresie — ta opowieść jest dla Was. W tle pobrzmiewają także napięcia rasowe, bo rasizm w usa i sposób, w jaki reaguje na niego władza, są integralną częścią tego konfliktu. Atmosfera w Waszyngtonie gęstnieje: federalne służby na ulicach, surowe kontrole w metrze, masowe deportacje, likwidacja obozowisk bezdomnych, uproszczone wydawanie pozwoleń na broń, a w tle mieszkańcy, którzy głosowali przeciw prezydentowi. Tu jak w soczewce widać, jak polityka w USA łączy ze sobą bezpieczeństwo, ideologię i siłowe zarządzanie przestrzenią publiczną. To walka o władzę i o to, kto może decydować o własnym mieście, gdy Biały Dom i Kongres Usa mogą ingerować w decyzje lokalnych władz. Waszyngton D.C. ma unikalną historię: „czarna stolica”, centrum kultury afroamerykańskiej, miejsce narodzin artystów, aktywizmu i politycznych ruchów. W tej opowieści pojawia się historia USA, społeczeństwo USA, zmieniająca się kultura USA i wszystkie napięcia, które czynią to miasto symbolem szerszych konfliktów. Zobaczycie też, jak działania Białego Domu wpisują się w szerszy trend „porządkowania” amerykańskich metropolii — trend, który w Ameryka 2025 może nabrać jeszcze większego tempa. Napięcia rasowe również wracają w tej historii — bo rasizm w usa często ujawnia się tam, gdzie władza zaczyna mówić językiem porządku zamiast dialogu. To także opowieść o przestrzeni i o tym, komu wolno ją kształtować. Usuwanie murali, zamalowywanie publicznego artu, policyjne represje wobec protestów, surowsze kontrole w transporcie — władza federalna narzuca Waszyngtonowi estetykę i nową narrację. To konflikt między siłą centrum a ambicją lokalnej demokracji; konflikt, który od lat definiuje polityka w USA, choć mało kto mówi o nim głośno. W tym wszystkim powraca pytanie o rolę, jaką odgrywa kongres USA, którego decyzje (a czasem milczenie) kształtują przyszłość stolicy bardziej niż działania burmistrza. Przyglądam się temu, co naprawdę dzieje się na ulicach D.C.: dlaczego likwidacja koczowisk nie rozwiązuje kryzysu bezdomności, czemu masowe deportacje uderzają w tysiące latynoskich rodzin, jak zmiana zasad dostępu do broni wpływa na bezpieczeństwo miasta i dlaczego w tym wszystkim pobrzmiewa echo dawnej walki o potęga USA. To także moment, w którym media w USA pokazują dwa różne światy: konserwatywny obraz „brudnego miasta” vs liberalną narrację o obronie praw obywateli. Jeśli chcecie zrozumieć, jak naprawdę działa federalna władza, co oznacza autonomia stolicy i dlaczego Waszyngton stał się poligonem politycznym dla całego kraju, posłuchajcie tego odcinka. To historia o mieście, które walczy o prawo do własnego głosu i o tym, jak łatwo w Stanach Zjednoczonych można ten głos odebrać. Ameryka dla Zaawansowanych to podcast o polityce w USA, historii, kulturze, mediach, prawie i geopolityce. Jeśli interesuje Cię Ameryka 2025, społeczeństwo USA, konstytucja USA, wybory w USA, rasizm USA, potęga USA czy relacje USA Rosja – znajdziesz tu wszystko, czego szukasz. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
50min | Published on April 11, 2025


W tym odcinku przeanalizujemy problem niewygodny dla zwolenników nieograniczonego prawa do posiadania broni, na który wielu ludzi nie zwraca uwagi w Stanach Zjednoczonych: kradzieże broni ze sklepów oraz od indywidualnych posiadaczy. Zastanowimy się jak wpływa to na przestępczość i bezpieczeństwo publiczne. Bo co jeśli powiem Wam, że paradoksalnie to właśnie praworządni obywatele przez swoją niefrasobliwość i lekceważenie stają się źródłem zaopatrzenia przestępców w broń palną? Zapraszam do wysłuchania podcastu. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
31min | Published on December 18, 2023


W tym odcinku odkrywamy złożoną historię Święta Dziękczynienia, analizujemy popularne mitom i omawianym zapomniane fakty dotyczące tego dnia. Jest tu co nieco o Pielgrzymach, ich podróży na pokładzie Mayflower, i roli Squanto - rdzennego Amerykanina, bez którego kolonia Plymouth prawdopodobnie nigdy by nie powstała. Naświetlimy historyczne niedokładności i aspekty tego ważnego wydarzenia, o których wielu Amerykanów wolałoby nie wspominać. Jeśli myśleliście, że o Święcie Dziękczynienia wiedzieliście już wszystko, to zapewniam Was, że nic bardziej mylnego. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
27min | Published on November 22, 2023


W tym odcinku przyglądamy się, jak blackface wpisuje się w historię rasizmu i dlaczego malowanie sobie twarzy, aby udawać osobę czarnoskórą (nwet bez złych intencji) może być obraźliwe.Punktem wyjścia do dyskicji na ten temat jest incydent z programu '"Twoja Twarz Brzmi Znajomo", gdzie biały uczestnik udawał Kendricka Lamara, oraz komentarze jakie się później pojawiły. Analizujemy argumenty, które pojawiły się w podkaście "Zgrzyt" Revo i Gimpera. Rozważamy kulturowe i historyczne implikacje blackface, zwracając uwagę na globalny wymiar tego typu wydarzeń. Sporo historii i garść reflekcji na temat wrażliwości. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
23min | Published on November 13, 2023


Za ten temat zabierałem się dość długo, kilka razy go zaczynałem i odkładałem na później. Wreszcie przyszedł luty - Black History Month i stwierdziłem, że nie ma co dłużej czekać. Chodzi o pojęcie rasy, bez którego nie da się zrozumieć współczesnej Ameryki. Wyjaśnijmy sobie co to znaczy, że rasa to konstrukt społeczny, jak bardzo różnimy się od siebie ze względu na kolor skóry i czy my naprawdę jesteśmy biali. Rozprawmy się z mitami, które pojawiają się w każdej dyskusji o dyskryminacji w Stanach Zjednoczonych. Pogadajmy o rasie i rasizmie. Zapraszam na część pierwszą trudnej rozmowy amerykańskiej tożsamości. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
21min | Published on February 15, 2022


Niektórzy mówią, że ten stan reprezentuje prawdziwego ducha Ameryki. Inni twierdzą, że jest zwyczajnie zacofany i tkwi w przeszłości. Zdecydowanie trudno być obojętnym, mówiąc o Teksasie. Porozmawiajmy więc o nim, porozmawiajmy o jego teraźniejszości, ale także o przeszłości, ponieważ moim dzisiejszym gościem jest nauczyciel historii z Texasu Cody Pouge. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
23min | Published on November 26, 2021


Jeszcze dwa słowa o sprawie Kyle’a Rittenhouse’a, ale nie będzie to długi komentarz. Ale pogadajmy chwilę o tym czy chłopak jest rzeczywiście niewinny oraz czy standardy obrony koniecznej dla wszystkich są takie same. Spoiler alert numer 1: nie jest. Spoiler alert numer 2: nie są. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
9min | Published on November 21, 2021


Przed kilkoma dniami rozpoczął się proces Kyle Rittenhouse’a, nastolatka z Illinois, który w ubiegłym roku podczas zamieszek w miejscowości Kenosha w Wisconsin, zastrzelił dwie osoby a jedną ranił. Siedemnastolatek uzbrojony w nielegalnie posiadany karabin AR-15 pojechał do Kenosha gdzie spotkał się innymi ludźmi jak on – vigilantes – samozwańczymi stróżami prawa. I na przykładzie Rittenhouse’a opowiem wam dziś o jednym z najsłynniejszych amerykańskich mitów, który stał się rzeczywistością - kulturze vigilantes. Wyidealizowanym, silnie zakorzenionym produkcie popkultury, który wylewa się na amerykańskie ulice, a w rzeczywistości wygląda groźniej i znacznie mniej romantycznie niż w filmowych klasykach o nieustraszonych bohaterach. Bo nie ma lepszego przykładu niż wydarzenia w Kenosha, aby pokazać co jest nie tak z braniem sprawiedliwości we własne ręce (choć często nawet nie chodzi o sprawiedliwość). Źródła wykorzystanych fragmentów audio: Tiefenthäler, Ainara, et al. “Reconstructing the Rittenhouse Shootings: How Kenosha Echoed America's Polarization.” The New York Times, The New York Times, 28 Oct. 2021, 'Oh Hell No': Kenosha Sheriff on Calls to Deputize Local Gun Owners.” YouTube, YouTube, 26 Aug. 2020, “The Magnificent Seven Official Trailer #1 - Charles Bronson Movie (1960).” YouTube, Movieclips Classic Trailers, 5 Oct. 2012 “The Good, the Bad and the Ugly - The Danish National Symphony Orchestra”, YouTube, DR Koncerthuset, Jan 26, 2018 Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
19min | Published on November 6, 2021


Wiecie, że wczoraj Donald Trump po raz pierwszy od czasu, kiedy wprowadził się do Białego Domu, musiał osobiście złożyć zeznania w sprawie z powództwa cywilnego cywilnym? I, że specjalna komisja Kongresu, która bada atak jego zwolenników na Kapitol straciła wreszcie cierpliwość dla współpracowników byłego prezydenta, którzy unikają składania zeznań i zaczęła kierować wnioski o areszt dla nich? Czy w śledztwach dotyczących podważania wyników wyborów dzieje się coś jeszcze, czy też utknęły one w martwym punkcie? Jeśli chcecie wiedzieć jak głęboko Donald Trump ugrzązł w śledztwach kryminalnych i pozwach cywilnych i jaki jest bieg tych spraw, czy siedzi mu na karku prokuratura i jak traktują go sądy po tym, kiedy przestał być już prezydentem, zapraszam do obejrzenia filmu o Wszystkich (Prawie) Problemach Donalda Trumpa. Tym bardziej, że jest on na Wasze specjalne życzenie. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
25min | Published on October 20, 2021


W drugi poniedziałek października to Stanach Zjednoczonych „Columbus Day” – Dzień Kolumba. To święto, choć jest dniem wolnym od pracy, z roku na rok obchodzi coraz mniej ludzi. Zastępuje je Indigenous Peoples’ Day – Dzień Rdzennych Amerykanów, który w tym roku Joe Biden proklamował świętem narodowym. O Kolumbie będzie mniej, ale jeśli chcecie się dowiedzieć, jak dziś żyją i z jakimi problemami borykają się rdzenni Amerykanie, a także jak wyglądają rezerwaty Indian Pamunkey oraz Mattaponi w Wirginii, koniecznie wysłuchajcie tego felietonu. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
17min | Published on October 11, 2021