Transcription

• Speaker #0

  Hallo en welkom bij een nieuwe aflevering van BeLive Talk. Vandaag hebben we het over verslaafd zijn aan suiker. By the way, ik ben Jan van Parijs, ik ben medisch journalist en de host van deze podcast. Een podcast die zich richt naar vrouwengezondheid en hoe vrouwen in beweging te zetten. Elke week hebben we een expert, of elke maand hebben we een expert die zoekt naar natuurlijke oplossingen om klassieke gezondheidskwaaltjes op te lossen. En vandaag hebben we niet één, maar niet minder dan. Twee experten. En laat ons beginnen met Anne. Anne Ambrochet. Anne, jij bent, en dat zie ik op mijn blaadje hier staan, kinesiën-therapeut en orto-moleculair-therapeute. Maar ik ken jou ook als iemand die grote interesse heeft in fytotherapie. Daar ga je het straks ook over hebben.

• Speaker #1

  Dankjewel dat ik erbij mag zijn vandaag, Jan. Zoals je het aangeeft, ik ga in mijn stuk helemaal aan het einde van deze podcast het hebben over planten, over stoffen en voedingsmiddelen. die een impact kunnen hebben op onze glucose spiegels. En we gaan kijken hoe we die op een slimme manier kunnen inzetten zodat we de suikerspiegels zo stabiel mogelijk kunnen houden en een gezonde leefstijl kunnen nastreven.

• Speaker #0

  Ja, op zo'n natuurlijk mogelijke manier.

• Speaker #1

  Absoluut, helemaal correct.

• Speaker #0

  Voilà. En ik kijk recht in de ogen van Charlotte Potts. Charlotte, jij bent, en dat lees ik op je mooie website trouwens, jij bent diabetes lifestyle coach. en op je site maak je er geen geheim van dat je... zelf ook diabetespatiënt bent. Diabetes type 1, dat heb jij. En daar heb je je roeping wat rondgemaakt. Vertel eens.

• Speaker #1

  Ja, dat klopt. Dank u wel voor de uitnodiging. Fijn dat ik hier mag zijn vandaag. Het is mijn missie om mensen bewuster te maken rond bloedsuikerspiegels. Ik noem mezelf dan ook een beetje een bloedsuikerexpert. Ik ben gedurende zeven jaar al bezig met mensen met diabetes te coachen, maar mijn missie reikt veel verder dan dat. Ik wil vooral mensen... inspireren naar het belang van stabiele bloedsuikers, naar het stabiliseren van insulineniveaus, maar daar gaan we het straks zeker nog over hebben. En dat komt inderdaad vanuit het verhaal dat ik diabetes type 1 heb. 31 jaar geleden kreeg ik de diagnose. En dat heeft mij heel veel geleerd, heel veel gebracht, maar vooral doen inzien dat die bloedsuikers van primordiaal belang zijn. Want die bloedsuikers bepalen hoe we ons voelen, hoe we denken, hoe we slapen en hoe we in het leven staan. Dus daar hoop ik vandaag in deze podcast toch het een en het ander over te kunnen vertellen.

• Speaker #0

  Je noemt jezelf bloedsuikerexpert. Dat is gewoon de geknipte vrouw om hier vandaag te zitten. Ik heb een paar cijfers opgezocht. En ik lees dat elke Belg 48 kilo suiker per jaar zou opeten. Daarmee zijn we niet de hoogste van Europa. Maar laat ons zeggen, ironisch gezegd, dat we goed scoren bij de suikergebruikers in Europa. Vrouwen zouden elke dag 84 gram suiker binnenkrijgen. Dat zijn 14 suikerklontjes. Ik zie je al kijken, Charlotte. Je vindt dat veel te veel. Maar het is gewoon lekker, Charlotte. We hebben dat graag. Ik heb het graag. Wat maakt suiker zo aantrekkelijk en is het noodzakelijk?

• Speaker #1

  Ja, heel goeie vraag om mee te beginnen. Suiker is ontzettend lekker. Dat vind ik trouwens ook. En dat is geen toeval. Ons brein is van nature geprogrammeerd. Om zoet lekker te vinden, om het als een snelle bron van energie te zien, maar vooral om veiligheid te creëren. Maar wat vroeger een evolutionair voordeel was, wekt vandaag tegen ons. De consumptiemaatschappij van vandaag, de overloot aan suiker. We eten een hele dag suiker door. Dat zorgt ervoor dat onze bloedsuikerspiegel stijgt. En ja, dat gebeurt eigenlijk razendsnel. Vandaar dat ik het wil hebben over wat is dan die schadelijke impact, wat je vroeg. Het is een samenspel van hormonen. In een gezond werkend lichaam is het zo dat insuline en glucagon in evenwicht moeten zijn. En als wij continu suikers aan het eten zijn, dan raken die een beetje verstoord, een beetje verward. En misschien een side note, ik ga het regelmatig herhalen, maar eigenlijk is ons lichaam in evenwicht als wij één klontje suiker, dat is vier à vijf gram, in onze bloedbaan hebben. Dan is ons lichaam in homeostase. Dus je kan je al inbeelden als wij onze dagelijkse... overloot aan suiker binnenkrijgen, dat bij het drinken van een blikje cola of Fanta of gelijk welk andere frisdrank, ik wil hier geen reclame maken, door een overloot van suiker in onze bloedbaan komt, waar onze pancreas, ons orgaan die de insuline aanmaakt, een enorm overweld krijgt van oké, wat moet ik hiermee?

• Speaker #0

  Maar je hebt het wel nodig, suiker.

• Speaker #1

  Je hebt een beetje suiker nodig. In principe één klontje suiker.

• Speaker #0

  Dat zit er wel in, ja.

• Speaker #1

  Eén plantje suiker. Dus hier begint het probleem. Als wij regelmatig op diverse momenten tijdens de dag grote hoeveelheden suiker eten... Dan moet die pancreas, die alvleesklier, steeds sneller en sneller en vaker werken. En na verloop van tijd gaat die gewoon zeggen van, ik heb er genoeg van. Die wordt resistent, die is beu. En die gaat dan een toestand van insulineresistentie creëren. En dat is de voorloper van heel veel chronische aandoeningen. Ik zeg wel eens, insulineresistentie is de moeder van alle ziekten. En leefstijl de vader. Dus als je die twee gaat aanpakken in je leven, dan denk ik dat je gezond bezig bent.

• Speaker #0

  Kun je zeggen dat de lever, je organen, overbelast worden, gebombardeerd door suiker, en dat ze het opgeven? Opgeven is het woord niet, slechter werken.

• Speaker #1

  Ja, dat ze in dysfunctie gaan en dat er bepaalde werkingsmechanismen het veel moeilijker gaan krijgen. Maar wat dan misschien ook belangrijk is, naast wat we juist verteld hebben, is dat suiker nog iets heel anders belangrijk doet. In deze drukke stress-consumptiemaatschappij grijpt de drang naar suiker, zorgt voor... Een beloningssysteem in ons lichaam. En heel veel mensen met heel veel stress gaan suiker gebruiken om hun emoties te dempen of zichzelf te verdoven. En daarom is ook suiker zo geliefd.

• Speaker #0

  Het is een manier om je goed te voelen?

• Speaker #1

  Een manier om je goed te voelen, want er komt dopamine vrij. Dat is een soort belonings- of gelukshormoontje dat ons een fijn gevoel geeft. Maar pas op, suiker is heel snel, heel krachtig. En je valt heel snel weer in een dip. Dus dat zorgt voor die continue zin naar suiker. Eens het is uitgewerkt, gaat het weer nieuwe suikerrespons vragen.

• Speaker #0

  Zou je het een verslaving kunnen noemen? Je woorden zijn, eens je het hebt, wil je meer. Is het een verslaving? Is het moeilijk om ervan af te geraken?

• Speaker #1

  Laten we zeggen dat suiker eten zeker verslavend kan werken. Dat is ook bewezen. Maar je kan er iets aan doen. Op een natuurlijke manier kan je gezonder, slimmer omgaan met suiker. Suiker geeft ons vooral op korte termijn een prettig gevoel, maar op lange termijn zorgt dat voor zoveel enorme druk op ons metabolisme, ook op onze hormoonhuishouding, op onze mentale balans, op zoveel meer. Dus ik denk dat het vooral belangrijk is om in deze podcast het te hebben over hoe we bewuster kunnen omgaan met die suiker.

• Speaker #0

  Het is meer dan duidelijk dat suikers een heel negatieve invloed hebben, maar... Zijn ze nodig? Kunnen we leven zonder suiker?

• Speaker #1

  Ja, een hele goeie vraag. In het kort gezegd, ja. We kunnen leven zonder toegevoegde suikers. Suiker, sucrose, glucose of fructose, zijn niet essentieel voor het lichaam. In tegenstelling tot, als je kijkt naar de macronutriënten, hebben we essentiele vetsuren, essentiële proteïnen. Dus het is niet... Essentiële suikers bestaan niet. Maar ons lichaam heeft wel dat beetje glucose nodig. waar het uit vertrekt, waar alle metabolenprocessen beginnen en vertrekken. Maar het is vooral belangrijk om te weten hoeveel toegevoegde suikers we erbij nemen. We zijn de podcast begonnen met zoveel kilo of gram eten mensen per dag of per jaar.

• Speaker #0

  Eén klontje per dag, hadden we gezegd.

• Speaker #1

  Dat is wat er aanwezig mag zijn of moet zijn om optimaal in de bloedbaan alles te creëren wat nodig is om een metabole... flexibiliteit en ons lichaam in homeostase te brengen. Al wat we meer eten dan wat er al is, komt erbij en moet verwerkt worden door onze pancreas.

• Speaker #0

  Oké, dat is duidelijk. De belangrijke nuance.

• Speaker #1

  Ja, inderdaad.

• Speaker #0

  Je hebt het over essentiële suikers. Zijn er dan ook niet-essentieel, met andere woorden, zijn er goede en slechte suikers?

• Speaker #1

  Ik denk dat het vooral belangrijk is om de vraag te stellen van essentiële suikers, ja, maar is een lichaam in... Is het suikerverbranding of is een lichaam in vet verbrand? Iemand die een hele dag continu suiker aan het eten is, die legt een heel zware balast op zijn suikermetabolisme en die komt in die glucose rollercoaster waar we het daarnet hebben over gehad. Nu, ons lichaam heeft wel een beetje glucose nodig voor onze hersenen, onze rode bloedcellen en bepaalde weefsels, maar eigenlijk is ons lichaam zo slim en zo sterk dat het ook zelf suiker kan aanmaken. We hebben één hormoon die... onze bloedsuikerspiegel naar beneden haalt, dat is insuline, maar we hebben vier of meer hormonen die onze bloedsuikerspiegel kan omhoog brengen. Dus moeder natuur heeft ons daar eigenlijk niet op voorzien dat wij continu zoveel suikerload krijgen. Dus mijn boodschap hier is vooral niet de kwantiteit van suiker, maar de kwaliteit te gaan observeren en te gaan kijken van oké, welke koolhydraatbronnen zetten we in? Want daarin zijn heel veel verschillen mogelijk.

• Speaker #0

  Maak het dus concreet. Wat zijn dan de goeie?

• Speaker #1

  Wel... We kunnen het hebben tussen natuurlijke suikers en over toegevoegde suikers. Als je natuurlijke suikers hebt, dan zit dat al in het product in, vanuit de natuur. Dan heeft moedertje natuur daarvoor gezorgd.

• Speaker #0

  Een banaan.

• Speaker #1

  Bijvoorbeeld. Dat bevat micronutriënten, vitaminen, eiwitten, mineralen. Dat bevat een beetje van alles, dus dat zijn geen lege calorieën. Terwijl alle toegevoegde suikers bijna lege calorieën zijn. Maar wat we wel mogen, en eigenlijk zouden moeten weten, is dat ons lichaam maar één glucose-molecule in de cel kan brengen als dat een enkelvoudige suiker is. En alle suikers die er bestaan, en er zijn heel veel typen en vormen van suikers, die moeten gereduceerd worden naar die één enkelvoudige molecule. Dus wat is mijn boodschap hier? Toegevoegde suiker is misschien niet nodig om te leven, vaak schadelijk.

• Speaker #0

  Dat zijn bijvoorbeeld de koekjes.

• Speaker #1

  Bijvoorbeeld, koekjes, snoepjes, alle dingen die ook zoet smaken. Maar we kunnen ook glucose maken uit eiwitten en vetten. Dat is een proces in ons lichaam, dat noemt de gluconeogenese. Dat wordt in onze lever bewerkstelligd. En ons lichaam kan in principe zelf suiker aanmaken, op momenten dat er schaarste is.

• Speaker #0

  En je spreekt over momenten. Zijn er dan momenten op de dag waar het beter is om suikers in te nemen? En andere waar je het... zeker niet zouden aanraden.

• Speaker #1

  Ja, sowieso zeg ik altijd op een nuchtere maag, als het lichaam leeg is na een lange nachtrust, als je dan een overload aan suiker neemt, dan komt dat binnen als een grote kaskade, een tsunami van glucose, zeg maar. Dan heeft dat lichaam dat enorm lastig en dat zorgt voor heel veel kwaaltjes en pijntjes achteraf. Dus sowieso dan. Wanneer is het nog slecht? Op momenten dat je geen gebalanceerde maaltijd hebt gegeten. Dus dat je suiker... in zijn individualiteit gaat eten, is zeker niet aangeraden.

• Speaker #0

  Er zijn dan tussendoor snoepjes.

• Speaker #1

  Bijvoorbeeld, ja. Los van een maaltijd. Als je een snoepje of een chocolaatje zou willen eten, wordt het aangeraden om het op het einde van een gebalanceerde maaltijd te doen.

• Speaker #0

  De klassieke dessertjes dan?

• Speaker #1

  Bijvoorbeeld, ja. Maar ik blijf bij mijn idee en ik geloof echt wel in het feit dat we met z'n allen veel te veel toegevoegde suikers eten, omdat we tijdens de maaltijd... Ook al veel suiker. Er zijn heel veel verborgen suikers.

• Speaker #0

  Dat zijn dan bijvoorbeeld de suikers die verwerkt zijn in kant-en-klare maaltijden en dergelijke?

• Speaker #1

  Bijvoorbeeld, maar ook in zetmeel, pasta, pizza, brood, rijst. Al die dingen bevatten heel veel suiker, zetmeel. En ja, dat heeft ook effect op de bloedsuikerspiegel.

• Speaker #0

  Ja, laat het ons dus over iets helemaal anders hebben. Niet helemaal anders, maar verslavingen. Je hoort het meer en meer. Mensen zeggen, ik ben verslaafd. Of ik voel me verslaafd aan suiker. Hoe ontstaat het? Wat is dat? Bestaat het echt een verslaving?

• Speaker #1

  Wel, ik denk dat het belangrijk is om te weten... Het woord verslaving wordt heel snel en heel gemakkelijk in de mond gelegd. Ik denk dat we bewuster moeten worden om te weten... Eén, wat is die suiker? Maar vooral als we met... verslaving zitten, dan is het ook vaak omdat mensen niet weten waar er allemaal suiker in zitten. We zitten met heel veel verborgen suikers in onze ingrediëntenlijsten, maar die verstopten achter het etiket, maar in ultrabewerkte producten, zoals je net zei. Dus als je producten gaat kiezen met minder ingrediënten in, dan heb je sowieso ook al minder suiker binnen. Maar die verslaving, ja, dat is ook dat stukje dopamine, die korte respons op wat we daarnet gezegd hebben. Dat gelukshormoontje die je eventjes een beetje soelaas biedt in tijden van stress, je veiligheid creëert. En heel veel mensen en vrouwen, soms durven wij onze emoties niet meer in de ogen kijken. En dan gaan we grijpen naar suiker, alcohol. Alcohol is trouwens ook suiker. Gaan we daarnaartoe grijpen om die emoties te dempen. Dus ja, verslaving wordt heel snel gezegd omwille van het dopaminerg effect. Maar ik denk, als je je maaltijden goed opbouwt en daar is een gezonde... micro-macronutriëntenverhouding, dat je eigenlijk echt wel ervoor kunt zorgen dat die suikerbalans in evenwicht blijft.

• Speaker #0

  We gaan ervan uit, die balans is zeker niet altijd in evenwicht. Wat doet het dan? Wat is een overconsumptie aan suiker? En ik vermoed dat ik al kan zeggen, gewichtstoename.

• Speaker #1

  Onder andere. Onder andere. Onder andere gewichtstoename.

• Speaker #0

  En de rest dan?

• Speaker #1

  Het is zo dat suiker een grote impact heeft op heel ons lichaam. Onze algemene gezondheid ook. Ons lichaam, onze organen worden hierdoor ontregeld. En ook omwille van die insulineresistentie zijn er insulineniveaus die daar tegenover staan die heel hoog zijn. En dat heeft impact op onze hersenen. Bijvoorbeeld als eerste meer risico's op geheugenproblemen, op stemmingstoornissen, concentratie die soms wegvalt. Maar ook op hart- en bloedvaten. Suiker maakt onze bloedvaten stijver, waardoor er een verhoogd risico is op hypertensie. en op hart- en vaatziekten. Maar ook, en dat hebben we ook daarnet verteld, impact op de lever. Verhoogd risico op leververvetting is een gevolg. Maar ook de huid. De huid is een heel bijzondere parameter die kan duidelijk stellen dat er een glucoseprobleem is. Huidveroudering bijvoorbeeld. Ons lichaam gaat bij overmaat aan suiker de ages, en dat zijn eigenlijk de proteïnen, de suikermoleculen die vastzitten op onze elasticiteit van onze huid en ons collageen, gaat dat beïnvloeden waardoor we het sneller verouderen. Onze verstoring van de darmflora, impact op ons immuunsysteem, gaat sneller candida of verstoring krijgen van bacteriële overflow. Dus er zijn heel veel zaken die ervoor zorgen dat suiker... Misschien niet het beste startpunt is.

• Speaker #0

  Dat wordt stil aan duidelijk. Laat het nog eens over die drug hebben. Drug associeer ik met als ik er eens aan begin, raak ik het aan verslaafd en heb ik er altijd meer nodig. Mijn vraag is dan, is dat ook zo bij suiker? Eens je meer suiker begint te nemen, dat het altijd opstapelt en dat je er meer en meer en meer en meer zal willen. Misschien niet vanuit je lichaam, maar wel vanuit het hoofd. Ja,

• Speaker #1

  en inderdaad. We beginnen met een tasje koffie met één koekje. Dat wordt dan snel een tasje koffie met twee koekjes, drie koekjes. En sommige vrouwen zullen het misschien zelf last hebben om het hele pakje koekjes achterwege te laten. En dat is net omwille van die dopamine. Dat gevoel van het geeft mij een beetje rust, het tempt tijdelijk mijn stress, maar heel snel nadien worden we minder gevoelig voor die dopamine, worden we een beetje dopamine-resistent, wordt het aangenomen. En dan willen we altijd meer. Dat is ook bij koffie zo. Eén potje koffie, twee potjes koffie. Of een hele dag door koffie.

• Speaker #0

  Uw hang naar suiker groeit steeds meer. Het gaat omkeren. Bij drugs weten we dat je craving krijgt. Veronderstel, ik wil mijn verslaving afbouwen. Heb je het dan ook dat je lichamelijk, zal ik het ambetant noemen, dat je lichamelijk voelt van nee, ik wil niet stoppen, ik wil meer en meer. Het wordt moeilijker en moeilijker om af te bouwen.

• Speaker #1

  Het is zo dat in de maatschappij van vandaag we enorm vaak continu worden geconfronteerd met suiker. Dus die grip is daar heel snel. Het is gewoon moeilijk om vandaag en dag gezonde dingen in het winkelschap te vinden. Laat staan gezonde keuzes te maken, omdat er zoveel zaken zijn. Dus ja, ik geef je volledig gelijk dat het niet gemakkelijk is. Vandaar dat ik het enorm belangrijk vind dat er meer bewustzijn mag komen rond slimmere voedingskeuzes. En slimmere voedingskeuzes, dan heb ik het over... Voedingskeuzes die de bloedsuikerspiegel minder sterk beïnvloeden. En dat zijn niet altijd de gezonde keuzes. Want heel veel gezonde keuzes, mensen denken, dan ben ik goed bezig. Maar die zijn niet altijd bloedsuikervriendelijk.

• Speaker #0

  We hebben het over suiker als een drug, als iets wat verslavend is. Ik ga het even een beetje terugnemen. Hoe kan ik weten dat ik niet goed bezig ben, om het zo te zeggen? Welke signalen geeft mijn lichaam van, Jan, je bent niet goed bezig?

• Speaker #1

  Er zijn verschillende signalen die kunnen bewijzen dat we veel suiker eten. En dat is vooral als je constant de trek hebt in zoeteheid. Dus je hebt de hele dag door zin om te eten. Je hebt moeite met verzadiging. Je voelt dat je dingen nodig hebt om je een vol gevoel te geven. Energiedips. Dat is gelijk aan sugarcrashes. Dus dan hebben we een hypo, een lage bloedsuikerspiegel. Stemmingswisselingen. emotionele schommelingen, het niet volledig in je kracht staan. Op dit moment voel je je goed, maar binnen een uurtje zit je als een patatenzakje in elkaar. En ook vooral, zeker een signaal, is vermoeid zijn na het eten. Heel veel mensen, als ze gegeten hebben...

• Speaker #0

  In de zetel in slaap vallen.

• Speaker #1

  Ja, bijvoorbeeld. Of na de lunch, en je zit in een meeting, dat je het gevoel hebt van, ik heb iets nodig om me wakker te houden. En dan gaan heel veel mensen naar de koffiezetapparaat, nemen daar een... tasje koffie met een suikertje, dan kunnen ze weer even verder.

• Speaker #0

  Dat zijn heel duidelijke signalen. Aan de andere kant, je zei het al, het is ook iets aantrekkelijk. Wat maakt dat ons lichaam snakt, soms snakt naar suiker? Wat maakt suiker voor ons lichaam aantrekkelijk?

• Speaker #1

  Het is zo dat we in de maatschappij leven, hier in het Westen, dat de voedingsindustrie ons zeker niet helpt. De voedingsindustrie zorgt ervoor dat we op elke hoek van de straat wel iets zien of dat ons aantrekt om iets te eten of te drinken. Want we hebben het hier al voornamelijk gehad over voeding, maar vergeet zeker ook niet de frisdranken. De jeugd drinkt frisdranken als water, zeg ik zomaar. Dus die voedingsindustrie is continu op zoek naar voeding, over smakelijk voedsel, over verleidelijk voedsel. Ehm... En wat doen ze daar? Daar gaan ze een aantal zaken continu willen aanvinken. En dat is suiker. Want suiker geeft ons snelle energie en activeert ons beloningssysteem. Ze gaan ook meestal inzetten op vet. Want vet gaat ons die verzadiging geven en dat maakt alles een beetje romiger, wat vettiger. Maar ook de combinatie met zout en smaakversterkers. gaan ervoor zorgen dat dat de smaak versterkt en dat die eetlust wordt aangesproken. En dan als laatste gaan ze het mals of crunchy maken om ervoor te zorgen dat het dan ook nog een keer het eetplezier verhoogt. Dus al die dingen samen zijn wel allemaal aanwezig in de producten die we voor ons krijgen. En geef eens toe, Jan, in de natuur. Heb jij al eens iets gezien dat zowel vet als suiker bevat?

• Speaker #0

  En nog een beetje zout erbij. Nee. Je kijkt met een boos oog naar de voedingsindustrie. Ik denk dat je het dan ook hebt over slechte suikers. Je hebt al een aantal keer verwezen naar slechte en goeie suikers. Maar help me eens, wat versta jij onder goeie suikers? Wat versta jij onder slechte suikers?

• Speaker #1

  Laat ons zeggen dat slechte suikers, daarmee heb ik het voornamelijk over toegevoegde suikers. Dus alles wat toegevoegd is door de voedingsindustrie. Dan hebben we het over alles wat zoet smaakt ook. evengoed over zaken waar niet alle mensen zich bewust van zijn, zoals pizza's, pasta's, rijst, die ook heel veel suiker bevatten.

• Speaker #0

  Ja, de peas, pizza's en pasta's. Dat blijft hangen in mijn hoofd.

• Speaker #1

  Dus dat, de natuurlijke suiker, dat zijn de suikers die te vinden zijn in natuurlijke voedingsbronnen. Maar ook daar, daar mogen we gerust van eten. Maar kijk altijd naar de kwaliteit. Ik ga koolhydraten halen uit... groenten en niet uit witte melen, want alles wat met de melen zijn is gemaakt in de voedingsindustrie en bevat hopen vol suiker. Dus als jij een heel bord vol pasta eet en je eet dan nog eens een dessertje en een koffie met een koeksje en een wafelje, dan heb je al heel wat klontjes suiker op de teller staan. Ja,

• Speaker #0

  zoals ook bij alles. Tro is te veel en te veel is tro. Iets geheel anders. Charlotte, en ik neem letterlijk je woorden terug. Je zei daarnet wij vrouwen... hebben vaak een mentale druk, hebben last van stress en dan grijpen we wel eens naar suiker als een oplossing. Hebben vrouwen dat meer? Heeft dat iets met hormonen te maken? Is er een relatie tussen hormonen en suiker? Hoe kijk jij daarnaar?

• Speaker #1

  Ja, het is zo. Ik ga het even vanuit mijn eigen ervaring als diabeet vertellen. Tijdens onze menstruele cyclus is het zo dat we twee fases hebben. De eerste fase... waarin we insulinegevoeliger zijn, dat we minder trek hebben in suiker. In de tweede fase, vanaf de ijsprong tot de menstruatie zelf, zijn we minder insulinegevoelig en hebben we nood aan suiker. Ik geloof er wel nog stevast in dat die bloedsuikerspiegel een eerste belangrijk iets is. Maar wat heel belangrijk is, ik had het over insulinegevoeligheid, is dat het belang van insuline hier een rol speelt. In het eerste deel van die cyclus... zijn we minder insulineafhankelijk dan in het tweede deel. Ik merk dat bij mezelf. Ik heb een insulinepomp waarop ik op het einde van mijn suclus 30% meer insuline nodig heb dan aanvankelijk in het begin. Dus wat doet dat? Als je insulineresistent wordt, zorgt dat ervoor dat je lichaam meer kreeft naar suiker. Dat is ook de reden dat de mensen, de vrouwen beter gezegd, premenstrueel meer zin gaan in hebben in suiker. Dan zijn er verschillende visies, verschillende waarheden. Maar mijn waarheid is, als je daar elke keer gaat... inzetten op die toegeving om suiker te geven, dan ervaar ik dat ik net meer last heb van mijn PMS, van mijn premenstruële syndroom, omdat ik net meer suiker heb gegeten in mijn cyclus, dan als ik het echt low hou, mijn insuline laag hou, dat ik veel stabielere menstruatie heb. En dat vind ik wel een belangrijke, want dat is niet de boodschap die ze ons altijd geven.

• Speaker #0

  Eigenlijk zeg jij, vecht daar een beetje tegen bij het begin van de cyclus. Vecht tegen het gevoel naar ik heb suiker nodig.

• Speaker #1

  In het begin van de cyclus hebben we minder zin in zoet. Maar het einde van de cyclus, inderdaad, zou ik zeggen, vult u met goede bronnen van vet, goede bronnen van eiwitten, hier en daar gecombineerd met een zuivere bron van koolhydraten, niet toegevoede suikerbron, dan ga je dat echt merken aan je cyclus dat dat veel beter gaat. Vooral niet alleen aan je bloedsuiker, maar aan je insuline, die ervoor zorgt dat je veel meer rust in je lijf ervaart.

• Speaker #0

  Ja. Dat is een heel duidelijke tip. Ik breid het wat uit. Je hebt het over hormonen. Wat bij menopausale vrouwen? Is er een verband in de hangnaarsuiker? Pre- en post-menopause?

• Speaker #1

  Wel, hier ook. In de periode van menopause, daar gaat natuurlijk al een hele periode aan vooraf. We hebben perimenopause. We hebben dan de periode ervoor... Hoe is het leefstijl geweest? En insulineresistentie, waar we het in het begin over hadden, dat is een spectrum. Daarin kunnen we evolueren van heel laag insulineresistent naar zwaar insulineresistent. Dan spreek ik over diabetes type 2. Maar afhankelijk van waar je in dat spectrum zit, ga je ook je menopauze anders beleven. Dus mensen die heel veel menopauzale klachten hebben, hebben vaak wel een bloedsuikerprobleem. Dus ik denk dat het enorm belangrijk is voor vrouwen in de menopauze om bewuster om te gaan met hun bloedsuikerspiegel en om te gaan kijken van waar kunnen we hier slimme keuzes maken. Dus ja, we worden in de menopauze ook insulineresistenter. Ik ga even toelichten vanuit mijn eigen ervaring. Als type 1 weet ik precies hoeveel insuline ik nodig heb. Ik ben nog niet met menopauze, maar ik heb wel vriendinnen die dat wel zijn. En die hebben 300%, 300 Jan, meer insuline nodig dan toen ze niet in menopauze waren. Dus dat betekent dat die insulinegevoeligheid een enorme verandering heeft ondergaan. En dat gaat gepaard met nog meer zin in suiker, maar ook in gewichtstoename. En dat is de reden waarom zoveel vrouwen... tijdens de menopauze aankomen in gewicht, omdat we het aspect hebben van suiker, maar dan ook nog eens het aspect van insulinegevoeligheid, die hun zo overmeest. Ongevoeligheid eigenlijk, die ze zo overmeest.

• Speaker #0

  Ja. En eigenlijk zeg je, dat is de gang van de natuur. Als je een menopauze...

• Speaker #1

  Ja, maar we gaan er verkeerd mee om, omdat we continu ons lichaam boosten met die suikers.

• Speaker #0

  Ja.

• Speaker #1

  Zoveel jaren terug hadden we dat niet. We hadden een beetje fruit in het seizoen, en als we chance hadden tijdens de tocht, een beetje honing.

• Speaker #0

  Ja. Ja, maar het zegt wel iets van als vrouw op die leeftijd in de menopauze moet je er gewoon veel meer aandacht aan besteden om daar niet aan toe te geven. Ik kan me voorstellen als je zo vrouwen begeleidt dat dat niet altijd gemakkelijk is om daar tegen te vechten.

• Speaker #1

  Het laatste wat ik wil is dat vrouwen gaan vechten. Ik denk dat wij vrouwen al genoeg stress hebben in de maatschappij. Maar dat we vooral bewuster worden, dat we slimmere keuzes maken en daarin zijn echt heel veel opties om die keuzes te maken, slimmere keuzes te maken.

• Speaker #0

  Voilà. En zo zitten we bij het laatste hoofdstukje dat ik met jou wil bespreken. Namelijk, hoe kunnen we onze consumptie verminderen? Welke tips heb jij? Wat merk jij bijvoorbeeld bij mensen die je begeleiden, wat ontwendingsverschijnselen zijn? Wat zie jij zoal gebeuren?

• Speaker #1

  Ik denk dat het belangrijk is, ik ga ingaan op het eerste deel van je vraag, start met die slimme voedingskeuzes, wat is dat? Ik leg in mijn programma stap voor stap uit dat je kan switchen naar meer eiwitten, naar meer... naar volwaardige koolhydraten, naar meer gezonde vetten. Dat doet al heel veel. Ik ben er ook van overtuigd dat als je kunt minderen in die suikers, dat hoe stabieler die bloedsuikers zijn, hoe stabieler die insulineniveaus zijn, dat je minder ontwenningsverschijnselen zult hebben. Dat je veel minder op die glucose rollercoaster zit. Maar je kan ook dingen anders gaan doen. Je kan gefermenteerde voeding toevoegen. Daar ben ik trouwens heel erg voorstander van. Maar je kan ook... natuurlijk dopamine gaan creëren. En natuurlijk dopamine, dat kunnen we doen door extra te gaan bewegen, door koude douches in te schakelen. Meditatie en ontspanning vind ik ook een hele goeie tip. Maar vooral ook, en dat vergeten heel veel vrouwen, onze slaap is zo belangrijk. Het avondritueel, het slaapritueel is superbelangrijk, omdat ons lichaam tijdens de nacht echt die tijd nodig heeft om te herstellen. En als wij dan vlak voor het slapen gaan, Wat trouwens een heel slecht moment is om suiker te eten. Ons vol gestoken hebben met suiker. Dan is ons lichaam tijdens de nacht met die vertering van die suiker bezig. Dan creëert dat eerst een piek in die suiker en tijdens de nacht een dip, een hypo. En worden vrouwen wakker. En vrouwen beseffen niet altijd dat dat een link heeft met hun bloedsuikerspiegel.

• Speaker #0

  Ja. Wat ik nu bijzonder vind, is... Jij bent, noem het mij, laat het mij suikercoach noemen. En je hebt het niet over suiker, maar de laatste minuut heb je verteld over sporten. slapen, meditatie, dingen die ik niet direct met suiker associeer.

• Speaker #1

  Als diabetes zeggen wij, er zijn 42, maar er zijn er veel meer, ik zeg 50 factoren die onze bloedsuiker beïnvloeden. En dat is niet alleen voeding. Voeding is één stukje van heel de puzzel die onmiddellijk impact heeft. Maar slaap heeft impact, stress heeft impact, onze mindset heeft impact, emoties hebben impact. Er zijn zoveel zaken, ook onze hormonen uiteraard. Zijn we in de pubertijd? Zijn we in de zwangerschap? Zijn we in de pre- of postmenopauze? Dat heeft allemaal impact op die bloedsuikerspiegel. En dat is ook de reden waarom ik in mijn programma's het niet alleen heb over voeding, maar eigenlijk het over leefstijl heb. En dat ik het over insulin en smart living heb. En insulin en smart living is net, we gaan het niet alleen hebben over voeding, maar we gaan het over zoveel meer hebben. En het is als je al die puntjes met elkaar verbindt, connecting the dots, dat je eigenlijk, ja... heel mooie resultaten kunt bereiken.

• Speaker #0

  Ja. Ik zie mezelf een beetje als voorbeeld. Na 31 jaar diabetes vind ik van mezelf dat ik toch een heel pad heb afgelegd om dat allemaal te gaan ontdekken. Want jammer genoeg is mij dat niet verteld geweest. En die zoektocht is een beetje mijn missie geworden, om dat nu te gaan verspreiden.

• Speaker #1

  Wat vind jij uit je eigen leven gegrepen het belangrijkste wat je vaak bij andere mensen moeilijker verkocht krijgt? Waar heb jij heel veel deugd aan?

• Speaker #0

  Ik bekijk het uit uit mijn bril als diabeet, maar waar ik het soms heel erg moeilijk heb, en vroeger was ik boos, nu ben ik niet meer boos, is dat mensen zo verkeerd geïnformeerd worden. Mensen denken dat ze gezond bezig zijn. Er zijn ontzettend veel voedingscoaches, voedingsgoeroes noem ik. Dan denk ik van, ze geven tips, ze geven adviezen, en dan denk ik van, als ik dit eet, dan ga ik sky high met mijn bloedsuiker, en dan los je het probleem niet op. Het is niet omdat je dadels eet. Dadels bevatten gemiddeld zes tot acht klontjes suiker per dadel. In ons bloedsuikerverhaal is dat evenveel als dat wij zes klontjes suiker eten. Het zijn geen lege koolhydraten, daar hebben we het over gehad. Er zitten vitamine en mineralen bij, of andere stofjes. Dat maakt het misschien iets positiever, maar voor de bloedsuikerspiegel is dat juist hetzelfde.

• Speaker #1

  Ja, dat is duidelijk. Nu weten we ook wat jou boos maakt. Over iets geheel anders. Niet over boosmaken, maar over beloning en genot. We hebben het wat over onze drang naar onze hersenen die dopamine-shotjes willen hebben. Hoe kun je je hersenen herprogrammeren? Lukt dat?

• Speaker #0

  Wel, zo pas vertel ik je dat we natuurlijke dopaminebronnen kunnen inschakelen. En ik denk dat dit eigenlijk... Ook al een beetje een antwoord is op jouw vraag. Voldoende slaap, misschien wat tyrosinerijke voeding, want tyrosine is eigenlijk de voorloper van dopamine in de ortemoleculaire. Dus als we meer gaan inzetten op eiwitten, vis, vlees, eieren, dan gaan we er ook al voor zorgen dat ons lichaam het gemakkelijker heeft om natuurlijke dopamine aan te maken. Maar ook vooral positieve gedachten en positieve emoties en gewoontes aanleren. zie ik als een heel belangrijke. Ik merk dat zelf als ik heel veel stress heb, maar als ik ook bepaalde emoties voel in een situatie, dan gaat die bloedsuikerspiegel heel snel omhoog. En ik vind het dan heel belangrijk om daar durven naar te kijken. En dat niet te verdoezelen met dan net wel een snoepje of een koekje te eten.

• Speaker #1

  Ja, dat is duidelijk. Weet je wat ik tot nu toe in dit halfuur dat we aan het praten zijn nog niet heb gehoord? Dat zijn die zogenaamde... Zoetstoffen die eerder natuurlijk zijn. En in mijn hoofd popt dan op stevia. Je hebt dat nog niet vermeld. Hoe kijk jij naar die natuurlijke of minder schadelijke zoetstoffen?

• Speaker #0

  Zoetstoffen kunnen zeker een mooie start zijn als je minder suiker wilt gaan eten, zeker en vast. Natuurlijke alternatieven voor suiker, zoals stevia of eritritol, kunnen een rol spelen in het afkikken van suiker. En zeker als je diabetes hebt. Maar wat ik wel ook wil benadrukken is, zolang je jouw hersenen het signaal geeft van zoet, ga je ook zin blijven hebben naar suiker. Dus mijn boodschap is, je kan het gebruiken als tussenoplossing, maar ga het zeker niet weer dagelijks inzetten, want dan krijg je die cravings terug en die drank terug naar suiker. En plus, daar wil ik nog aan toevoegen, dat zijn de goede zoetstoffen. We hebben ook genen die niet natuurlijk zijn. Al die zoetstoffen eindigen op de olkes. De poliolen noemen we die wel eens. Maltitol, xylitol, acylfam K, al die zaken. Die doen meer kwaad dan goed, want die gaan ook onze darmflora beïnvloeden. En daar wringt vaak het groentje. Mensen die een overload aan suiker hebben, hebben vaak ook een darmprobleem. En al die zoetstoffen doen daar toch geen goed aan.

• Speaker #1

  Die worden dan omschreven als caloriearme zoetstoffen?

• Speaker #0

  Ja. Maar ook daar is het heel belangrijk dat we gaan kijken naar de insulineindex. Dus naar de mate dat onze insulinerespons belangrijk is. Bij stevia en erythritol hebben we geen insulinerespons. Dus dat betekent, ik hoef daar geen insuline voor toe te dienen of jouw lichaam hoeft daar geen insuline voor aan te maken. Maar bijvoorbeeld een maltitol of een xylitol, dat zijn zoetstoffen, onnatuurlijke, maar die hebben wel een index. Die hebben wel een glycemische index. Dus dat betekent dat die bloedsuikerspiegel vertraagd omhoog gaat. Maar daar is nog altijd insuline voor nodig. En dat vergeten heel veel mensen. En dat zijn dan zogezegd de wafeltjes bij de bakkerij, zonder suiker. En vroeger dan, als ik nog maar net diabetes had, dan liet ik me daartoe verleiden en dan at ik die. En dan twee uur, drie uur later stond die bloedsuiker sky high. En dat is wat de voedingsindustrie ons dan wil doen geloven. Dat die zoetstoffen goed zijn voor de bloedsuiker. Maar ja, als er niet diep genoeg gezocht werd, of geanalyseerd werd naar die glycemische index, dan...

• Speaker #1

  Ja, en dat is wat jij daarnet zei, wat je bobs maakte, dat daar niet voldoende correcte informatie wordt overgegeven. En rechts van u zit er iemand heel hartelijk en overtuigend mee te knikken. En dat is Anne Brochet. Anne, jij bent onze nutri- en fito-experte. En meteen lopen we naadloos over in het rubriekje Fyto- en nutritherapie. Anne, ik zie jouw Charlotte volledig beamen. Hoe kunnen planten volgens jou die drang naar suiker precies verminderen?

• Speaker #2

  Ja, ik kan alleen maar beamen wat Charlotte vertelt, uiteraard. Maar ik denk dat daar een belangrijke ook wel in zit. En dat is vooral dat we ook die drang naar suiker op een gegeven moment wel moeten doorbreken. Het is zo dat de suiker... Pieken, wat we wegnemen, is één ding. Maar anderzijds, de gewoonte om altijd maar suiker in te nemen, die moeten we op een bepaald moment doorbreken. Ik ga daar het bruggetje maken naar die fytotherapie of naar planten. Want wat we zeggen is, we denken altijd dat het stoppen met suiker innemen, dat dat gewoon discipline is. En de knop omdraaien, dat zal absoluut wel een stukje zo zijn dat de mindset of hoe je... kijkt naar je leefstijl meespeelt, maar soms door die dopamine, waar we het nu al wel heel wat over gehad hebben, komen we soms in die vicieuze cirkel terecht. We willen elke keer die beloning gaan opzoeken en dan kan het net zo interessant zijn om te gaan kijken naar bepaalde stoffen, naar bepaalde planten die mogelijk die vicieuze cirkel wel eens doorbreken. Ik zou er misschien wel eens een aantal willen uitlichten.

• Speaker #1

  Ik zit te wachten en mijn balpen staat aardig papier.

• Speaker #2

  Super. Wel... Een eerste interessante die veel mensen niet echt op hun radar hebben staan, is een stofje wat noemt Gymnema. Eentje die mensen misschien niet zo bekend is, maar in de volksnaam voor de suikervernietiger is, is een hele interessante. Eigenlijk is dat een klimplant die afkomstig is uit India. Die wordt eigenlijk al jaren gebruikt bij suikerklachten. Wat doet die? Die doet eigenlijk twee dingen. Eén is dat als je die als extract op je tong zet, dan gaat die je suikerreceptoren even doorbreken, waardoor je goesting of het aantrekkelijke aan suiker doorbroken wordt. En een tweede die heel interessant is, is dat die de opname van glucose in de darm vertraagt, waardoor je minder suikerschommelingen hebt.

• Speaker #1

  Is dat iets wat je bij de voeding, als je aan het koken bent, kunt gebruiken?

• Speaker #2

  Het zijn eigenlijk... plantenstoffen zijn. Eigenlijk extracten die je eerder als supplement gaat nemen. Ja.

• Speaker #1

  Wat heb je nog?

• Speaker #2

  Ik ben een grote fan van berberine. Berberine vind ik een heel interessante stof. En eigenlijk is dat een geelachtige bittere stof die ze uit wortels halen, bijvoorbeeld van de berberisplant. En dat is zuurbest. En eigenlijk is dat een... In de traditionele geneeskunde wordt die stof eigenlijk al heel vaak ingezet in infecties in de darmgezondheid, maar recent hebben ze daar eigenlijk de impact ook op de werking van bloedsuiker en de vetstofwisseling gezien. En het is zo dat ze helpt de glucoseopname te reguleren en uw insulinegevoeligheid, waar Charlotte het al zo vaak heeft over gehad, helpt te reguleren. Dus het is voor mij iets wat heel interessant is voor mensen die richting die insulineresistentie of die niet meer zo gevoelig zijn aan insuline, omdat ze... heel veel suikers binnen nemen, dat lichaam op een gegeven moment zegt van oh stop, die insulineresistentie begint te slabakken. Dat is een stofje dat daar heel wat zaken kan gaan doorbreken.

• Speaker #1

  Oké. Kaneel hebben wij zelf in de keuken. Ja. Ik vind dat persoonlijk lekker.

• Speaker #2

  Dat is niet alleen lekker. Ik ben helemaal met jou akkoord, dat is heel lekker. Maar dat heeft eigenlijk ook een effect van het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel. En daar ook weer die insulinegevoeligheid. Dat is daar weer een interessante, omdat die helpt je insulinegevoeligheid te verhogen. Die helpt je maagleding vertragen. Dus die bloedglucozespiegel blijft wel stabiel. En bijvoorbeeld, ik ben iemand die s'morgens... Eh... granola eet, ik maak die zelf en ik maak die eigenlijk heel bewust met wat kaneel eronder, net om bij mijn ontbijt al die glucose wat stabiel te houden, dankzij die kaneel erin.

• Speaker #1

  Ja. Zijn er zogenaamde superfoods, waar de laatste tijd veel rond te doen is? Superfoods die jij aanraadt? Producten die de bloedsuiker beter helpen te reguleren? Ja. Aan wat denk je?

• Speaker #2

  Ja, eentje waar we denk ik niet voldoende bij stilgestaan worden en waar niet spontaan aan een superfood wordt gedacht, zijn oplosbare vezels. Dat zijn vezels die we in voeding vinden, zoals chiazaad, haver, artichok, prei, noem maar. Dat zijn stoffen die oplosbaar zijn in water, maar die in de darmen een soort gelei vormen. En wat maakt eigenlijk in die maag, gaat die gelij of die... brei eigenlijk zorgen dat er een vertraagde vrijgave is van glucose. Dus die suikerspiegel wordt wat stabieler gehouden. En bovendien hebben die oplosbare vezels ook een effect op onze darmmicrobiomen. Die hebben een prebiotische werking. Dus dat betekent dat die die gezonde bacteriën in onze darm gaan voeden. En daardoor nog eens een positief effect hebben. Dus dat is voor mij absoluut een superfood. Kijk naar oplosbare vezels.

• Speaker #1

  Heb je echte supplementen waar je aan denkt? Ik denk dan aan, wat heb ik gehoord, zink, magnesium.

• Speaker #2

  Ja, chrome. Eentje die bij mij heel hoog op mijn schap staat, is chrome, omdat dat helpt de werking van insuline te verbeteren en terug die schommelingen in die bloedsuikerspiegel wat reguleert. Eentje die ook heel belangrijk is en waar we vaak niet aan denken, bij, als we over suiker denken, wel, als we over suiker denken, spierontspanning of mentale ontspanning, denk je, is magnesium. Magnesium is eentje die wij heel vaak tekort hebben omwille van het feit dat we heel veel stress hebben of dat we suikerrijk eten. En dan kan die magnesium zo'n belangrijke zijn om die suikerstofwisseling te optimaliseren.

• Speaker #1

  Ja, dat is een klassieker, die magnesium. Voor wat is magnesium niet goed, trouwens? Ik heb geen vragen. Zijn er voedingscombinaties die je aanraadt?

• Speaker #2

  Ja. Ik ga starten met iets waar Charlotte ook al aan gehaald heeft. En dat is, als je morgens op een nuchtere maag begint, zorg dan dat je lichaam niet onmiddellijk overweldigd wordt met alles wat lege koolhydraten is of heel suikerrijke voeding. Ik zou daar absoluut willen aanbevelen. Kijk eens naar iets wat... eiwitten is. Denk bijvoorbeeld aan een ongesuikerde yoghurt. Denk eens aan een kokosyoghurt. En combineer die eens met wat noten, wat chiazaad. Die chiazaad die die oplosbare vezels heeft. Of denk eens aan een omelet met groenten. Wij zijn niet gewoon in onze cultuur om te denken aan zaken die wij eigenlijk van nature eerder s'avonds eten, zoals groenten of zoals eiwitten. Begin daar eens mee in de ochtend en je gaat zien dat je dag eigenlijk heel wat stabieler en heel wat rustiger qua cravings zal doorkomen.

• Speaker #1

  Ja, je hebt het over momenten van voeding in je opnemen. Charlotte heeft het een aantal keren gehad over pieken. Zijn er producten waarvan je denkt van, dit helpt, die pieken was vermijden, dit zorgt eerder voor een stabiele suikerspiegel?

• Speaker #2

  Ik zeg altijd van probeer je suiker... En dat kan zelfs fruit zijn. Probeer dat altijd wat te combineren met noten, met iets van eiwitten. Dus probeer echt die pieken af te vlakken door je suikerrijkere voeding te combineren met andere zaken. Of als je dan echt een dessertje eet of iets suikerrijk eet, doe dat dan na een volwaardige maaltijd. Doe dat dan als je voldoende groenten hebt binnengehad en proteïnen. Neem die daarna, omdat die suikerpikken toch wat afvlakken.

• Speaker #1

  Dat is eentje wat Charlotte ook al aangegeven heeft. Over Charlotte gesproken. Mijn laatste vraag sluit aan bij waar Charlotte mee geëindigd is. Dat is die glycemische index. Wat is dat voor jou? En hoe pak jij dat op een natuurlijke manier aan?

• Speaker #2

  Ik kan me volledig aansluiten bij wat Charlotte zegt. Het is niet zo dat... ...er voorbeeld van de... Dadel vind ik bijvoorbeeld een hele sterke. Want we denken aan fruit. En het is absoluut gezond, fruit. Laat mij daarin duidelijk zitten. Daar zijn zoveel stoffen in. Daar zijn vezels in. Maar we moeten niet onderschatten dat door constant fruit te eten, we wel elke keer dat lichaam aanspreken om die glucose af te breken, mits de aanmaak van insuline. Dus daar raad ik absoluut aan van... Probeer juiste voedingscombinaties te maken. En probeer echt inderdaad af en toe dat suikerrijke tussendoortje... Probeer dat eens te vervangen door... Kom er met humus bijvoorbeeld, om net die suikerpiek weer wat weg te nemen.

• Speaker #1

  Ja, met andere woorden, natuurlijke oplossingen voldoende om suikerproblemen op een gezonde manier op te lossen.

• Speaker #2

  Ja, absoluut.

• Speaker #1

  Dames, heel hartelijk bedankt voor dit boeiend gesprek. Er zijn een aantal zaken in mijn hoofd blijven plakken. Eerst kijk ik naar jou, Charlotte. Jij zei, eigenlijk heeft ons lichaam voldoende als er ongeveer de hoeveelheid suiker van één klontje in ons lichaam rondwarrelt. Met andere woorden, eigenlijk heeft ons lichaam met één klontje suiker in ons bloed voldoende om in homeostase te zijn. Iets anders wat is blijven hangen zijn die vijftig factoren om je lichaam mooi in evenwicht te krijgen. En we kijken veel te veel naar suiker in voeding, voeding, voeding. Maar jij zegt, denk ook eens aan voldoende slaap, denk aan voldoende beweging. Er zijn nog 48 andere topics, die factoren die daarbij helpen. En bij die factoren kunnen we bijvoorbeeld ook denken aan supplementen of plantenextracten die kunnen helpen om onze suikers op een gezond niveau te krijgen, mits een gezonde levensstijl. En met levensstijl zitten we trouwens ook meteen bij het onderwerp van de volgende podcast. De podcast in juni, want dan zullen we het onder andere hebben over hoe motiveer ik mezelf om te bewegen. Wat blokkeert mij? Wat houdt mij tegen om aan beweging, aan sport te doen? Hoe motiveer ik mezelf? Daarover gaan we het in juni. We zien je graag dan terug. Trouwens, als je deze podcast weet te appreciëren, laat het ons gewoon weten. Laat een recensie of een beoordeling na. Deel gewoon deze podcast met anderen. Of nog veel beter, abonneer je op de podcast. En dan horen wij elkaar in juni terug. Tot dan.