Burn-out: laten we erover praten | Be-Life talk, de podcast die de gezondheid van vrouwen in beweging zet!

Description

Burn-out: begrijpen, voorkomen, herstellen

In deze nieuwe aflevering van Be-Life talk deelt Joëlle Hellebaut, coach gespecialiseerd in stress en burn-out, haar expertise over een fenomeen dat steeds meer terrein wint — zowel op het werk als in de privésfeer.

Met heldere en concrete woorden legt ze het verschil uit tussen overbelasting en burn-out. Ze beschrijft de meest kwetsbare profielen (perfectionisten, altruïsten, hypercreatieven...) en wijst op de waarschuwingssignalen die je niet mag negeren, zoals gevoelens van machteloosheid of emotionele terugtrekking.

Daarnaast reikt ze praktische handvatten aan om actie te ondernemen: realistische doelen stellen, leren delegeren, duidelijke tijdsgrenzen instellen en zich laten begeleiden door de juiste ondersteuning.

In de fyto- en nutri-rubriek biedt Ann Broché een waardevolle kijk op essentiële nutriënten die het zenuwstelsel ondersteunen en kunnen helpen om het risico op burn-out te verminderen. Ze deelt ook concrete aanbevelingen rond voeding, slaap en dagelijkse structuur om stap voor stap een beter evenwicht op te bouwen.

🎧 Een boeiende, inspirerende en concrete aflevering - om nu te beluisteren en te delen.

Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Transcription

Speaker #0
Hallo allemaal en welkom bij een nieuwe aflevering van BeLive Talks. Zoals je weet is dat de podcast die vrouwengezondheid in beweging zet. Ik zelfs ben Jan van Parijs, ik ben medisch journalist. Ik vind het heel fijn om het vandaag eens te hebben over een thema wat voor heel veel mensen toch wel bekend in de oren zal klinken. De voorbije maanden waren zomerse maanden, toen hadden we het over sporten. Vandaag hebben we het over burn-out. Het lijkt wel alsof iedereen, en ik althans ook, een aantal mensen kent die ermee te maken hebben. Daarover gaan we het vandaag hebben. En als ik zeg we, dan zijn het vooral de twee dames die voor mij zitten. De eerste is Joël Helleboud. Joël, welkom. Joël, jij bent erkend stress- en burn-outcoach. Je bent een gecertificeerd loopbaancoach. Maar je geeft ook yoga. Je bent een yoga-docente. Drie verschillende zaken, maar er loopt waarschijnlijk een rode draad doorheen.
Speaker #1
Ja, dat klopt. Eerst en vooral Jan, dank je wel voor de uitnodiging om te spreken over een onderwerp dat mij heel nauw aan het hart ligt natuurlijk. Stress en ook burn-out natuurlijk. Ik kom zelf al uit een heel stresserende omgeving, 27 jaar gewerkt in de medische sector, waar natuurlijk werkdruk, KPIs, resultaten boeken, altijd maar doorgaan, enorm aanwezig is. En toen wist ik helemaal nog... Ik vroeg niet wat het effect was van stress. Niet alleen op je lichaam, maar ook op je brein, op je hele systeem eigenlijk. Ik was me daar niet van bewust. Laat staan dat ik wist dat je daar iets aan kon doen. Dus ik heb die wereld verlaten. En sinds zes jaar begeleid ik nu mensen in mindset bewustwording van stress. Stress en burn-out preventie. Dat is een hele belangrijke. Zorgen dat mensen niet in burn-out komen. Want eens in je burn-out zitten, dat is een moeilijker traject. Dat is een langer traject om eruit te komen. En ik combineer dat inderdaad met yoga. En daar heb ik een ware communiteit waar ik mensen ook begeleid in ruimte creëren in hun lichaam en in hun hoofd. Dus eigenlijk minder stress.
Speaker #0
Ja, de geknipte vrouw. Met andere woorden, om het over burn-out te hebben. En daarnaast zit Anne Brochet. Anne is het gezicht, of beter gezegd de stem van de Fito & Nutri-rubriek. Anne is kinesiën-therapeute, orto-moleculair-therapeute. Anne, jij gaat het hebben waarschijnlijk over voedingssupplementen, planten die we kunnen gebruiken ter preventie of ter behandeling van burn-out. Waarover gaan we het hebben?
Speaker #1
Ja,
Speaker #2
dag Jan. Boeiend thema inderdaad. Een thema burn-out, waarbij we vaak toch wel denken aan vermoeidheid, minder energie. En zoals altijd gaan we kijken naar met welke voeding, gerichte voeding, kunnen we iets gaan doen. Wanneer mist iets in voeding en hoe gaan we dat gaan zoeken in supplementen en planten. Daar gaan we het vandaag ook terug over hebben,
Speaker #0
zoals altijd. Ja, ik kijk er alvast naar uit. Joël, laat ons beginnen met een cijfer. Een cijfer van het ministerie van werkgelegenheid van België. Zij zeggen dat één op de zes werknemers symptomen vertonen van chronische stress of burn-out. Nu, dan denk ik... Is dat hetzelfde? Kronische stress, vermoeidheid, oververmoeidheid, burn-out? Is dat één pot nat of onderscheid je dat?
Speaker #1
Ja, dat is natuurlijk, als je die cijfers bekijkt, dat is inderdaad alarmerend. Mensen die uitvallen door stress of psychische aandoeningen, is de laatste vijf jaar met liefst 44% gestegen. Dus dat is enorm natuurlijk. Dus dat is één aspect, dat zijn heel hoge cijfers. We zijn momenteel op 150.000 mensen die thuis zitten met burn-out. Er is een groot verschil tussen stress, uitputting en burn-out.
Speaker #0
Zeg eens.
Speaker #1
Stress en burn-out te begrijpen, moeten we eerst eens kijken wat stress is. Er is een groot verschil tussen de stressoren, iets dat je stress oplevert, en de lichamelijke reactie die daaraan gekoppeld is. De stressoren kunnen we niet uitschakelen, die zijn er altijd in ons leven. Maar wat belangrijk is, is dat we manieren ontwikkelen om wanneer die stressor ons raakt, en dat we even in stress staan, want het lichaam maakt adrenaline aan, cortisol, dat we daarna kunnen recupereren. En daar loopt het vaak fout.
Speaker #0
Het loopt fout en dan ga je, sommigen gaan in burn-out, anderen weer niet. Wat is voor jou... een burn-out, of beter gezegd, laat het me correct omschrijven, wat krijgt medisch gezien de naam...
Speaker #1
Het loopt eigenlijk in verschillende fasen. Vandaag zijn er enorme goede tools en tests beschikbaar op internet. Onder andere is er een tool van UZ Leuven, de Burnout Assessment Tool, BAT wordt die ook wel genoemd, en die is gewoon online beschikbaar, in alle talen trouwens. En daarin kan een persoon eigenlijk een vragenlijst invullen om te zien wat is zijn stressniveau ten opzichte van de werkende of niet werkende Vlaming. Het is enkel voor Vlaanderen. Dat is één aspect. En ook, we kunnen kijken, wat is je risico op burn-out? En waarin ligt het verschil? Die test eigenlijk, die meet een aantal factoren, namelijk vier kerndimenties, uitputting, mentale disconnectie eigenlijk, mentale distantie, cognitief ontregeling en emotionele ontregeling. Dus dat zijn allemaal verschillende symptomen Die... Je kan ervaren door stress te hebben. Nu, stress is eigenlijk niets negatief. Stress is eigenlijk heel positief. Mochten we geen stress hebben, dan zouden we niks bereiken. We zouden niks doen, we zouden niks presteren. Maar het is wanneer die stress echt chronisch wordt, aanhouden blijft, dat we niet recupereren, dan worden die symptomen, die kleine symptomen, wat vergetachtig zijn, een klein beetje geriteerd zijn, wat emotioneel zijn, dan worden die... Symptomen worden echt klachten. En daarin is een groot verschil. We zeggen altijd van, je brein ligt soms tegen je. Je brein zegt, doe wat sterk. Hou nog wat vol, ga nog wat verder. Geef niet op, wees perfect. Maar je lichaam geeft je altijd al signalen. En na die signalen hebben we te luisteren. Er is een heel mooi boek geschreven, Wanneer je lichaam nee zegt, van Gabor Maté. Het is een prachtig boek en die zegt eigenlijk... Je lichaam stokkeert al die stress. En daar heb je naar te luisteren. En dat doen vaak mensen niet.
Speaker #0
En als je niet luistert, kom je in een burn-out?
Speaker #1
Dus wanneer je blijft...
Speaker #0
Of kan je in een burn-out komen?
Speaker #1
Ja, wanneer je blijft je lichaam uitputten, en alleen maar af en toe is het weekend, of één keer of twee keer in de week, in het jaar, ik zeg het zo, op vakantie gaat, dan is er natuurlijk niet voldoende herstel. De psycho-educatie die ik dan geef aan klanten die ik begeleid, is er eens, om het eenvoudig uit te leggen... Je hebt eigenlijk een rempedaal en een gaspedaal. En vandaag de dag zijn we allemaal experts om te duwen op dat gaspedaal. En nog een beetje meer, en ik zeg dan altijd, zelfs de beste, allerbeste Formule 1-piloot, wanneer dat die in de bocht nog eens extra, in de voordebocht nog eens extra gas gaat geven, ja, dan komen we in de problemen.
Speaker #0
Ja, en de problemen, is dat dan een crash? is dat, want vaak hoor je dat dat boem patat, dat van de ene dag op de andere mensen zeggen van het gaat niet meer. Ja,
Speaker #1
we onderscheiden eigenlijk vier fases. De eerste fase is de groene fase, alles is fantastisch, we zijn heel vitaal, we voelen ons heel goed. En dan komt er wat stress. Dan voelen we een beetje spanning, we zijn wat geriteerd, we zijn wat emotioneler, we maken wat meer fouten, maar dan is er nog niks. Maar dan eigenlijk zouden we al kunnen ingrijpen. Wanneer we dat negeren, dan komen we meer in de paarse fase. We beginnen echt klachten te krijgen.
Speaker #0
Zoals?
Speaker #1
Maagklachten, spierpijn, verteringsproblemen, hoofdpijn, emotionele klachten. Er zijn ze ganse rekening.
Speaker #0
Op zich zijn dat klachten die iedereen wel eens heeft en waarschijnlijk, en daar zal je waarschijnlijk op aansturen, vaak negerigeren je die. Ja,
Speaker #1
we negeren die, maar die zijn niet te negeren als die aanhoudend zijn. Vaak zeggen mensen die een... echt in burn-out komen en zeggen van, ik wist het eigenlijk al lang. Het voelde eigenlijk al lang niet goed. Maar ik dacht, ik ga nog even volhouden. Ik ga nog even voortgaan.
Speaker #0
En is er dan vaak zo één detail, de druppel die de emmer doet overlopen?
Speaker #1
Soms, en zeker in een werkgerelateerde context, is er iets gelinkt aan je waarde. Er is ineens zoiets in je waarde, iets dat echt essentieel is voor jou, dat jou raakt en daardoor... knappen we. Dat is een druppel die de emmer doet overlopen.
Speaker #0
Heb ik het juist dat het een soort continuum is van moe zijn, vermoeidheid en dat dat dan kan eindigen in burn-out? Dat je niet kunt zeggen, dit is het en dit is het niet. Het vloeit aan elkaar over.
Speaker #1
Dat is het moeilijke, Kojan, is burn-out, echte burn-out, daar zijn zoveel verschillende burn-outs. Voor iedereen is dat ander. Bij de een is het puur werk gerelateerd, bij de andere is er ook veel familiaal. Misschien is er een onderliggend trauma. Dus er zijn heel veel verschillende soorten burn-outs. Maar ik denk het belangrijkste is... Want als iemand echt al in een burn-out is, dan zijn we ook al vertrokken naar een langer herstel. Maar daar zullen we het misschien straks over hebben. Ja, dat is lekker en vast. Maar vooral te kijken van, ben ik gewoon wat moe? Ben ik wat uitgeput? Of zit ik eigenlijk echt al in die kritische fase dat mijn stress eigenlijk iets te chronisch is aan het worden, dat die aanhoudend is en dat ik geen middelen heb gevonden om mijn veerkracht op te bouwen, om met die stress om te gaan. Stress is niet te vermijden. Ja,
Speaker #0
laat ons het ergste geval nemen. Iemand komt in echte burn-out. Jij ziet op dagelijkse basis veel mensen die in burn-out zijn. Wat is zo het typische beeld van de mensen die jij terug op het juiste pad probeert te brengen?
Speaker #1
Het typische beeld van burn-out? Dus dan kijken we echt naar de klachten, die diepe klachten die we hebben op mentaal vlak. Bijvoorbeeld fouten maken, niet meer kunnen concentreren, overmatig piekeren. En daardoor ook niet meer slapen. Emotioneel heel kwaad zijn of niet kunnen stoppen met wenen. Zaken heel negatief zien. We krijgen een soort van tunnelvisie. Het glas is altijd half leeg. Cognitief, dat heb ik al een beetje aangelegd, maar moe zijn. S'morgens opstaan en eigenlijk al moe zijn voor de hele dag begint.
Speaker #0
En zeggen, het gaat niet meer om het werk.
Speaker #1
Het gaat niet meer, ja. En dan hebben we ook lichamelijke klachten, maagproblemen door de nervus vagus. Dat is een belangrijke zenuw in je lichaam, die wordt eigenlijk overprikkeld. En dat is voor maagklachten. Want wanneer we heel veel stress hebben, dan ben je eigenlijk aan het overleven. Dan hoeft je lichaam niet bezig te zijn met je spijsvertering, want dat is niet belangrijk. Je moet je klaarmaken om te vechten of te vluchten voor dat gevaar dat op je afkomt. En vandaar dat gevaar is niet meer van in de tijd, een tijger, een tijger die op je afkwam. Maar vandaag zijn dat al die prikkels die op ons afkomen, al die deadlines, al die snelheden, al dat vergelijken met die sociale media en dergelijke. Dus dat geeft klachten, bijvoorbeeld ook op de maag.
Speaker #0
Je gaf het daar net al even aan, er zijn signalen. En wat zijn zo'n signalen waarvan jij zegt, die zouden mensen in hun achterhoofd moeten houden?
Speaker #1
Vermoeidheid.
Speaker #0
Vermoeidheid, ja.
Speaker #1
Aanhoudende vermoeidheid. Dat is één. En een tweede is...
Speaker #0
Is dat dan niet uitgeslapen geraken in het weekend? Denken, ik ga eens tot tien uur slapen en toch blijft het een rotte dag.
Speaker #1
Het bijzondere is, slaap kan je niet stockeren. We zullen het straks hebben over twee belangrijke manieren om te herstellen van uitputting. Burnout is nog iets anders, maar van vermoeidheid of uitputting is slaap. En voeding, waar Annes zal over hebben. Omdat dat de twee voornaamste energiebronnen zijn die we hebben. Ons lichaam is ongelooflijk clever en weet eigenlijk wat het nodig heeft. Alleen ons hoofd vindt daar iets anders van. Ons hoofd ziet het anders.
Speaker #0
Je zei daarnet al, vaak zijn het signalen die we negeren. Je zegt, vermoeidheid is zo'n cruciaal element. Wat zijn nog zaken waarvan je zegt, laat dit niet liggen?
Speaker #1
Aanhoudende... Fysieke klachten, dus koppijn, spijsvertegering, maagkrampen, gespannen spieren, pijntjes die onverklaarbaar zijn, waar er geen medische oorzaak voor is. Vaak gaan die klanten of patiënten naar verschillende dokters en is er niks te vinden. Maar het lichaam zegt wel iets. Het lichaam weet het. Het lichaam geeft je signalen.
Speaker #0
Dat zijn op zich signalen die iedereen herkent. Waarom pikken sommigen het op? En anderen weer niet, want ik vermoed dat de mensen die bij jou komen vaak die signalen genegeerd hebben.
Speaker #1
Ja Jan, een moeilijke vandaag in deze maatschappij is, we vinden dat we sterk moeten zijn. We vinden dat we flink moeten zijn. We vinden dat we ons best moeten doen. We moeten perfect zijn. We vergelijken ons constant. Al die prekels komen constant op ons af. En we vinden dat we daar iets mee moeten doen. Ons brein vindt dat. En dat speelt natuurlijk heel hard mee.
Speaker #0
Een cijfertje, mijn tweede cijfertje. Een onderzoek van Securex gaf aan dat 70% van de mensen met een burn-out de signalen maandenlang genegeerd of geminimaliseerd hebben. Dat is wat jij waarschijnlijk ook ziet.
Speaker #1
Omdat we maar blijven doorgaan, omdat we dus niet zwak willen zijn. En het bijzondere is, ik heb nog nooit in mijn praktijk een luie, egocentrische... Een nonchalante persoon gaat in burn-out. Die komen niet in burn-out.
Speaker #0
Je zei daarnet dat perfectionisme ook een gevaarlijk teken is.
Speaker #1
Ja, perfectionisme is een... Eerst en vooral, ik ben van mening dat perfectionisme is niets waar je mee geboren wordt. Perfectionisme is een denk- en gedragspatroon dat je hebt ontwikkeld als overlevingsstrategie. En er zijn een tiental signalen, er is een prachtig boek over geschreven van Marcel Hendricks. Hij heeft een boek geschreven, Zeg me dat ik oké ben. Dus dat zijn mensen die moeilijk hebben met... Delegeren, altijd controle willen houden, faalangst ontwikkelen, de lat altijd heel hoog hebben, altijd meer, altijd beter. En eigenlijk doen we dat, want op zich is iets perfect willen doen geen probleem. Het wordt problematisch wanneer je daardoor constant erkenning, bevestiging, appreciatie wilt krijgen bij de ander. En die krijg je nooit 100%. Je krijgt nooit 100% bevestiging, erkenning. van de ander.
Speaker #0
En zo leg je de lat altijd maar hoger en hoger en hoger en dan eindig je bij jou.
Speaker #1
Ja, spijtig genoeg. En dat willen we kost voor kost voorkomen, dat iemand in burn-out komt, natuurlijk.
Speaker #0
Voilà, je laat het woord vallen, voorkomen. Hoe kunnen we het voorkomen? Preventie. Ja,
Speaker #1
dus de eerste stap is als mensen, en daar pleit ik echt voor, dat wanneer we merken dat het eigenlijk al vijf voor twaalf is, vaak al vijf na twaalf, Maar nog niet in een burn-out zijn, want in een burn-out kan je eigenlijk bijna je bed niet meer uit. Je kan niks meer doen. Het is belangrijk om niet in die crash te komen, die preventie. En dus een belangrijke is psycho-educatie. Het principe uitleggen wat is stress. Stress is positief, behalve als hij chronisch is. En wat kunnen we doen om die stress niet chronisch te houden? Kleine middelen ontwikkelen. Bewustwording. Eerst en vooral kijken naar je denkpatronen. Wat denk je en is dat waar wat je denkt? Waar heb je controle over en waar heb je totaal geen controle over? We kijken vaak naar de buitenste cirkel. We willen het weer beïnvloeden. Onze baas, de werknemers, de rode lichten, het verkeer. Daar hebben we totaal geen controle over.
Speaker #0
En daarmee zeg je ook, leer daarmee omgaan, leer daarin berusten.
Speaker #1
Dat is natuurlijk het moeilijkste wat er is, loslaten. Maar we proberen meer te kijken van, wat kan je wel? Wat geeft jou kracht? Kijk naar wat je denkt, hoe je je daardoor voelt en wat je als gevolg daaraan doet. Dus eigenlijk is je gedachte uitdagen. Nu, je gedachte in je brein is je grootste vriend, maar is ook je grootste vijand, natuurlijk. Dus die bewustwording een klein beetje aanwakkeren.
Speaker #0
Dus wat jij noemt psycho-educatie, is dat eigenlijk bewust worden?
Speaker #1
Ja, natuurlijk. Want we zijn eigenlijk heel onbewust in alles wat we doen. We kunnen pas iets veranderen wanneer we bewust worden. En dus als we bewust worden, worden we bekwaam. En dan kunnen we iets doen. En dan kunnen we iets veranderen. Want als je niets verandert, dan verandert er ook niets in je leven.
Speaker #0
Stapje 1 is bewustwording. Stapje 2?
Speaker #1
Stapje 2 is dan kijken we naar wat kunnen we doen om ons brein een beetje tot rust te brengen. En dat zijn eigenlijk heel eenvoudige dingen.
Speaker #0
Zoals?
Speaker #1
Eerst hebben we vooral die bewustwording. Maar die bewustwording zit ook in... We denken dat we kunnen multitasken. Maar dat kunnen we niet. Wij zijn geen computers. Een computer kan multitasken. Mensen kunnen dat eigenlijk niet. Dus iedere keer dat we proberen te multitasken, zijn we eigenlijk heel onefficiënt en heel moeilijk voor ons brein bezig. Dus focus wordt wel vandaag het nieuwe EQ, of het nieuwe goud, ook een mooi boek over geschreven trouwens, het nieuwe EQ genoemd. Kijk eens waar je op kan focussen. Leer focussen. Kijk eens of je kan even onthaasten, even pauzeren, door je even te vervelen. Mensen in burn-out zeggen van, ik kan niet in een stoel zitten. Want dan blijft mijn werk liggen. Dus omgaan met schaamte en schuld van even niets te doen. Beseffen dat wanneer je even pauze neemt, dan ben je eigenlijk enorm k... krachtig aan het worden, enorm sterk aan het worden en word je veel creatiever.
Speaker #0
Betekent dat concreet als mensen in begeleiding gaan bij jou, dat ze huiswerk krijgen en een huiswerk zou kunnen zijn, leer pauzes nemen. Ga wandelen.
Speaker #1
Ja, huiswerk is natuurlijk een moeilijke, zeker bij mensen in burn-out, want dan krijgen die nog meer druk, want dan willen die het heel goed voelen voor de coach of de psycholoog. Dus daar moeten we een beetje mee opletten, maar ik... Ik geef ze wel zaken mee waar ze mee aan de slag kunnen gaan. Want we moeten wel in beweging komen. Als we in een burn-out komen. Eens we in een burn-out zitten, is er maar één remedie. En dat is stop. slapen, slapen, slapen, slapen, slapen, gezond eten, gezond eten, gezond eten, gezond eten.
Speaker #0
Maar dat is voor straks. We zijn hier nog bij voorkomen bezig.
Speaker #1
Dus om te voorkomen, het zit in heel kleine dingen. Bijvoorbeeld, ga even tien minuten pauze nemen. Ga eens echt heel bewust dat koffietje of dat theetje drinken. Ga eens naar buiten, even wandelen. Zet eens wat muziek op. Dans even, spring eens even op en neer. Dat is al voldoende om even uit die actie... acute stress te komen. Dat is één. Een tweede, iets wonderlijks, waar we eigenlijk niet genoeg bij stilstaan, en waar we heel veel controle over hebben, is onze ademhaling. Als ik heel snel nu begin te praten, wat doe ik? Ik adem heel oppervlakkig, heel hoog, en dat heeft een effect op mijn hart. Mijn hart gaat mijn brein beïnvloeden. Dus heel bewuste ademhalingsoefeningen doen. En dat hoeft niet lang te duren, dat kan maar drie minuten zijn. Heel... rustig inademen en net iets langer uitademen. En zo is het een goede zucht doen.
Speaker #0
En hier komt de yoga-docent in jou naar boven.
Speaker #1
Dat klopt.
Speaker #0
Dat is iets wat je bijvoorbeeld in yoga leert. Ja,
Speaker #1
natuurlijk. Ademhaling is zo belangrijk. Het is een deel van je zenuwstelsel waar je echt kunt beïnvloeden. Ik kan beslissen om te stoppen met ademen. Gedurende een minuut.
Speaker #0
Je liet al eventjes rustmomenten. Is dat een van de clues om te voorkomen, regelmatig korte momenten pauze nemen?
Speaker #1
Ja, inderdaad.
Speaker #0
Beter dan lange vakanties?
Speaker #1
Ja, inderdaad. Inderdaad, je lichaam heeft constant in je dag die kleine rustmomenten nodig, die kleine remoefeningen, die kleine rembewegingen. Als iemand al voldoende slaapt, dan kijken we naar zeven uur slapen, 1% van de bevolking die met minder dan vijf uur kan. Dus vaak denken mensen ik heb niet veel slaap nodig, maar dat is niet zo. Op termijn vreekt dat en slaap kan je ook niet stokkeren. Dat is ook een belangrijke. Maar dus die slaap dat is heel goed als mensen al goed kunnen slapen, maar vaak als we heel veel stress hebben dan liggen we het s'nachts wakker. Dus tijdens de dag die kleine rustmomenten inbouwen.
Speaker #0
Heb je voorbeelden van mensen die dat doen? Wat leuke dingen waarvan je zegt dat is nog goed. Goed gezien.
Speaker #1
Daar ook komt mindfulness, ook een beetje gelinkt aan yoga, naar boven. Echt heel mindful, even die tas thee drinken.
Speaker #0
En daarbij stilstaan.
Speaker #1
En heel bij stilstaan. Even je palet papier nemen en je gedachten opschrijven. Of even kijken van, waar gaat het nu om? Was er nu echt die prioriteiten, die focus? En wat is al die ruis? Steve Jobs was daar een krak in. Die verwijderde, Steve Jobs van Apple, verwijderde... Al de ruis. En die focusten op twee, drie dingen. En hij zei, daar gaan we voor. En dat geeft heel veel rust aan je brein.
Speaker #0
Dat gaat over voorkomen. Je liet daar net al even vallen. Het wordt veel moeilijker bij behandeling van mensen die er middenin zitten. En dan was het enige, als ik me goed herinner, stoppen.
Speaker #1
In de eerste fase werken we dan echt aan jouw staat van zijn. Wat we noemen echt proberen, die batterij die op soms 20, 30 procent zit. Om die naar boven te krijgen. En dan is het ontwikkelen van zelfzorg. Zorgen voor jezelf. Je batterij opladen. Een hele belangrijke. Weet je Jan, ik heb soms mensen en die begeleid ik in Burnout. En ik doe dan wandelcoachings. We trekken de natuur in. Om in beweging te komen. In contact te komen met die zintuigen. En ik heb een dame gehad en zij was een beetje beschaamd. En een beetje bang. Want zij stelde voor als ik een collega tegenkom. En die ziet dat ik hier wandel in de natuur. En ik zit wel thuis. Dus dat schaamtegevoel en dat schuldgevoel, dat is het tweede aspect waar we aan werken. Die manier van zijn. Wat maakt dat je vindt dat je altijd door moet gaan? Wat maakt dat je niet nee kan zeggen? Wat maakt dat je vindt dat je altijd zo je best moet doen? En die lat zo hoog kan leggen? Dus dan werken we meer op wie je bent en waarom je doet wat je doet eigenlijk.
Speaker #0
Wat zijn andere middelen, manieren waarmee je je cliënten, patiënten helpt?
Speaker #1
Zwandercoaching is een hele fijne, om dat lichaam eerst tot rust te brengen. Om meer die batterij op te laten, die veerkracht te verhogen. Want we zeggen, we kunnen de golven niet tegenhouden, maar we kunnen wel leren surfen op de golven. Het tsunami niet tegenhouden, het is eerder surfen op de golven.
Speaker #0
Je geeft aan stop zeggen, maar... Herstellen van een burn-out is niet zo evident. Het is niet een weekje vakantie nemen en je bent eruit. Hoe lang duurt dat meestal?
Speaker #1
Ja, inderdaad. Er is een groot verschil tussen uitputting, vermoeidheid, uitputting en burn-out. Burn-out is de intensiteit van je klachten, je symptomen, die veranderen naar klachten. Bij burn-out de echte klachten. En ten tweede is de herstelfase. Ben je moe, dan kan je zeggen, ik blijf twee, drie weken thuis of ik ga eens op vakantie. En dan recupereer je. Bij burn-out is dat niet het geval. De cijfers tonen dat nu gemiddeld, en dan spreken we over gemiddelde, is iemand met een burn-out acht maanden thuis. Acht maanden? Ja, acht maanden. Sommigen doen dat ietsje sneller, kunnen er ietsje vroeger uitkomen. Sommigen blijven twee jaar thuis. Dat was dan natuurlijk belangrijk om terug werk te hervatten. Daar zit ook een heel subtiele balans. Je wilt niet te snel aan het werk teruggaan, maar wel snel genoeg. Als we te lang thuis zitten, heeft dat ook weer een enorm effect op je zelfvertrouwen. Op je geloof dat je het eigenlijk nog wel kan. Ik zeg het, er is zo'n schuldgevoel bij die mensen die in burn-out komen.
Speaker #0
Werken is niet per se slecht.
Speaker #1
Natuurlijk niet. Het is het anders werken. Vandaar dat we ook meer kijken naar progressief werk hervatten. En dus niet fulltime terug beginnen. Dat is één aspect. Een tweede aspect is natuurlijk ook hoe de werkgever daarmee omgaat. Het destigmatiseren, het normaliseren van wanneer je altijd aanstaat. Wanneer die prikkels altijd maar blijven. komen wanneer we constant maar die prikkels ook opzoeken. Sociale media is daar een hele gevaarlijke in natuurlijk. We kijken het s'avonds, mensen die uitgeput zijn, die zitten het s'avonds vaak nog om tot rust te komen, uren te scrollen op de gsm. Dus die gsm moet echt buiten de slaapkamer.
Speaker #0
Veronderstel, iemand geraakt uit, met jouw hulp of hulp van anderen, uit een burn-out, hoeveel mensen hervallen? Hoe kun je vermijden dat je hervalt, hoe kun je vermijden dat je in een tweede of een derde burn-out komt?
Speaker #1
Hoeveel mensen er vallen, daar heb ik spijtig genoeg geen cijfers voor. Het gebeurt wel, omdat bijvoorbeeld soms mensen te snel hervatten en dan direct terug fulltime hun werk hervatten. Denken van, ik ben goed uitgerust nu, maar ik verander niks aan hoe ik omga met bepaalde situaties. Ik kan nog altijd geen nee zeggen, ik wil nog steeds de controle houden. Spijtig genoeg die mensen hervallen. En vaak hervallen die veel dieper. Dus die bewustwording, maar ook die middelen ontwikkelen. om te zorgen dat we aan meer zelfzorg doen, die pauzes inlassen, vaker bewegen, af en toe meer fun inlassen. Fun is een hele belangrijke.
Speaker #0
Al bij al zeg je, dit vraagt wel een fundamenteel nieuwe mindset van iemand.
Speaker #1
Dat klopt, ja, dat klopt.
Speaker #0
En slaagt iedereen daarin?
Speaker #1
Niet iedereen slaagt daarin. Niet iedereen slaagt daarin. Maar we zien wel dat... Iedereen gaat zeggen dat burn-out vreselijk is, omdat er zoveel schuldgevoel bij komt, omdat er zoveel schaamte onder ligt. Dus het accepteren van een burn-out is het moeilijkste. Dat duurt al een paar maanden, om dat te accepteren. Maar daarna, vaak leren mensen zoveel, dat wanneer ze uit de burn-out komen, dat ze zeggen van, ik ben eigenlijk zo geëvolueerd, ik had het niet willen missen, want nu weet ik wie ik ben, weet ik wat zelfzorg is, ik ben zoveel milder geworden voor mezelf. maar ook voor mijn omgeving.
Speaker #0
Een nieuw mens, bij wijze van spreken.
Speaker #1
We zeggen niet een nieuw mens, want dat betekent dat je echt moet veranderen. We kijken meer naar groei en transformatie. En stress is besmettelijk, maar rust, een rustgevend iemand is ook besmettelijk.
Speaker #0
Dat is een mooie. Een laatste vraag. Tot nu toe hebben we gesproken over, wij als individu, maar er zit ook een maatschappelijk aspect aan, burn-out. Dat is heel het systeem dat ons druk oplegt. Ja, daar gaan we vandaag nu niets aan kunnen oplossen als individu. Maar hoe zie jij dat? Wat moet er gebeuren op, laat ik zeggen, structureel vlak?
Speaker #1
Er zijn twee delen. Het eerste deel is natuurlijk weer die... Waar heb je controle over en waar heb je geen controle over? De maatschappij is enorm druk. Er komen constant prikkels op ons af. En we zoeken die prikkels op een duur rok op. We kunnen sociale media niet tegenhouden. Wat je wel kan doen... is bewust kiezen om smorgens bijvoorbeeld een kwartierje vroeger op te staan, om eens echt te reflecteren, wat wil ik nu eigenlijk vandaag bereiken? Waar ga ik mij op focussen? En niet direct beginnen met je e-mails. Want we vergelijken dat altijd, dat is een thema van Elke Geeraerts, die zegt van, op wat ga je jagen? Op de konijnen, en die zijn met duizenden, of op die grote olifanten. En jagen is natuurlijk een metafoor. Maar...
Speaker #0
Hoe ga je je dag beginnen? Hoe je je dag begint, is bepalend voor de rest van je dag.
Speaker #1
En die sociale media, de gsm, gaat de slaapkamer uit.
Speaker #0
Natuurlijk.
Speaker #1
Iemand die zat mee te grinniken op bepaalde momenten zelf is Anne Brochet. Anne is de vaste stem van de Fito en Nutri-rubriek. Anne, welkom. Zoals elke keer gaan we het hebben over wat kan voeding en wat kunnen supplementen doen. als we aan burn-out denken. denken we meteen ook aan grote vermoeidheid. Welke voedingsstoffen of welke supplementen kunnen het lichaam helpen of ondersteuning bieden bij vermoeidheid?
Speaker #2
Ja, dat is een goeie vraag. We hebben het ook gehoord van Joëlle. Die vermoeidheid en het missen van energie en drive om te herstellen of terug door te gaan, die missen vaak. We kunnen kijken naar twee verschillende grote assen. Ik denk eerst moeten we eens kijken naar de... De cellulaire energie. We hebben het daar ooit al eens over gehad, maar in onze cellen, in onze mitochondria, dat zijn onze energiefabriekjes waar we echt energie aanmaken, wel, daar zijn een aantal stoffen cruciaal. En ik noem er één, magnesium, en daar is hem, zeg Jan. En de B-vitamines. En bijvoorbeeld om even op magnesium in te zoomen, dat is een cruciaal stofje in die mitochondria om die energie aan te maken. En magnesium... is betrokken in 600 enzymatische processen. En wat gebeurt er als je in zo'n zware stress, chronische stress, een burn-out gaat? Dan ga je eigenlijk meer energie verbruiken, maar ook meer uitscheiden. Weet je nog, vorige maand hadden we een podcast over hydratatie. En daar spraken we over elektrolyten. Zo'n zenuwprikkel zorgt dat er meer calcium in de cel gaat. We hebben stoffen die elektrisch geladen zijn. Die duwt eigenlijk het magnesium uit de cel. Dus je mist... echt die magnesium op dat moment enerzijds, doordat je er meer van verbruikt, want je systeem wil terug rust vinden, en anderzijds nog eens fysiologisch gebeurt daar ook van alles. Dus magnesium is eentje die we op dat energieniveau in de cel nodig hebben.
Speaker #1
Stom nog eens op, waar vinden we magnesium?
Speaker #2
Magnesium. Hebben we het vaak al over gehad. Magnesium gaan we vooral gaan vinden in die groene platgroenten. Denk maar aan boerenkool, spinazie. De noten, waar we het ook vaak over hebben. De noten aan de zaden. Denk maar aan de amandelen, de pompoenpitten. De zwarte chocolade, maar de genuwe 70%. Dat is eentje die we er altijd bij halen voor de vrouwen onder ons. Dus dat zijn zaken waar je heel gemakkelijk... Of heel gemakkelijk, waar je wel magnesium kan gaan uitvinden. In het geval van een burn-out kan het echt wel goed zijn om heel gericht bij te gaan suppleren en bepaalde vormen van magnesium te gaan toedienen. B-vitamines zijn ook zo'n belangrijke stofjes op dat cellulair energieniveau. Je moet weten dat B-vitamines worden in heel veel processen gebruikt om die processen smooth te laten verlopen. En stress, zoals Joël ook zei, stress is heel acuut. Vroeger moesten we ons klaarzetten om ons te verdedigen tegen die tijger. En dus op dat moment kreeg stress altijd voorrang ten opzichte van om tevenwelk het proces. Zwanger worden bijvoorbeeld. Het werd onmogelijk op dat moment. Verteren werd onmogelijk. Dus je ging eigenlijk al die cofactoren, die B-vitaminen, gebruiken in die stressreactie. Vandaag is die stress vaak chronisch. Dus ik moet je niet vertellen dat die B-vitamines dan ook weggekaapt worden voor die stress. En eigenlijk in heel wat andere dingen. Maar bijvoorbeeld aan het omzetten van een aminozuur, wat tryptofaan noemt, naar serotonine. Het gelukshormoon. Melatonine. Slapen. Die... Die B-vitaminen zijn daar ook nodig, maar die worden allemaal weggekaapt. Dus het is ook niet onlogisch dat mensen in stress niet kunnen slapen. Geen melatonin aanmaken, gewoon omdat die stress alles opneemt.
Speaker #1
Vind je dat in de natuur of moet je naar supletie gaan?
Speaker #2
Ja, je kan echt wel B-vitaminen gaan vinden in voeding. In dierlijke voeding bijvoorbeeld kan je zeker voldoende gaan vinden. Maar denk maar aan mensen die bijvoorbeeld vegetarisch eten. Die moeten dat sowieso uit supplementen halen. Die kunnen heel wat B-vitamines niet binnenkrijgen. Dus vandaar iemand die geen dierlijke producten eet, die moet dat soort zaken supplementen.
Speaker #1
Dus inderdaad, dat is dat ene product dat een veganist niet kan binnenkrijgen via de klassieke voeding. Absoluut,
Speaker #2
helemaal terecht. En dus dan hebben we het over die ene as gehad, die energie-as. Daarnaast heb je ook het zenuwstalsel. In zo'n burn-out zie je eigenlijk dat wij... constant aanstaan. Dat betekent constant adrenaline aanmaken. Noradrenaline aanmaken. En om die aan te maken, heb je daar ook een aminozuur. Dat zijn de kleine bouwsteentjes van de eiwitten. Bijvoorbeeld L-tyrosine. L-tyrosine is een... De aminozuur, de kleine bouwsteen van dat eiwit, dat nodig is om dopamine aan te maken. En als ik zeg van, we missen die energie, dopamine, daar zit het woordje do in. En do is echt de energie die je hebt om dingen gedaan te krijgen. Die zijn helemaal opgebruikt, want je hebt constant adrenaline nodig, noradrenaline. Dus die aminozuren zijn uitgeput, dus die gaan we ook gaan toevoegen.
Speaker #1
Ja, en waar vind je die dan?
Speaker #2
Ook weer een stukje in dierlijke producten, in eieren, in gevogelten. Maar als je dan echt dat veganistische, vegetarische opgaat, dan kijk ik ook naar pulvruchten,
Speaker #1
bijvoorbeeld. Of supletie.
Speaker #2
Of supletie, ja. Absoluut, je kan L-tyrosine perfect gaan suppleren. Maar je kan bijvoorbeeld ook gaan kijken naar GABA, waar je wel het net had over die... constante gas die we induwen, is GABA, we hebben het daar al een paar keren over gehad, is echt de rem die we in ons lichaam kunnen installeren en GABA kan je gaan suppleren. L-theanine bijvoorbeeld is iets wat je uit groene thee haalt, kan ook juist die rust en die rem geven.
Speaker #1
Joël, ik hoor Anne praten over de uitputting die ons lichaam ondergaat bij burn-out. Dat moet aangevuld worden met stoffen. Is dat iets wat jou bekend in de oren klinkt? Werk jij daar ook rond?
Speaker #2
Ja,
Speaker #0
klopt Jan, inderdaad. Wanneer iemand uitgeput is of sterker nog in een burn-out is beland, dan is het allerbelangrijkste, nummer één, slaap.
Speaker #1
Dat heb ik onthouden.
Speaker #0
Het tweede...
Speaker #1
Was voeding.
Speaker #0
Is voeding. En voeding is ook vitaminesupplementen. Dus ik raad altijd mensen aan om een aantal voedingssupplementen te nemen of eventueel zelfs door te verwijzen aan een voedingsspecialist Om... Want wat doen vaak mensen als ze moe zijn? Suiker eten. Hoekjes en chocolade. En niet altijd zwarte chocolade, gelijk waar dat aan over gaat. Maar die gezonde voeding, die voeding die we thuis zelf klaarmaken en daar heel bewust mee omgaan, is superbelangrijk. Het zijn nu twee belangrijkste energiebronnen. En natuurlijk kunnen wij mensen begeleiden in coaching en beweging en dergelijke. Maar één is slaap, twee is voeding, drie is bewegen.
Speaker #1
Wat een boeiend gesprek. Er zijn een aantal zaken die me zeker en vast zullen bijblijven. Joël, wat me opvalt is dat jij af en toe het woord mildheid hebt laten vallen. Je zei, we zijn mild voor anderen, maar durven ook wel mild voor onszelf zijn. Dat is het thema wat ik wil bijhouden, mild durven zijn. En uw rallypiloot, die ga ik ook niet snel vergeten. We moeten niet altijd gas, gas, gas geven en dan snel even op de rem staan. Laat ons maar meer weten. De rem gebruiken. Laat ons maar iets trager gaan en de gas een beetje lossen. Het laatste wat ik bijhou aan Joel is ademen. Je hebt het één keer laten vallen. Ademen, zei je, is de snelste manier om je lichaam tot rust te brengen. Bewust ademen, tijd nemen om te ademen. En je zei, Joel, iets langer uitademen dan je normaal van plan bent. Klopt. Ja, voilà. Leuk dat jullie erbij waren en elke maand meer en meer mensen vinden de weg naar deze podcast. Als je deze podcast apprecieert, laat het gerust weten. Geef een berichtje of het simpelste, abonneer je op deze podcast. En dan zien, of beter gezegd, en dan horen wij elkaar volgende maand terug. En dan hebben we alweer een heel vrouwelijk thema. We gaan het hebben over rust in het ouderschap. Vrouwen moeten vaak allerlei borden in de hoogte houden. en dat Niet vanzelfsprekend. Maar hoe ga je daarbij om? Wel, dat hoor je volgende maand in een nieuwe aflevering van BeLiveTalk. Tot dan!

Description

Burn-out: begrijpen, voorkomen, herstellen

🎧 Een boeiende, inspirerende en concrete aflevering - om nu te beluisteren en te delen.

Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Transcription

Speaker #0
Hallo allemaal en welkom bij een nieuwe aflevering van BeLive Talks. Zoals je weet is dat de podcast die vrouwengezondheid in beweging zet. Ik zelfs ben Jan van Parijs, ik ben medisch journalist. Ik vind het heel fijn om het vandaag eens te hebben over een thema wat voor heel veel mensen toch wel bekend in de oren zal klinken. De voorbije maanden waren zomerse maanden, toen hadden we het over sporten. Vandaag hebben we het over burn-out. Het lijkt wel alsof iedereen, en ik althans ook, een aantal mensen kent die ermee te maken hebben. Daarover gaan we het vandaag hebben. En als ik zeg we, dan zijn het vooral de twee dames die voor mij zitten. De eerste is Joël Helleboud. Joël, welkom. Joël, jij bent erkend stress- en burn-outcoach. Je bent een gecertificeerd loopbaancoach. Maar je geeft ook yoga. Je bent een yoga-docente. Drie verschillende zaken, maar er loopt waarschijnlijk een rode draad doorheen.
Speaker #1
Ja, dat klopt. Eerst en vooral Jan, dank je wel voor de uitnodiging om te spreken over een onderwerp dat mij heel nauw aan het hart ligt natuurlijk. Stress en ook burn-out natuurlijk. Ik kom zelf al uit een heel stresserende omgeving, 27 jaar gewerkt in de medische sector, waar natuurlijk werkdruk, KPIs, resultaten boeken, altijd maar doorgaan, enorm aanwezig is. En toen wist ik helemaal nog... Ik vroeg niet wat het effect was van stress. Niet alleen op je lichaam, maar ook op je brein, op je hele systeem eigenlijk. Ik was me daar niet van bewust. Laat staan dat ik wist dat je daar iets aan kon doen. Dus ik heb die wereld verlaten. En sinds zes jaar begeleid ik nu mensen in mindset bewustwording van stress. Stress en burn-out preventie. Dat is een hele belangrijke. Zorgen dat mensen niet in burn-out komen. Want eens in je burn-out zitten, dat is een moeilijker traject. Dat is een langer traject om eruit te komen. En ik combineer dat inderdaad met yoga. En daar heb ik een ware communiteit waar ik mensen ook begeleid in ruimte creëren in hun lichaam en in hun hoofd. Dus eigenlijk minder stress.
Speaker #0
Ja, de geknipte vrouw. Met andere woorden, om het over burn-out te hebben. En daarnaast zit Anne Brochet. Anne is het gezicht, of beter gezegd de stem van de Fito & Nutri-rubriek. Anne is kinesiën-therapeute, orto-moleculair-therapeute. Anne, jij gaat het hebben waarschijnlijk over voedingssupplementen, planten die we kunnen gebruiken ter preventie of ter behandeling van burn-out. Waarover gaan we het hebben?
Speaker #1
Ja,
Speaker #2
dag Jan. Boeiend thema inderdaad. Een thema burn-out, waarbij we vaak toch wel denken aan vermoeidheid, minder energie. En zoals altijd gaan we kijken naar met welke voeding, gerichte voeding, kunnen we iets gaan doen. Wanneer mist iets in voeding en hoe gaan we dat gaan zoeken in supplementen en planten. Daar gaan we het vandaag ook terug over hebben,
Speaker #0
zoals altijd. Ja, ik kijk er alvast naar uit. Joël, laat ons beginnen met een cijfer. Een cijfer van het ministerie van werkgelegenheid van België. Zij zeggen dat één op de zes werknemers symptomen vertonen van chronische stress of burn-out. Nu, dan denk ik... Is dat hetzelfde? Kronische stress, vermoeidheid, oververmoeidheid, burn-out? Is dat één pot nat of onderscheid je dat?
Speaker #1
Ja, dat is natuurlijk, als je die cijfers bekijkt, dat is inderdaad alarmerend. Mensen die uitvallen door stress of psychische aandoeningen, is de laatste vijf jaar met liefst 44% gestegen. Dus dat is enorm natuurlijk. Dus dat is één aspect, dat zijn heel hoge cijfers. We zijn momenteel op 150.000 mensen die thuis zitten met burn-out. Er is een groot verschil tussen stress, uitputting en burn-out.
Speaker #0
Zeg eens.
Speaker #1
Stress en burn-out te begrijpen, moeten we eerst eens kijken wat stress is. Er is een groot verschil tussen de stressoren, iets dat je stress oplevert, en de lichamelijke reactie die daaraan gekoppeld is. De stressoren kunnen we niet uitschakelen, die zijn er altijd in ons leven. Maar wat belangrijk is, is dat we manieren ontwikkelen om wanneer die stressor ons raakt, en dat we even in stress staan, want het lichaam maakt adrenaline aan, cortisol, dat we daarna kunnen recupereren. En daar loopt het vaak fout.
Speaker #0
Het loopt fout en dan ga je, sommigen gaan in burn-out, anderen weer niet. Wat is voor jou... een burn-out, of beter gezegd, laat het me correct omschrijven, wat krijgt medisch gezien de naam...
Speaker #1
Het loopt eigenlijk in verschillende fasen. Vandaag zijn er enorme goede tools en tests beschikbaar op internet. Onder andere is er een tool van UZ Leuven, de Burnout Assessment Tool, BAT wordt die ook wel genoemd, en die is gewoon online beschikbaar, in alle talen trouwens. En daarin kan een persoon eigenlijk een vragenlijst invullen om te zien wat is zijn stressniveau ten opzichte van de werkende of niet werkende Vlaming. Het is enkel voor Vlaanderen. Dat is één aspect. En ook, we kunnen kijken, wat is je risico op burn-out? En waarin ligt het verschil? Die test eigenlijk, die meet een aantal factoren, namelijk vier kerndimenties, uitputting, mentale disconnectie eigenlijk, mentale distantie, cognitief ontregeling en emotionele ontregeling. Dus dat zijn allemaal verschillende symptomen Die... Je kan ervaren door stress te hebben. Nu, stress is eigenlijk niets negatief. Stress is eigenlijk heel positief. Mochten we geen stress hebben, dan zouden we niks bereiken. We zouden niks doen, we zouden niks presteren. Maar het is wanneer die stress echt chronisch wordt, aanhouden blijft, dat we niet recupereren, dan worden die symptomen, die kleine symptomen, wat vergetachtig zijn, een klein beetje geriteerd zijn, wat emotioneel zijn, dan worden die... Symptomen worden echt klachten. En daarin is een groot verschil. We zeggen altijd van, je brein ligt soms tegen je. Je brein zegt, doe wat sterk. Hou nog wat vol, ga nog wat verder. Geef niet op, wees perfect. Maar je lichaam geeft je altijd al signalen. En na die signalen hebben we te luisteren. Er is een heel mooi boek geschreven, Wanneer je lichaam nee zegt, van Gabor Maté. Het is een prachtig boek en die zegt eigenlijk... Je lichaam stokkeert al die stress. En daar heb je naar te luisteren. En dat doen vaak mensen niet.
Speaker #0
En als je niet luistert, kom je in een burn-out?
Speaker #1
Dus wanneer je blijft...
Speaker #0
Of kan je in een burn-out komen?
Speaker #1
Ja, wanneer je blijft je lichaam uitputten, en alleen maar af en toe is het weekend, of één keer of twee keer in de week, in het jaar, ik zeg het zo, op vakantie gaat, dan is er natuurlijk niet voldoende herstel. De psycho-educatie die ik dan geef aan klanten die ik begeleid, is er eens, om het eenvoudig uit te leggen... Je hebt eigenlijk een rempedaal en een gaspedaal. En vandaag de dag zijn we allemaal experts om te duwen op dat gaspedaal. En nog een beetje meer, en ik zeg dan altijd, zelfs de beste, allerbeste Formule 1-piloot, wanneer dat die in de bocht nog eens extra, in de voordebocht nog eens extra gas gaat geven, ja, dan komen we in de problemen.
Speaker #0
Ja, en de problemen, is dat dan een crash? is dat, want vaak hoor je dat dat boem patat, dat van de ene dag op de andere mensen zeggen van het gaat niet meer. Ja,
Speaker #1
we onderscheiden eigenlijk vier fases. De eerste fase is de groene fase, alles is fantastisch, we zijn heel vitaal, we voelen ons heel goed. En dan komt er wat stress. Dan voelen we een beetje spanning, we zijn wat geriteerd, we zijn wat emotioneler, we maken wat meer fouten, maar dan is er nog niks. Maar dan eigenlijk zouden we al kunnen ingrijpen. Wanneer we dat negeren, dan komen we meer in de paarse fase. We beginnen echt klachten te krijgen.
Speaker #0
Zoals?
Speaker #1
Maagklachten, spierpijn, verteringsproblemen, hoofdpijn, emotionele klachten. Er zijn ze ganse rekening.
Speaker #0
Op zich zijn dat klachten die iedereen wel eens heeft en waarschijnlijk, en daar zal je waarschijnlijk op aansturen, vaak negerigeren je die. Ja,
Speaker #1
we negeren die, maar die zijn niet te negeren als die aanhoudend zijn. Vaak zeggen mensen die een... echt in burn-out komen en zeggen van, ik wist het eigenlijk al lang. Het voelde eigenlijk al lang niet goed. Maar ik dacht, ik ga nog even volhouden. Ik ga nog even voortgaan.
Speaker #0
En is er dan vaak zo één detail, de druppel die de emmer doet overlopen?
Speaker #1
Soms, en zeker in een werkgerelateerde context, is er iets gelinkt aan je waarde. Er is ineens zoiets in je waarde, iets dat echt essentieel is voor jou, dat jou raakt en daardoor... knappen we. Dat is een druppel die de emmer doet overlopen.
Speaker #0
Heb ik het juist dat het een soort continuum is van moe zijn, vermoeidheid en dat dat dan kan eindigen in burn-out? Dat je niet kunt zeggen, dit is het en dit is het niet. Het vloeit aan elkaar over.
Speaker #1
Dat is het moeilijke, Kojan, is burn-out, echte burn-out, daar zijn zoveel verschillende burn-outs. Voor iedereen is dat ander. Bij de een is het puur werk gerelateerd, bij de andere is er ook veel familiaal. Misschien is er een onderliggend trauma. Dus er zijn heel veel verschillende soorten burn-outs. Maar ik denk het belangrijkste is... Want als iemand echt al in een burn-out is, dan zijn we ook al vertrokken naar een langer herstel. Maar daar zullen we het misschien straks over hebben. Ja, dat is lekker en vast. Maar vooral te kijken van, ben ik gewoon wat moe? Ben ik wat uitgeput? Of zit ik eigenlijk echt al in die kritische fase dat mijn stress eigenlijk iets te chronisch is aan het worden, dat die aanhoudend is en dat ik geen middelen heb gevonden om mijn veerkracht op te bouwen, om met die stress om te gaan. Stress is niet te vermijden. Ja,
Speaker #0
laat ons het ergste geval nemen. Iemand komt in echte burn-out. Jij ziet op dagelijkse basis veel mensen die in burn-out zijn. Wat is zo het typische beeld van de mensen die jij terug op het juiste pad probeert te brengen?
Speaker #1
Het typische beeld van burn-out? Dus dan kijken we echt naar de klachten, die diepe klachten die we hebben op mentaal vlak. Bijvoorbeeld fouten maken, niet meer kunnen concentreren, overmatig piekeren. En daardoor ook niet meer slapen. Emotioneel heel kwaad zijn of niet kunnen stoppen met wenen. Zaken heel negatief zien. We krijgen een soort van tunnelvisie. Het glas is altijd half leeg. Cognitief, dat heb ik al een beetje aangelegd, maar moe zijn. S'morgens opstaan en eigenlijk al moe zijn voor de hele dag begint.
Speaker #0
En zeggen, het gaat niet meer om het werk.
Speaker #1
Het gaat niet meer, ja. En dan hebben we ook lichamelijke klachten, maagproblemen door de nervus vagus. Dat is een belangrijke zenuw in je lichaam, die wordt eigenlijk overprikkeld. En dat is voor maagklachten. Want wanneer we heel veel stress hebben, dan ben je eigenlijk aan het overleven. Dan hoeft je lichaam niet bezig te zijn met je spijsvertering, want dat is niet belangrijk. Je moet je klaarmaken om te vechten of te vluchten voor dat gevaar dat op je afkomt. En vandaar dat gevaar is niet meer van in de tijd, een tijger, een tijger die op je afkwam. Maar vandaag zijn dat al die prikkels die op ons afkomen, al die deadlines, al die snelheden, al dat vergelijken met die sociale media en dergelijke. Dus dat geeft klachten, bijvoorbeeld ook op de maag.
Speaker #0
Je gaf het daar net al even aan, er zijn signalen. En wat zijn zo'n signalen waarvan jij zegt, die zouden mensen in hun achterhoofd moeten houden?
Speaker #1
Vermoeidheid.
Speaker #0
Vermoeidheid, ja.
Speaker #1
Aanhoudende vermoeidheid. Dat is één. En een tweede is...
Speaker #0
Is dat dan niet uitgeslapen geraken in het weekend? Denken, ik ga eens tot tien uur slapen en toch blijft het een rotte dag.
Speaker #1
Het bijzondere is, slaap kan je niet stockeren. We zullen het straks hebben over twee belangrijke manieren om te herstellen van uitputting. Burnout is nog iets anders, maar van vermoeidheid of uitputting is slaap. En voeding, waar Annes zal over hebben. Omdat dat de twee voornaamste energiebronnen zijn die we hebben. Ons lichaam is ongelooflijk clever en weet eigenlijk wat het nodig heeft. Alleen ons hoofd vindt daar iets anders van. Ons hoofd ziet het anders.
Speaker #0
Je zei daarnet al, vaak zijn het signalen die we negeren. Je zegt, vermoeidheid is zo'n cruciaal element. Wat zijn nog zaken waarvan je zegt, laat dit niet liggen?
Speaker #1
Aanhoudende... Fysieke klachten, dus koppijn, spijsvertegering, maagkrampen, gespannen spieren, pijntjes die onverklaarbaar zijn, waar er geen medische oorzaak voor is. Vaak gaan die klanten of patiënten naar verschillende dokters en is er niks te vinden. Maar het lichaam zegt wel iets. Het lichaam weet het. Het lichaam geeft je signalen.
Speaker #0
Dat zijn op zich signalen die iedereen herkent. Waarom pikken sommigen het op? En anderen weer niet, want ik vermoed dat de mensen die bij jou komen vaak die signalen genegeerd hebben.
Speaker #1
Ja Jan, een moeilijke vandaag in deze maatschappij is, we vinden dat we sterk moeten zijn. We vinden dat we flink moeten zijn. We vinden dat we ons best moeten doen. We moeten perfect zijn. We vergelijken ons constant. Al die prekels komen constant op ons af. En we vinden dat we daar iets mee moeten doen. Ons brein vindt dat. En dat speelt natuurlijk heel hard mee.
Speaker #0
Een cijfertje, mijn tweede cijfertje. Een onderzoek van Securex gaf aan dat 70% van de mensen met een burn-out de signalen maandenlang genegeerd of geminimaliseerd hebben. Dat is wat jij waarschijnlijk ook ziet.
Speaker #1
Omdat we maar blijven doorgaan, omdat we dus niet zwak willen zijn. En het bijzondere is, ik heb nog nooit in mijn praktijk een luie, egocentrische... Een nonchalante persoon gaat in burn-out. Die komen niet in burn-out.
Speaker #0
Je zei daarnet dat perfectionisme ook een gevaarlijk teken is.
Speaker #1
Ja, perfectionisme is een... Eerst en vooral, ik ben van mening dat perfectionisme is niets waar je mee geboren wordt. Perfectionisme is een denk- en gedragspatroon dat je hebt ontwikkeld als overlevingsstrategie. En er zijn een tiental signalen, er is een prachtig boek over geschreven van Marcel Hendricks. Hij heeft een boek geschreven, Zeg me dat ik oké ben. Dus dat zijn mensen die moeilijk hebben met... Delegeren, altijd controle willen houden, faalangst ontwikkelen, de lat altijd heel hoog hebben, altijd meer, altijd beter. En eigenlijk doen we dat, want op zich is iets perfect willen doen geen probleem. Het wordt problematisch wanneer je daardoor constant erkenning, bevestiging, appreciatie wilt krijgen bij de ander. En die krijg je nooit 100%. Je krijgt nooit 100% bevestiging, erkenning. van de ander.
Speaker #0
En zo leg je de lat altijd maar hoger en hoger en hoger en dan eindig je bij jou.
Speaker #1
Ja, spijtig genoeg. En dat willen we kost voor kost voorkomen, dat iemand in burn-out komt, natuurlijk.
Speaker #0
Voilà, je laat het woord vallen, voorkomen. Hoe kunnen we het voorkomen? Preventie. Ja,
Speaker #1
dus de eerste stap is als mensen, en daar pleit ik echt voor, dat wanneer we merken dat het eigenlijk al vijf voor twaalf is, vaak al vijf na twaalf, Maar nog niet in een burn-out zijn, want in een burn-out kan je eigenlijk bijna je bed niet meer uit. Je kan niks meer doen. Het is belangrijk om niet in die crash te komen, die preventie. En dus een belangrijke is psycho-educatie. Het principe uitleggen wat is stress. Stress is positief, behalve als hij chronisch is. En wat kunnen we doen om die stress niet chronisch te houden? Kleine middelen ontwikkelen. Bewustwording. Eerst en vooral kijken naar je denkpatronen. Wat denk je en is dat waar wat je denkt? Waar heb je controle over en waar heb je totaal geen controle over? We kijken vaak naar de buitenste cirkel. We willen het weer beïnvloeden. Onze baas, de werknemers, de rode lichten, het verkeer. Daar hebben we totaal geen controle over.
Speaker #0
En daarmee zeg je ook, leer daarmee omgaan, leer daarin berusten.
Speaker #1
Dat is natuurlijk het moeilijkste wat er is, loslaten. Maar we proberen meer te kijken van, wat kan je wel? Wat geeft jou kracht? Kijk naar wat je denkt, hoe je je daardoor voelt en wat je als gevolg daaraan doet. Dus eigenlijk is je gedachte uitdagen. Nu, je gedachte in je brein is je grootste vriend, maar is ook je grootste vijand, natuurlijk. Dus die bewustwording een klein beetje aanwakkeren.
Speaker #0
Dus wat jij noemt psycho-educatie, is dat eigenlijk bewust worden?
Speaker #1
Ja, natuurlijk. Want we zijn eigenlijk heel onbewust in alles wat we doen. We kunnen pas iets veranderen wanneer we bewust worden. En dus als we bewust worden, worden we bekwaam. En dan kunnen we iets doen. En dan kunnen we iets veranderen. Want als je niets verandert, dan verandert er ook niets in je leven.
Speaker #0
Stapje 1 is bewustwording. Stapje 2?
Speaker #1
Stapje 2 is dan kijken we naar wat kunnen we doen om ons brein een beetje tot rust te brengen. En dat zijn eigenlijk heel eenvoudige dingen.
Speaker #0
Zoals?
Speaker #1
Eerst hebben we vooral die bewustwording. Maar die bewustwording zit ook in... We denken dat we kunnen multitasken. Maar dat kunnen we niet. Wij zijn geen computers. Een computer kan multitasken. Mensen kunnen dat eigenlijk niet. Dus iedere keer dat we proberen te multitasken, zijn we eigenlijk heel onefficiënt en heel moeilijk voor ons brein bezig. Dus focus wordt wel vandaag het nieuwe EQ, of het nieuwe goud, ook een mooi boek over geschreven trouwens, het nieuwe EQ genoemd. Kijk eens waar je op kan focussen. Leer focussen. Kijk eens of je kan even onthaasten, even pauzeren, door je even te vervelen. Mensen in burn-out zeggen van, ik kan niet in een stoel zitten. Want dan blijft mijn werk liggen. Dus omgaan met schaamte en schuld van even niets te doen. Beseffen dat wanneer je even pauze neemt, dan ben je eigenlijk enorm k... krachtig aan het worden, enorm sterk aan het worden en word je veel creatiever.
Speaker #0
Betekent dat concreet als mensen in begeleiding gaan bij jou, dat ze huiswerk krijgen en een huiswerk zou kunnen zijn, leer pauzes nemen. Ga wandelen.
Speaker #1
Ja, huiswerk is natuurlijk een moeilijke, zeker bij mensen in burn-out, want dan krijgen die nog meer druk, want dan willen die het heel goed voelen voor de coach of de psycholoog. Dus daar moeten we een beetje mee opletten, maar ik... Ik geef ze wel zaken mee waar ze mee aan de slag kunnen gaan. Want we moeten wel in beweging komen. Als we in een burn-out komen. Eens we in een burn-out zitten, is er maar één remedie. En dat is stop. slapen, slapen, slapen, slapen, slapen, gezond eten, gezond eten, gezond eten, gezond eten.
Speaker #0
Maar dat is voor straks. We zijn hier nog bij voorkomen bezig.
Speaker #1
Dus om te voorkomen, het zit in heel kleine dingen. Bijvoorbeeld, ga even tien minuten pauze nemen. Ga eens echt heel bewust dat koffietje of dat theetje drinken. Ga eens naar buiten, even wandelen. Zet eens wat muziek op. Dans even, spring eens even op en neer. Dat is al voldoende om even uit die actie... acute stress te komen. Dat is één. Een tweede, iets wonderlijks, waar we eigenlijk niet genoeg bij stilstaan, en waar we heel veel controle over hebben, is onze ademhaling. Als ik heel snel nu begin te praten, wat doe ik? Ik adem heel oppervlakkig, heel hoog, en dat heeft een effect op mijn hart. Mijn hart gaat mijn brein beïnvloeden. Dus heel bewuste ademhalingsoefeningen doen. En dat hoeft niet lang te duren, dat kan maar drie minuten zijn. Heel... rustig inademen en net iets langer uitademen. En zo is het een goede zucht doen.
Speaker #0
En hier komt de yoga-docent in jou naar boven.
Speaker #1
Dat klopt.
Speaker #0
Dat is iets wat je bijvoorbeeld in yoga leert. Ja,
Speaker #1
natuurlijk. Ademhaling is zo belangrijk. Het is een deel van je zenuwstelsel waar je echt kunt beïnvloeden. Ik kan beslissen om te stoppen met ademen. Gedurende een minuut.
Speaker #0
Je liet al eventjes rustmomenten. Is dat een van de clues om te voorkomen, regelmatig korte momenten pauze nemen?
Speaker #1
Ja, inderdaad.
Speaker #0
Beter dan lange vakanties?
Speaker #1
Ja, inderdaad. Inderdaad, je lichaam heeft constant in je dag die kleine rustmomenten nodig, die kleine remoefeningen, die kleine rembewegingen. Als iemand al voldoende slaapt, dan kijken we naar zeven uur slapen, 1% van de bevolking die met minder dan vijf uur kan. Dus vaak denken mensen ik heb niet veel slaap nodig, maar dat is niet zo. Op termijn vreekt dat en slaap kan je ook niet stokkeren. Dat is ook een belangrijke. Maar dus die slaap dat is heel goed als mensen al goed kunnen slapen, maar vaak als we heel veel stress hebben dan liggen we het s'nachts wakker. Dus tijdens de dag die kleine rustmomenten inbouwen.
Speaker #0
Heb je voorbeelden van mensen die dat doen? Wat leuke dingen waarvan je zegt dat is nog goed. Goed gezien.
Speaker #1
Daar ook komt mindfulness, ook een beetje gelinkt aan yoga, naar boven. Echt heel mindful, even die tas thee drinken.
Speaker #0
En daarbij stilstaan.
Speaker #1
En heel bij stilstaan. Even je palet papier nemen en je gedachten opschrijven. Of even kijken van, waar gaat het nu om? Was er nu echt die prioriteiten, die focus? En wat is al die ruis? Steve Jobs was daar een krak in. Die verwijderde, Steve Jobs van Apple, verwijderde... Al de ruis. En die focusten op twee, drie dingen. En hij zei, daar gaan we voor. En dat geeft heel veel rust aan je brein.
Speaker #0
Dat gaat over voorkomen. Je liet daar net al even vallen. Het wordt veel moeilijker bij behandeling van mensen die er middenin zitten. En dan was het enige, als ik me goed herinner, stoppen.
Speaker #1
In de eerste fase werken we dan echt aan jouw staat van zijn. Wat we noemen echt proberen, die batterij die op soms 20, 30 procent zit. Om die naar boven te krijgen. En dan is het ontwikkelen van zelfzorg. Zorgen voor jezelf. Je batterij opladen. Een hele belangrijke. Weet je Jan, ik heb soms mensen en die begeleid ik in Burnout. En ik doe dan wandelcoachings. We trekken de natuur in. Om in beweging te komen. In contact te komen met die zintuigen. En ik heb een dame gehad en zij was een beetje beschaamd. En een beetje bang. Want zij stelde voor als ik een collega tegenkom. En die ziet dat ik hier wandel in de natuur. En ik zit wel thuis. Dus dat schaamtegevoel en dat schuldgevoel, dat is het tweede aspect waar we aan werken. Die manier van zijn. Wat maakt dat je vindt dat je altijd door moet gaan? Wat maakt dat je niet nee kan zeggen? Wat maakt dat je vindt dat je altijd zo je best moet doen? En die lat zo hoog kan leggen? Dus dan werken we meer op wie je bent en waarom je doet wat je doet eigenlijk.
Speaker #0
Wat zijn andere middelen, manieren waarmee je je cliënten, patiënten helpt?
Speaker #1
Zwandercoaching is een hele fijne, om dat lichaam eerst tot rust te brengen. Om meer die batterij op te laten, die veerkracht te verhogen. Want we zeggen, we kunnen de golven niet tegenhouden, maar we kunnen wel leren surfen op de golven. Het tsunami niet tegenhouden, het is eerder surfen op de golven.
Speaker #0
Je geeft aan stop zeggen, maar... Herstellen van een burn-out is niet zo evident. Het is niet een weekje vakantie nemen en je bent eruit. Hoe lang duurt dat meestal?
Speaker #1
Ja, inderdaad. Er is een groot verschil tussen uitputting, vermoeidheid, uitputting en burn-out. Burn-out is de intensiteit van je klachten, je symptomen, die veranderen naar klachten. Bij burn-out de echte klachten. En ten tweede is de herstelfase. Ben je moe, dan kan je zeggen, ik blijf twee, drie weken thuis of ik ga eens op vakantie. En dan recupereer je. Bij burn-out is dat niet het geval. De cijfers tonen dat nu gemiddeld, en dan spreken we over gemiddelde, is iemand met een burn-out acht maanden thuis. Acht maanden? Ja, acht maanden. Sommigen doen dat ietsje sneller, kunnen er ietsje vroeger uitkomen. Sommigen blijven twee jaar thuis. Dat was dan natuurlijk belangrijk om terug werk te hervatten. Daar zit ook een heel subtiele balans. Je wilt niet te snel aan het werk teruggaan, maar wel snel genoeg. Als we te lang thuis zitten, heeft dat ook weer een enorm effect op je zelfvertrouwen. Op je geloof dat je het eigenlijk nog wel kan. Ik zeg het, er is zo'n schuldgevoel bij die mensen die in burn-out komen.
Speaker #0
Werken is niet per se slecht.
Speaker #1
Natuurlijk niet. Het is het anders werken. Vandaar dat we ook meer kijken naar progressief werk hervatten. En dus niet fulltime terug beginnen. Dat is één aspect. Een tweede aspect is natuurlijk ook hoe de werkgever daarmee omgaat. Het destigmatiseren, het normaliseren van wanneer je altijd aanstaat. Wanneer die prikkels altijd maar blijven. komen wanneer we constant maar die prikkels ook opzoeken. Sociale media is daar een hele gevaarlijke in natuurlijk. We kijken het s'avonds, mensen die uitgeput zijn, die zitten het s'avonds vaak nog om tot rust te komen, uren te scrollen op de gsm. Dus die gsm moet echt buiten de slaapkamer.
Speaker #0
Veronderstel, iemand geraakt uit, met jouw hulp of hulp van anderen, uit een burn-out, hoeveel mensen hervallen? Hoe kun je vermijden dat je hervalt, hoe kun je vermijden dat je in een tweede of een derde burn-out komt?
Speaker #1
Hoeveel mensen er vallen, daar heb ik spijtig genoeg geen cijfers voor. Het gebeurt wel, omdat bijvoorbeeld soms mensen te snel hervatten en dan direct terug fulltime hun werk hervatten. Denken van, ik ben goed uitgerust nu, maar ik verander niks aan hoe ik omga met bepaalde situaties. Ik kan nog altijd geen nee zeggen, ik wil nog steeds de controle houden. Spijtig genoeg die mensen hervallen. En vaak hervallen die veel dieper. Dus die bewustwording, maar ook die middelen ontwikkelen. om te zorgen dat we aan meer zelfzorg doen, die pauzes inlassen, vaker bewegen, af en toe meer fun inlassen. Fun is een hele belangrijke.
Speaker #0
Al bij al zeg je, dit vraagt wel een fundamenteel nieuwe mindset van iemand.
Speaker #1
Dat klopt, ja, dat klopt.
Speaker #0
En slaagt iedereen daarin?
Speaker #1
Niet iedereen slaagt daarin. Niet iedereen slaagt daarin. Maar we zien wel dat... Iedereen gaat zeggen dat burn-out vreselijk is, omdat er zoveel schuldgevoel bij komt, omdat er zoveel schaamte onder ligt. Dus het accepteren van een burn-out is het moeilijkste. Dat duurt al een paar maanden, om dat te accepteren. Maar daarna, vaak leren mensen zoveel, dat wanneer ze uit de burn-out komen, dat ze zeggen van, ik ben eigenlijk zo geëvolueerd, ik had het niet willen missen, want nu weet ik wie ik ben, weet ik wat zelfzorg is, ik ben zoveel milder geworden voor mezelf. maar ook voor mijn omgeving.
Speaker #0
Een nieuw mens, bij wijze van spreken.
Speaker #1
We zeggen niet een nieuw mens, want dat betekent dat je echt moet veranderen. We kijken meer naar groei en transformatie. En stress is besmettelijk, maar rust, een rustgevend iemand is ook besmettelijk.
Speaker #0
Dat is een mooie. Een laatste vraag. Tot nu toe hebben we gesproken over, wij als individu, maar er zit ook een maatschappelijk aspect aan, burn-out. Dat is heel het systeem dat ons druk oplegt. Ja, daar gaan we vandaag nu niets aan kunnen oplossen als individu. Maar hoe zie jij dat? Wat moet er gebeuren op, laat ik zeggen, structureel vlak?
Speaker #1
Er zijn twee delen. Het eerste deel is natuurlijk weer die... Waar heb je controle over en waar heb je geen controle over? De maatschappij is enorm druk. Er komen constant prikkels op ons af. En we zoeken die prikkels op een duur rok op. We kunnen sociale media niet tegenhouden. Wat je wel kan doen... is bewust kiezen om smorgens bijvoorbeeld een kwartierje vroeger op te staan, om eens echt te reflecteren, wat wil ik nu eigenlijk vandaag bereiken? Waar ga ik mij op focussen? En niet direct beginnen met je e-mails. Want we vergelijken dat altijd, dat is een thema van Elke Geeraerts, die zegt van, op wat ga je jagen? Op de konijnen, en die zijn met duizenden, of op die grote olifanten. En jagen is natuurlijk een metafoor. Maar...
Speaker #0
Hoe ga je je dag beginnen? Hoe je je dag begint, is bepalend voor de rest van je dag.
Speaker #1
En die sociale media, de gsm, gaat de slaapkamer uit.
Speaker #0
Natuurlijk.
Speaker #1
Iemand die zat mee te grinniken op bepaalde momenten zelf is Anne Brochet. Anne is de vaste stem van de Fito en Nutri-rubriek. Anne, welkom. Zoals elke keer gaan we het hebben over wat kan voeding en wat kunnen supplementen doen. als we aan burn-out denken. denken we meteen ook aan grote vermoeidheid. Welke voedingsstoffen of welke supplementen kunnen het lichaam helpen of ondersteuning bieden bij vermoeidheid?
Speaker #2
Ja, dat is een goeie vraag. We hebben het ook gehoord van Joëlle. Die vermoeidheid en het missen van energie en drive om te herstellen of terug door te gaan, die missen vaak. We kunnen kijken naar twee verschillende grote assen. Ik denk eerst moeten we eens kijken naar de... De cellulaire energie. We hebben het daar ooit al eens over gehad, maar in onze cellen, in onze mitochondria, dat zijn onze energiefabriekjes waar we echt energie aanmaken, wel, daar zijn een aantal stoffen cruciaal. En ik noem er één, magnesium, en daar is hem, zeg Jan. En de B-vitamines. En bijvoorbeeld om even op magnesium in te zoomen, dat is een cruciaal stofje in die mitochondria om die energie aan te maken. En magnesium... is betrokken in 600 enzymatische processen. En wat gebeurt er als je in zo'n zware stress, chronische stress, een burn-out gaat? Dan ga je eigenlijk meer energie verbruiken, maar ook meer uitscheiden. Weet je nog, vorige maand hadden we een podcast over hydratatie. En daar spraken we over elektrolyten. Zo'n zenuwprikkel zorgt dat er meer calcium in de cel gaat. We hebben stoffen die elektrisch geladen zijn. Die duwt eigenlijk het magnesium uit de cel. Dus je mist... echt die magnesium op dat moment enerzijds, doordat je er meer van verbruikt, want je systeem wil terug rust vinden, en anderzijds nog eens fysiologisch gebeurt daar ook van alles. Dus magnesium is eentje die we op dat energieniveau in de cel nodig hebben.
Speaker #1
Stom nog eens op, waar vinden we magnesium?
Speaker #2
Magnesium. Hebben we het vaak al over gehad. Magnesium gaan we vooral gaan vinden in die groene platgroenten. Denk maar aan boerenkool, spinazie. De noten, waar we het ook vaak over hebben. De noten aan de zaden. Denk maar aan de amandelen, de pompoenpitten. De zwarte chocolade, maar de genuwe 70%. Dat is eentje die we er altijd bij halen voor de vrouwen onder ons. Dus dat zijn zaken waar je heel gemakkelijk... Of heel gemakkelijk, waar je wel magnesium kan gaan uitvinden. In het geval van een burn-out kan het echt wel goed zijn om heel gericht bij te gaan suppleren en bepaalde vormen van magnesium te gaan toedienen. B-vitamines zijn ook zo'n belangrijke stofjes op dat cellulair energieniveau. Je moet weten dat B-vitamines worden in heel veel processen gebruikt om die processen smooth te laten verlopen. En stress, zoals Joël ook zei, stress is heel acuut. Vroeger moesten we ons klaarzetten om ons te verdedigen tegen die tijger. En dus op dat moment kreeg stress altijd voorrang ten opzichte van om tevenwelk het proces. Zwanger worden bijvoorbeeld. Het werd onmogelijk op dat moment. Verteren werd onmogelijk. Dus je ging eigenlijk al die cofactoren, die B-vitaminen, gebruiken in die stressreactie. Vandaag is die stress vaak chronisch. Dus ik moet je niet vertellen dat die B-vitamines dan ook weggekaapt worden voor die stress. En eigenlijk in heel wat andere dingen. Maar bijvoorbeeld aan het omzetten van een aminozuur, wat tryptofaan noemt, naar serotonine. Het gelukshormoon. Melatonine. Slapen. Die... Die B-vitaminen zijn daar ook nodig, maar die worden allemaal weggekaapt. Dus het is ook niet onlogisch dat mensen in stress niet kunnen slapen. Geen melatonin aanmaken, gewoon omdat die stress alles opneemt.
Speaker #1
Vind je dat in de natuur of moet je naar supletie gaan?
Speaker #2
Ja, je kan echt wel B-vitaminen gaan vinden in voeding. In dierlijke voeding bijvoorbeeld kan je zeker voldoende gaan vinden. Maar denk maar aan mensen die bijvoorbeeld vegetarisch eten. Die moeten dat sowieso uit supplementen halen. Die kunnen heel wat B-vitamines niet binnenkrijgen. Dus vandaar iemand die geen dierlijke producten eet, die moet dat soort zaken supplementen.
Speaker #1
Dus inderdaad, dat is dat ene product dat een veganist niet kan binnenkrijgen via de klassieke voeding. Absoluut,
Speaker #2
helemaal terecht. En dus dan hebben we het over die ene as gehad, die energie-as. Daarnaast heb je ook het zenuwstalsel. In zo'n burn-out zie je eigenlijk dat wij... constant aanstaan. Dat betekent constant adrenaline aanmaken. Noradrenaline aanmaken. En om die aan te maken, heb je daar ook een aminozuur. Dat zijn de kleine bouwsteentjes van de eiwitten. Bijvoorbeeld L-tyrosine. L-tyrosine is een... De aminozuur, de kleine bouwsteen van dat eiwit, dat nodig is om dopamine aan te maken. En als ik zeg van, we missen die energie, dopamine, daar zit het woordje do in. En do is echt de energie die je hebt om dingen gedaan te krijgen. Die zijn helemaal opgebruikt, want je hebt constant adrenaline nodig, noradrenaline. Dus die aminozuren zijn uitgeput, dus die gaan we ook gaan toevoegen.
Speaker #1
Ja, en waar vind je die dan?
Speaker #2
Ook weer een stukje in dierlijke producten, in eieren, in gevogelten. Maar als je dan echt dat veganistische, vegetarische opgaat, dan kijk ik ook naar pulvruchten,
Speaker #1
bijvoorbeeld. Of supletie.
Speaker #2
Of supletie, ja. Absoluut, je kan L-tyrosine perfect gaan suppleren. Maar je kan bijvoorbeeld ook gaan kijken naar GABA, waar je wel het net had over die... constante gas die we induwen, is GABA, we hebben het daar al een paar keren over gehad, is echt de rem die we in ons lichaam kunnen installeren en GABA kan je gaan suppleren. L-theanine bijvoorbeeld is iets wat je uit groene thee haalt, kan ook juist die rust en die rem geven.
Speaker #1
Joël, ik hoor Anne praten over de uitputting die ons lichaam ondergaat bij burn-out. Dat moet aangevuld worden met stoffen. Is dat iets wat jou bekend in de oren klinkt? Werk jij daar ook rond?
Speaker #2
Ja,
Speaker #0
klopt Jan, inderdaad. Wanneer iemand uitgeput is of sterker nog in een burn-out is beland, dan is het allerbelangrijkste, nummer één, slaap.
Speaker #1
Dat heb ik onthouden.
Speaker #0
Het tweede...
Speaker #1
Was voeding.
Speaker #0
Is voeding. En voeding is ook vitaminesupplementen. Dus ik raad altijd mensen aan om een aantal voedingssupplementen te nemen of eventueel zelfs door te verwijzen aan een voedingsspecialist Om... Want wat doen vaak mensen als ze moe zijn? Suiker eten. Hoekjes en chocolade. En niet altijd zwarte chocolade, gelijk waar dat aan over gaat. Maar die gezonde voeding, die voeding die we thuis zelf klaarmaken en daar heel bewust mee omgaan, is superbelangrijk. Het zijn nu twee belangrijkste energiebronnen. En natuurlijk kunnen wij mensen begeleiden in coaching en beweging en dergelijke. Maar één is slaap, twee is voeding, drie is bewegen.
Speaker #1
Wat een boeiend gesprek. Er zijn een aantal zaken die me zeker en vast zullen bijblijven. Joël, wat me opvalt is dat jij af en toe het woord mildheid hebt laten vallen. Je zei, we zijn mild voor anderen, maar durven ook wel mild voor onszelf zijn. Dat is het thema wat ik wil bijhouden, mild durven zijn. En uw rallypiloot, die ga ik ook niet snel vergeten. We moeten niet altijd gas, gas, gas geven en dan snel even op de rem staan. Laat ons maar meer weten. De rem gebruiken. Laat ons maar iets trager gaan en de gas een beetje lossen. Het laatste wat ik bijhou aan Joel is ademen. Je hebt het één keer laten vallen. Ademen, zei je, is de snelste manier om je lichaam tot rust te brengen. Bewust ademen, tijd nemen om te ademen. En je zei, Joel, iets langer uitademen dan je normaal van plan bent. Klopt. Ja, voilà. Leuk dat jullie erbij waren en elke maand meer en meer mensen vinden de weg naar deze podcast. Als je deze podcast apprecieert, laat het gerust weten. Geef een berichtje of het simpelste, abonneer je op deze podcast. En dan zien, of beter gezegd, en dan horen wij elkaar volgende maand terug. En dan hebben we alweer een heel vrouwelijk thema. We gaan het hebben over rust in het ouderschap. Vrouwen moeten vaak allerlei borden in de hoogte houden. en dat Niet vanzelfsprekend. Maar hoe ga je daarbij om? Wel, dat hoor je volgende maand in een nieuwe aflevering van BeLiveTalk. Tot dan!

Embed