Transcription

• Speaker #0

  Hallo en welkom bij BeLive Talk. Dit is de podcast die de gezondheid van vrouwen in beweging wil zetten. Ik ben Jan van Parijs. Ik ben blij om de host te zijn van deze podcast. Een beetje een bijzondere podcast vandaag, want voor één keer zitten we niet met drie sprekers samen in een studio. Nee, we zijn verspreid over geheel Europa. Niet dat je daarvan iets zal merken. In tegendeel, ik vermoed dat dit voor veel vrouwen een heel boeiende podcast zal worden, want we gaan het hebben over de mentale last die veel vrouwen ervaren. Dat is zo'n beetje het gevoel dat je duizend dingen in je hoofd tegelijk hebt, dat je hoofd nooit stopt met draaien, dat je moet denken aan jezelf, aan de kinderen, aan het werk, en dat allemaal door elkaar. En zelfs als je weet, als je denkt van ik heb alles onder controle, toch blijft je hoofd. doormalen. En daarover gaan we praten met twee experten. Eerst en vooral is er Aisha Kortoos. Welkom, Aisha. Je hebt een mooi palmares, een mooi cv ook. Laat me eventjes opzommen, je bent psychologe, je bent master in de psychologie, je hebt ook een doctoraat gedaan in de biologische psychologie, en daarna heb je ook nog een therapieopleiding gedaan, systemische therapie. Maar ik ken jou vooral van je podcast en van je TED-talks. Je hebt een heel boeiende TED-talk gedaan over slapen, gezond slapen, maar daarnaast doe je ook heel wat workshops rond stress, recuperatie, burn-up en natuurlijk ook over slaapproblemen. Aisha, een vraag op de vrouw af. Wat maakt dat dit onderwerp jou zo interesseert? Waarom ben je bezig met de mentale last van vrouwen?

• Speaker #1

  Ja, één, ik ben natuurlijk zelf ook een vrouw. Maar ik denk dat er twee perspectieven zijn, of hoeken. Aan de ene kant, zoals je al zei, ben ik systeemtherapeut. Voor mensen die die naam niet kennen, dat wil eigenlijk zeggen dat ik relatie- en gezinstherapeut ben. En de laatste veertien jaar heb ik een eigen praktijk waar ik mensen zowel individueel als in koppels als in gezinnen zie. En dat is een thema dat eigenlijk heel vaak terugkomt. En aan de andere kant ben ik ook mama van twee dochters. Mijn man zit in de consulting. Ik ben zelfstandige, dus we hebben ook niet het 9-to-5-leventje. Waardoor dit, sinds we kinderen hebben, eigenlijk wel een continu topic is waarover we moeten blijven communiceren, want anders loopt het mis.

• Speaker #0

  Met andere woorden, dit wordt geen boekenwijsheid alleen die we gaan horen in deze podcast. Daarnaast hebben we een vertrouwd gezicht. Dat is Anne Brochet. Anne, je bent kinesiëntherapeut, ook cortomoleculair therapeut. Waarover ga jij het hebben straks?

• Speaker #2

  Ja, dag Jan. Ja, heel, heel benieuwd naar deze podcast. Van mijn kant ga ik zoek steeds op zoek naar welke voedingsstoffen of welke leefstijlaanpassingen kunnen ook inspelen op dit verhaal. En ik denk dat de meeste mensen denken aan organisatie en dingen in het hoofd, maar echt eens gaan kijken naar hoe zit de relatie tussen darmgezondheid en hersenen, daar ga ik op inspelen.

• Speaker #0

  Ja, we kijken er naar uit dus voor op het einde van deze podcast. Laat ons eens starten. Waarover gaan we het hebben? Aysha, wat is het? Wat versta jij onder mentale last? Is dat iets anders dan burn-out? Want daarover ging de voorgaande podcast. Is daar een verschil in? Wat versta jij daaronder?

• Speaker #1

  Goh, ik denk dat een chronische overbelasting van die mentale last wel degelijk tot een burn-out kan leiden. Een burn-out is eigenlijk een eindproduct of een eindtoestand. Maar die mentale last, dat is eigenlijk... Het continu in je hoofd houden van je to-do's en de belangrijke dingen waar je aan moet denken, maar waar je niet onmiddellijk iets aan kan doen. Dat is eigenlijk het aantal taps in je hoofd dat je openhoudt, want je mag die niet vergeten. Dus dat is niet hetzelfde als de dingen die je gaat doen, effectief, maar het is vooral, wat hou ik in mijn hoofd open, want ik mag ze niet vergeten en ik moet ze later doen.

• Speaker #0

  Met andere woorden, het is niet een to-do-lijstje dat je voor je neus hebt.

• Speaker #1

  Nee, het is een verantwoordelijkheidslijstje dat je voor je neus hebt. En ik vind dat toch nog iets anders. Want het gevoel van verantwoordelijkheid geeft eigenlijk een extra emotionele belasting. Je kan twintig to-do's hebben waarvan je denkt, ja, en als ze niet goed zijn gedaan... Maar als dat twintig to-do's zijn die ook jouw identiteit, jouw gevoel van waardigheid, een impact op hebben, dan gaat dat een veel grotere belasting hebben. En dat speelt denk ik wel heel erg mee bij vrouwen.

• Speaker #0

  Ja, je zegt dat speelt heel erg mee bij vrouwen. Merk je dat minder bij mannen, met andere woorden?

• Speaker #1

  Als we het puur bekijken vanuit de constellatie van een gezin... Dan denk ik dat wel. Ik denk dat mannen, maar ik wil natuurlijk niet op tenen trappen, ik denk dat de meeste mannen wel meer functioneren in een single-tasking-modus. Ik ga mij daarop focussen, of ik ga mij daarop focussen. En veel minder in het... Maar natuurlijk, ik wil niet alle mannen over dezelfde kam scheren, maar dat is toch wat ik merk, veel minder in de twintig dingen die je continu in je hoofd moet houden, terwijl je je ook nog eens focust op wat je dagelijks moet doen.

• Speaker #0

  Ja. Zeg je daarmee ook, laat maar wat oneerbiedig zijn, vrouwen kunnen misschien iets leren van die mannen, eerder gefocust zijn, één per één? Of is dat geen goed idee?

• Speaker #1

  Het is een samenspel. Ik ben systeemtherapeut. Dat wil zeggen dat ik nooit kijk naar lineariteit als het gaat om familiedynamieken, maar circulariteit. Het een houdt het ander mee in stand. Het is de cirkel van waarschijnlijk vrouwen die ook gewoon opgevoed zijn met... Je moet zorg dragen voor anderen. Wees lief. Zorg dat andere mensen blij zijn. Terwijl mannen vaak ook gewoon opgevoed worden vanuit... Ga op avontuur. Durf nieuwe dingen doen. Don't be afraid. En die zaken die nemen we mee. Die hebben we gezien. En die bepalen ook hoe we in onze eigen relatie zitten. Je zou ook kunnen zeggen... Mannen hebben een vaardigheid die ze misschien nog niet hebben geleerd. Terwijl voor vrouwen is het ook geen vaardigheid die ze hebben geleerd om echt grenzen te stellen en daarover te communiceren vanuit een niet beschuldigende manier. Dus dat zijn denk ik twee partijen die bepaalde vaardigheden missen en waaraan gemoed werkt worden.

• Speaker #0

  Ja, we weten nu dat mannen het minder hebben dan vrouwen, maar hoe komt het dat sommige vrouwen er meer last van hebben dan anderen? Je liet daar net al opvoeding van.

• Speaker #1

  Ja, ik denk dat dat dezelfde... Hetzelfde antwoord zou zijn als je zou zeggen, waarom hebben sommige mensen meer last van chronische stress dan andere mensen? Ik denk dat dat ook een stuk in je persoonlijkheid is. Echt ook DNA-gewijs. Hoe gevoelig voor stress ben jij? Hoe ben je opgevoed? Waar liggen jouw waarden en normen? Wat heb jij gezien? In welke constellatie zit je? Want stel dat je in een relatie zit met een man bijvoorbeeld die wel veel geleerd heeft om ook die mentale last op te nemen. dan gaat dat toch anders zijn dan als je bijvoorbeeld in een relatie zit met veel klassiekere rolpatronen. Waar het eigenlijk voor jou als vrouw op aankomt om misschien als eerste te zeggen, hé, hier moeten we het eens over hebben. De mate van, ook emotionele intelligentie en hoe goed heb jij geleerd om moeilijke gesprekken te voeren. Want dat is het. De essentie is meestal, als je dit wil doorbreken, is, we moeten een moeilijk gesprek hebben. En als we die vaardigheid missen, dan wordt het ook al moeilijk.

• Speaker #0

  Wat jij opzomt, zijn zaken die vaak heel diep ingebakken zijn in mensen. Opvoeding zit echt wel naar de kern. Dat zit in je lichaam vast. Eigenlijk zeg je daarmee ook al een beetje... Het is niet altijd evident om daar uit los te geraken.

• Speaker #1

  Nee, absoluut niet. Want de manier waarop we worden opgevoed, geeft ook een soort loyaliteit teweeg. Een loyaliteit naar jouw eigen gezinssysteem, naar hoe je bent opgevoed, je ouders, etc. Maar bepaalt ook hoe je naar jezelf gaat kijken. En als je hier iets aan wil veranderen, is denk ik de eerste belangrijke stap gewoon al bewust worden naar hoe kijk ik naar mezelf? Wat verwacht ik van mezelf? En hoe komt dat die verwachting daar zit? Is dat gebaseerd op wat andere mensen mij hebben gezegd? Is dat gebaseerd op iets dat mij energie geeft? Wat ik graag doe, is dat op mijn eigen waarde gebaseerd. Dus daar start het eigenlijk al mee. Kan ik mij bewust worden van hoe het hier van binnen loopt? Welke associaties er in mijn brein ontstaan? Welke betekenis ik geef aan het vrouw zijn, het partner zijn, het moeder zijn, kinderen hebben? Want daar start het mee. En daar moeten we eerst ons bewust van worden, voor we er iets mee kunnen gaan doen.

• Speaker #0

  Daar komen we straks uitgebreid op terug. Eerst wil ik even luisteren en kijken wat signalen kunnen zijn die je bij jezelf merkt. Dingen die tonen van, oei, ik heb het er toch wel moeilijk mee.

• Speaker #1

  Ja, ik kan dan eigenlijk ook vanuit mijn eigen ervaring spreken. Eigenlijk hebben we het dan hier over hoeveel buffer heb je nog. Dat gevoel...

• Speaker #0

  En wat bedoel je?

• Speaker #1

  Wel, we hebben eigenlijk allemaal wat we noemen een stressweerbaarheidsgrens. Vergelijk het met een alarmpje in je auto dat gaat ping doen als je moet tanken of opladen of je olie moet verversen. En die stress-weerbaarheidsgrens is eigenlijk een hulpmiddel om ons te wijzen wanneer de stress eigenlijk net iets te hoog of te lang hoog staat. Omdat op dat moment zelfzorg cruciaal is. Je moet je motor onderhouden. En dat kan van alles zijn. Dat kan zijn slaapklachten, dat kan zijn ik heb minder geduld, ik ben sneller gefrustreerd, mijn emoties zijn heftiger, ik ben angstiger, ik ben sneller boos, ik kan mij moeilijker concentreren. We kunnen die symptomen eigenlijk koppelen of bundelen in. Een cognitieve categorie. Mijn denken begint te veranderen. Ik begin meer te piekeren. Ik denk meer negatief. Mijn emoties beginnen te veranderen. Groter, meer negatief. Mijn, ook fysiek. Hartkloppingen. Hoge bloeddruk. Moeilijk inslapen. Gastrointestinale klachten. En dan gedragsmatig. Ik kan het niet meer prioriteren. Ik heb geen geduld meer. Ik kan wel eens uitvliegen. Zo die zaken. Dat zijn eigenlijk... behulpzame alarmpjes, maar die wij dan vooral zien als een teken van oei, ik heb het hier allemaal niet onder controle, ik zal nog harder mijn best moeten doen. En daar loopt het eigenlijk al fout. Wij geloven niet echt dat die alarmpjes die ons lichaam en ons brein ons stuurt om te zeggen hé, je moet wat meer zorg dragen voor jezelf, wij geloven niet echt dat die fundamenteel belangrijk zijn. Terwijl, als wij pijn hebben, tandpijn, een spierscheur, ja dan denken we oei, ja oei. Dat is wel belangrijk, want het gaat hier over fysieke hygiëne. Maar de zaken die wij net besproken hebben, gaan over mentale hygiëne. En er zijn heel weinig mensen die geleerd hebben dat fysieke hygiëne en mentale hygiëne even belangrijk is.

• Speaker #0

  Ik wou er net op inpikken van, inderdaad, dat zijn wel heel diffuse klachten. Het is niet zoiets als tandpijn, zoals je zegt. Het is diffuus en sommige mensen zullen het waarschijnlijk sneller opmerken bij zichzelf. Of een partner hebben die daar eerlijk durft over spreken en zeggen van, tja, zit je niet meer in de haak?

• Speaker #1

  Ja, en op zich zijn ze niet zo diffuus hoor. Er is een wetenschapper geweest die een fantastisch boek heeft geschreven over chronische stress. En die heet Why Zebras Don't Get Ulcers, waarom zebras geen maagzweren krijgen. En eigenlijk zegt hij, om stress uit te leggen, beeld u in dat je een zebra bent die in Afrika wordt aangevallen door een leeuw. Wat gaat jouw lichaam... allemaal doen om jouw leven te redden. En al die symptomen van chronische stress zijn eigenlijk terug te brengen naar dat voorbeeld. Want dat is wat er gebeurt. Als je continu twintig to-do's in je hoofd hebt, en als je daarin faalt, dan heb je eigenlijk een enorme fout gemaakt. Ja, dat zijn allemaal emotionele leeuwen die je detecteert. Zoals ik dat noem. En dan denkt jouw lichaam, oh my god, jij moet 24 op 7 weglopen van al die emotionele leeuwen. Maar ik ga je helpen. Ik ga je lichaam in een modus brengen waardoor je in staat bent om 24x7 van die leeuwen weg te lopen. Het probleem is dat dat mechanisme er is om gedurende 10, 15, 20 minuutjes te gebruiken. Want dan voor een zebra, ofwel ben je dood ofwel ben je ontsnapt. Maar een zebra na die 15, 20 minuten die ontsnapt is, die gaat niet beginnen nadenken. Ja, maar zelfs komt die leeuw terug. Die zegt, oh, eten, ik ga eten. En dat is het verschil. Wij blijven maar nadenken over alle mogelijke potentiële emotionele leven die we kunnen tegenkomen. En misschien nog meer als vrouw, want wij hebben het gevoel, wij moeten die allemaal in toog houden. Waardoor wij eigenlijk ons lichaam in een toestand brengen waarvoor die niet gemaakt is om daar lang in te zitten. En dan krijg je uitval en dan krijg je al die symptomen.

• Speaker #0

  Ja, ja. We komen daar straks nog even op terug. Ik wil eventjes blijven stilstaan bij een fase die heel veel vrouwen zullen erkennen en die eigenlijk wel een kritische fase is rond het thema des kinderen krijgen. Je spreekt uit eigen ervaring, zeg je. Ik dacht begrepen te hebben dat je twee kinderen hebt. Maak het op de vrouw afvragen. Hoe ga jij daarmee om?

• Speaker #1

  Worstelend. Dat blijft, worstelend. Dus ik heb twee dochters. Ze zijn nu negen en dertien. En helemaal in het begin, toen wij onze eerste hadden, zat mijn man ook in een fase waarin hij een half jaar naar het buitenland moest. Maandag vertrok hij, vrijdag kwam hij terug. Dus wij zijn heel automatisch ook in zo'n patroon terechtgekomen waarbij ik eigenlijk alles opnam. En ik vond dat op zich niet erg. We hebben daarover gepraat. Hij heeft mij de vraag gesteld, vind jij dat oké? En op dat moment had ik zoiets van, ja, doe maar. Ik weet hoe belangrijk dat dat is. Maar dan merkte ik na een aantal jaar dat wij uit automatisme in dat patroon zijn blijven. En dan heb ik wel op een bepaald moment gezegd, zeker wanneer de tweede er was, die vier jaar later geboren is, ja, ik bolwerk het niet meer. Kunnen we kijken hoe we dit samen wat meer evenwichtiger doen? En along the way hebben wij regelmatig momenten gehad, waarna we even terug incheckten en zeiden van, wacht, gaan we het hier niet eens herbalanceren? Omdat er soms dingen veranderen op het werk. En dan de communicatie daarover. Het feit dat je dat gesprek op tafel kan leggen. Zonder dat de andere zich aangevallen voelt. Dat is eigenlijk een van de meest fundamentele zaken in dit proces. Want wat ik heel vaak hoor, in mijn praktijk, maar ook in mijn privéwereld, is een vrouw geeft dat aan en de man voelt zich onmiddellijk aangevallen. Een vrouw moet natuurlijk ook leren daarover te praten zonder beschuldigende woorden. Want een man doet dat niet opzettelijk. Dat is ook maar, ja, ik doe maar wat ik ook heb geleerd. En een man moet leren om... Met zijn nieuwsgierig brein te luisteren. En dat niet te zien als een emotionele leeuw die hem aanvalt.

• Speaker #0

  Ja, voor een deel zeg je, het is eigenlijk blijven plakken in de... Of vastgeroest geraken in de sporen die op een bepaald moment in de relatie is geboren. En je blijft erin hangen. En je durft het niet oppikken. Of je kan het niet oppikken. Dat is autopagina. Ja.

• Speaker #1

  Ja. En soms, want... Want ik moet dat ook eerlijk toegeven. Ik had op een bepaald moment vier verschillende jobs. Ik bedoel, kijk naar mijn cv. Daar zit ook iets van, ik moet mij bewijzen. Ik weet dat. Ik ken die knop. Maar dan op een bepaald moment toegeven. Crap. Ik heb niet al die ballen in de lucht. Of ik laat er af en toe ene vallen. Ja, dat is niet altijd makkelijk. En stap één gaat dus over. Durf ik ook aan mezelf toegeven? Dat ik het niet allemaal perfect kan uitvoeren. En wat vind ik daarover? Welke betekenis geeft dat aan mezelf? Als je dat al niet durft te doen, dan gaat het niet verder gaan. Dan ga je dat gesprek niet kunnen voeren.

• Speaker #0

  Ja, dat is een van je punten waar je op terugkomt. Het gaat over herkennen en erkennen. Dit ligt niet altijd vanzelfsprekend bij vrouwen. Waar schort het dan?

• Speaker #1

  Wel, herkennen, dat wil zeggen, je moet ook gewoon de tijd nemen om die signalen waar te nemen. Wij krijgen continu informatie van ons brein en ons lichaam door, maar wij hebben niet altijd geleerd om daar attentief naar te zijn. En als je in jouw autopilot zit en geen aandacht besteedt aan iets, dan ga je het ook niet waarnemen. Dus geef je jezelf als vrouw wel voldoende toestemming om af en toe eens in te checken bij jezelf. Want ja, het typische patroon is, ik moet inchecken bij anderen. Hoe is het met de anderen? Moet ik iets doen voor de ander? En dat is ook, je kan dat zelfs ruimer bekijken dan vrouwen. We zien dat bij... Mannen en vrouwen die vooral geleerd hebben om eerst aandacht te hebben voor de ander en dan pas voor zichzelf, is dat ze de vaardigheid om in te checken bij jezelf, want dat is letterlijk bepaalde zenuwbanen activeren, dat ze die bijna verliezen. Als ik in mijn praktijk vraag aan iemand wat denk je hierover, dan is er instant een antwoord. Maar als ik aan iemand vraag wat voel je daarbij, oei, oei, stilte. Of Wat wil jij nu eigenlijk? Oeh, nog een grotere stilte. Want dat is een hele moeilijke vraag. Dus jezelf regelmatig de toestemming geven om in te checken. En die zenuwbanen actief te houden. Dat is herkenning. Maar dan herkenning wil zeggen, wat ik waarnemen of voel, dat is oké. Dat niet onderdrukken, niet vinden. Ik zou dat niet mogen voelen. Ik zou dat niet mogen denken. Nee, als je dat voelt of denkt, heb je daar waarschijnlijk een goede reden voor. Wees nieuwsgierig. Be a scientist. Duik daarin. Achterhaal. Hoe komt het dat ik dat denk en voel? En als je dat verhaal kan maken, dan kan je gaan nadenken, hoe ga ik dat verhaal nu overbrengen naar de andere persoon in deze relatie?

• Speaker #0

  Ja, dat is dan de volgende stap. Eerst herkennen, herkennen, en het dan op tafel durven gooien.

• Speaker #1

  Ja.

• Speaker #0

  En ook daar zal het wel bij heel wat koppels fout lopen, denk ik, bij mensen die je in je praktijk ziet.

• Speaker #1

  Ja, dat valt eigenlijk onder de vaardigheid ook emotionele intelligentie. Kan ik mijn emotionele data waarnemen, interpreteren en taal aangeven? Mark Brackett heeft een boek geschreven. Dat is de directeur van Emotionele Intelligentie Centrum aan Yale. En die beschrijft emotionele vocabulaire een beetje zoals als je een wine tasting gaat doen. Of als je een opleiding tot... sommelier gaat doen. Dat is pure poëzie als die mensen over verschillende wijnen praten. Wij zouden eigenlijk hetzelfde moeten leren als het gaat over emoties. Dat is zo genuanceerd. En meestal is het, hoe voelt u?

• Speaker #2

  Ça va.

• Speaker #1

  En niet die nuance, maar die nuance kan net veel meer diepgang brengen in het verhaal en veel meer nuance brengen in het verhaal dan enkel, je bent er niet voor mij. Daar hebben we geen boodschap aan.

• Speaker #0

  Met andere woorden, als we het zouden hebben bijvoorbeeld over preventie, is preventie voor een stuk dichtstilstaan bij jezelf, dat durven... Je zegt het zo mooi, was het inchecken bij jezelf dat je gebruikt?

• Speaker #1

  Ja, inchecken bij jezelf. En ik vind dat we twee partijen aan moeten doen. Ook de man moet dat doen. Dit is niet enkel iets als vrouw. Ook de man moet af en toe inchecken. Hoe voel ik mij erbij? Dat eigenlijk mijn vrouw meer een deel van de tijd met de kinderen bezig is. Ik weet dat mijn man op een bepaald moment zei, als de oudste hulp nodig had, dan belde die mij altijd. Of sms'te die mij. En dan zei hij, ja, maar wij hebben toch een gemeenschappelijke WhatsAppgroep? Waarom stuurt je dan niet daarin? Ah ja, papa, puur gewoonte. Dus... Ik bedoel, dat is ook dat spoor waar we in terechtkomen, een automatische pilot. En ik ben zeker dat er ook mannen zijn die zeggen, ik zou dat ook wel fijn vinden als ik daar wat meer in betrokken word. Of als er vanuit mijn werk bijvoorbeeld ook wat meer toestemming wordt gegeven om mij daar wat meer betrokken in te voeren.

• Speaker #0

  Ja, je snijdt het werk aan en misschien niet toevallig, want we hebben het al gehad over het individu, ik als vrouw. We hebben het gehad over de partner, maar... Hoe zit het in onze maatschappelijke constellatie? Je zegt, het werk moet ook willen meegaan. Het is niet zo gemakkelijk leven tegenwoordig. Daar zit onze maatschappij voor een stuk. Daar zit onze maatschappij...

• Speaker #1

  Ja, en ook, je merkt onmiddellijk al een frictie. Als je aan de ene kant denkt, wij willen in ons gezin meer gelijkwaardigheid in die mentale last. Maar bijna alles in de maatschappij zegt u het omgekeerde. Dat is moeilijk, hè? Als je kijkt naar hoe lang een vrouw in zwangerschapsrust mag gaan en hoe lang een man vaderschapsrust mag nemen, ja, dat is... Kijk naar de Scandinavische landen, waarin dat zes maanden, zes maanden is, als ik mij niet vergis. Een vrouw mag zes maanden thuisblijven en nadien moet een man zes maanden thuisblijven. Waar ze echt de boodschap ook vanuit de overheid en vanuit de maatschappij geven, wij vinden het belangrijk dat elke ouder evenveel kwaliteitsvolle... tijd kan nemen om te bonden, om zich te hechten aan het kind. Ja, als dat de boodschap is vanuit de maatschappij, dan gaat dat doordruppelen. Want dan gaat dat sowieso binnenstromen in hoe gaan we onze kinderen opvoeden, we gaan die daar al op voorbereiden, etc. Dus dat is, ja, een individueel probleem, maar die wel enorm versterkt wordt door de maatschappijvisie daarop. Dus het is heel moeilijk soms als individu zoiets te veranderen. Als de maatschappij dat eigenlijk een beetje tegenwerkt.

• Speaker #0

  Ja, zullen we het heel beleefd houden en zeggen dat op maatschappelijk vlak daar nog heel wat werk aan de winkel is. Ja. Ja. Maar goed, het is niet alleen kommer en kwel. Er zijn oplossingen. Jij bent daar een voorbeeld van. Zijn er, laat het ons heel praktisch maken, zijn er zaken waarvan jij zegt, dit zijn een aantal instrumenten die handig zijn. Om het zelf onder ogen te komen. Zijn er dingen die je kan aanbevelen?

• Speaker #1

  Wel, je kan bij de verschillende stappen iets aan. Ik denk, het eerste is, hoe kan ik meer bewust worden van mijn eigen noden, van mijn eigen grenzen. Dan zou ik echt zeggen, hou een dagboek bij. Dagelijks of misschien wekelijks, waar je regelmatig stilstaat tussen. In welke mate heb ik dingen gedaan die mij ook energie geven? In welke mate heb ik dingen gedaan die veel van mij vragen? Hoe groot is de gap daartussen? Maar ook gewoon eens stilstaan. En soms sparren met andere vriendinnen. Ja, hoe doen jullie dat? Wat ervaren jullie daar? In plaats van alleen op je eilandje te blijven. Hoe moeilijk vinden jullie dat? Durven herkaderingen te maken. Dat wil zeggen, de manier waarop je naar jezelf kijkt, kan je soms ook herdefiniëren. Ik ben nooit een schoolpoortmama geweest. Ja, ik was met heel veel dingen bezig en ik heb me daar een tijdje schuldig over gevoeld. Zo van, oh nee, ik sta daar niet aan de schoolpoort. Aan de andere kant, elke keer als ik dan een beetje vroeger was, dan zeiden mijn dochters, mama, wat doe je hier nu? Ik ben nog aan het spelen, ik wil nog niet mee naar huis. Maar bijvoorbeeld ook, als ik vroeger in het ziekenhuis werkte en ik kwam thuis... Dan zorgde ik er altijd voor dat ik minstens tien minuutjes in de zetel ging zitten voor ik mijn kinderen ging halen. En dan was dat niet, ik verwaarloos mijn kinderen of dat is egoïstisch. Nee, ik zorgde ervoor dat ik een transitie toeliet, waardoor ik dingen van mijn werk kon afsluiten en ik een veel aanwezigere en aandachtigere mama kon zijn als ik de kinderen ging halen. Dus dit gaat ook over, niet korte termijn controle, maar vooral lange termijn controle. Wanneer moet ik aan mezelf het zuurstofmasker opzetten? Zodat ik niet flauw val. Want dan kan ik er niet zijn voor mijn kinderen of voor mijn man. Alle apps die ervoor kunnen zorgen dat je dingen kan delen. Zoals bij ons thuis. Op bepaalde momenten heb ik aangekaart bij mijn man. Goh, zouden we niet het menu voor de week en de boodschappen kunnen we dan niet wat verdelen? Want ik deed dat allemaal ook. En toen zei mijn man, ah maar anders doe ik dat. Dus we hebben een gezamenlijke notitie. Als er in de week iets ontbreekt in de kast, zet ik dat daarin via mijn gsm. En hij ziet dat direct ook. En de afspraak is dat hij het weekmenu opstelt aan het begin van het weekend en al de ingrediënten uitschrijft en gaat doen en ik kook in de week. Waardoor ik ook echt niet moet nadenken over, ah ja, wat gaan we volgende week eten? Nee, dat is niet mijn taak. Als er iets ontbreekt, ik kan het aangeven en hij weet dat. WhatsApp groepjes met mamas van de hobby's. En dan ervoor zorgen dat we maar om de zoveel weken zelf allemaal moeten rijden. Heerlijk. Ja, dat je dan niet elke keer... Ja, maar dat zijn kleine dingen. Maar ook daar je gesteund voelen. Want al die mamas hebben het moeilijk soms om alles tegelijk, al die ballen in de lucht te houden en overal tegelijk te zijn. En dan merk je ook, ik ben helemaal niet de enige.

• Speaker #0

  Dat gaat over organisatie dan?

• Speaker #1

  Ja, organisaties en tools die je kan gebruiken. Alles wat ervoor kan zorgen dat je het gevoel hebt, ik moet niet alles in mijn hoofd houden. Een gezinsplanning. In de keuken ofzo, of in de hal. Wie doet wat waar, wie brengt wat waar. Dat je dat niet in je hoofd moet houden. Dus puur het externaliseren van al die taps in jouw hoofd. En die ergens fysiek zetten. Zodat ook anderen daarnaar kunnen kijken. Dat kan ook behulpzaam zijn.

• Speaker #0

  Ja. Geloof jij in apps, dus echte apps waar je je kunt op abonneren en je gevoelens invullen? Geloof jij daarin? Zijn dat zaken die jij aanraadt?

• Speaker #1

  Dat moet je zelf een beetje uitmaken. Er is één app bijvoorbeeld puur over emotionele intelligentie die ik wel heel fijn vind. Dat is How We Feel, dat is gratis. Dat is van Mark Brackett van Yale. Maar bijvoorbeeld, ik heb een tijdje Calm gebruikt om meditatieoefeningen te doen, maar dan merkte ik, ik heb dat eigenlijk niet nodig. Kan dat ook zonder. Want sommige mensen vinden het al wel weer fijn om het wel te gebruiken. Dus ik denk dat je daar ook gerust bij jezelf mag inchecken. En opnieuw gaan voelen. Wat doet dit voor mij? Wat levert mij dit op? Vind ik dit leuk om te gebruiken of niet?

• Speaker #0

  Ja. Ja, je haalde eventjes meditatie aan. Ik kan me voorstellen dat er heel veel vrouwen zijn die zeggen ja, ik weet het, ik moet yoga doen. Ja, ik weet het, ik moet een beetje meer bewegen. Ja, ik weet het, ik moet minder scrollen. Maar tussen ik weet het, ik weet het, ik weet het en het in praktijk brengen, dat is niet altijd evident.

• Speaker #1

  Nee. Ik denk dat daar twee redenen voor zijn. Eén, diegene die ik al heb genoemd, wij hebben... Niet geleerd dat fysieke hygiëne even belangrijk is als mentale hygiëne. Dat wil zeggen dat de meeste van onze gewoontes ontwikkeld zijn op fysieke hygiëne. We hebben allemaal geleerd om twee keer per dag onze tanden te poetsen. En no matter hoe druk je het hebt of hoe stressvol je je voelt, je gaat dat blijven doen. We nemen een douche. Ruiken we, dan doen we deo op. Zijn onze kleren vuil, dan doe je je kleren aan. Maakt niet uit hoeveel mentale last wij blijven dat meestal doen. Maar die mentale hygiëne, gewoontes, die hebben wij niet geïnstalleerd. En als er geen gewoonte of habit is geïnstalleerd, dan is er geen route in ons brein die we automatisch kunnen gebruiken. En dan moeten we dat heel bewust doen. En hoe hoger de stress en de mentale last, hoe meer wij terugvallen op onze automatische piloot. En daarom is dat bijna onmogelijk. Dat is één. Twee is, stel dat je merkt, ah ja, ja, inderdaad, die heeft gelijk, ik moet een nieuwe gewoonte ontwikkelen. Wat we dan heel vaak gaan doen, is het einddoel van die nieuwe gewoonte als eerste stap voorop stellen.

• Speaker #0

  Ik wil op de middag tien minuten mediteren. En dan komen ze bij mij in de praktijk en dan zeggen ze, ja, het is nooit gelukt. Of ik wil tien minuten gaan wandelen. Daar heb ik een cliënte van, die zei dat. Ik wil vijftien minuutjes gaan wandelen, smiddags, en dat lukt mij dus nooit. En toen zei ik, ja, maar wacht. Je eerste stap die je oplegt, is dus vijftien minuten gaan wandelen. Dat is je einddoel. Wat zou de kleinst, meest belachelijke stap zijn die je kunt nemen om die route in je brein te gaan bouwen? A, zegt ze. Ja, gewoon naar buiten stappen en terug naar binnen stappen. Want dat is de eerste stap, gewoon de deur open doen en naar buiten gaan. Ik zeg, oké, de volgende drie weken doe je alleen nog maar dat. Gewoon stap naar buiten en je stapt terug naar binnen. En na drie weken komt hij terug en hij zegt, ja, ik ben dan toch maar beginnen wandelen, want ja, ik stond al buiten. Dat. Wat is de kleinst mogelijk, maar de belachelijkst kleinst mogelijke stap en je start daarmee en de rest, dat komt wel. Niet met dat einddoel beginnen.

• Speaker #1

  Als dat geen mooie tip is, begin klein. Durf ook mild te zijn voor jezelf en met heel kleine stapjes te beginnen. Ik wil even kijken of er nog andere tips zijn en dan denk ik onder andere aan voedingstips. Het is dus het moment om even over te gaan naar de Fito & Nutri-rubriek. Dat is de rubriek met Anne Brochet. Anne, we kennen jou ondertussen goed. Je bent kinesiën-therapeut en orto-moleculair therapeut. Een van jouw stellingen is mentale gezondheid. Dat heeft ook. met ons bord te maken. Vertel eens.

• Speaker #2

  Ja, inderdaad, Jan. Het is eentje dat ik inderdaad zeer waardevol vind om ook eens te delen met de luisteraars, want wij staan daar niet bij stil hoe een directe verbinding er is tussen onze darmen en onze hersenen. En dat noemt ook echt de darm-hersenas. En die staan eigenlijk op twee manieren met elkaar. Enerzijds met een soort snelweg van zenuwbanen, de nervus vagus, waar we allemaal al eens over gehoord hebben, die signalen in beide richtingen doorgeeft. Maar daarnaast zijn er ook signaalstoffen, zoals hormonen, neurotransmitters, die in onze darmen worden aangemaakt. En ik denk dat we daar, is eentje dat ik altijd klanten zie ogen trekken van, als ik zeg van, maar weet je dat serotonin Glutonine, iets wat mensen soms wel kennen als het gelukshormoon, in jouw darmen voor een groot stuk wordt aangemaakt. En die geeft eigenlijk, er staat een communicatielijn tussen hersenen en darmen. Dus dat is iets waar we denk ik goed moeten beseffen, dat wanneer onze darmgezondheid verstoord is, dan gebeuren er zaken waardoor onze hersenen, ons brein, beïnvloed worden. Dan wordt dat geprikkeld, dan komen we daarin soms vaak. ontstekingsreacties die een gevolg zijn daarvan. Het is heel belangrijk om te weten dat iemand die constant aanstaat in constante stress is, daarbij gaat die darmwand wat open. Als een fysiologisch proces, zoals Aisha daarnet vertelde, als we ons moeten verdedigen voor een tijger, dan moeten we adrenaline aanmaken, dan moet onze darmwand opengaan, want daar moet heel snel glucose in gepompt worden om in actie. Als je constant in stress staat... dan staat die darmbarrière constant open, kunnen minder gezonde stoffen in onze bloedbaan en heb je de ganze tijd die beïnvloeding van die hersenen. Dus dat is heel belangrijk om te beseffen, denk ik, dat wat er op je bord ligt, hoe je darmgezondheid in elkaar zit, dat heeft een rechtstreeks impact op je hersenen.

• Speaker #1

  En omgekeerd waarschijnlijk, ik vermoed dat het een dubbele langs twee kanten werkt, of niet?

• Speaker #2

  Ja. Absoluut wel, absoluut wel. We weten ook allemaal dat als we ons niet goed voelen, dat we ook wel snel naar stoffen gaan pakken die ons die extra energie geven. Dan gaan we in de suiker, want dan gaan we energie naar boven krijgen en dan zien we dat we even ons beter voelen. En dan denken we van, oh ja, dit is het. En dan zakken we terug af. Zal je met verslaving ook vaak zien dat er bepaalde stoffen moeten geactiveerd worden om zich goed te voelen? dat er bepaalde middelen worden gebruikt, is absoluut een tweerichtingsverkeer. Hersenen, darmen, darmen, hersenen.

• Speaker #1

  Ja, goed. Wat moeten we dan vermijden? En ik denk dat je er net al eentje liet vallen. Suiker moeten we vermijden. Als we onze mentale belasting willen onder controle houden, vermijd je suiker. Zijn er nog zaken die je liever niet op een bord ziet?

• Speaker #2

  Terecht, Jan. Maar ik wil wel misschien ook even uitlichten dat hersenen een van onze grootste energieverbruikers zijn. Het is zo dat hersenen ongeveer 20% van onze totale energie opslokken en dat daarvoor glucose een fundamentele macronutriënt is die onze hersenen nodig heeft. Nu... Om te vermijden dat mensen in constante pieken en dalen gaan, gaan we natuurlijk snelle koolhydraten suikers vermijden. Witte boterhammen, witte rijst, bewerkte voeding waar veel suiker in zit, maakt dat we heel snel door insulinepieken en insulinedalen in die rollercoaster terechtkomen. Dus dat gaan we vermijden. We gaan veel meer kijken naar complexere koolhydraten, trage koolhydraten, volkoren. producten bijvoorbeeld. Dat is eentje. En als je zegt van naar welke stoffen kijken we, dan kijk ik altijd naar drie grote componenten. Dan kijk ik enerzijds naar die koolhydraten, waar we heel veel complexe koolhydraten, groenten ook binnenbrengen. Want een grote bron van koolhydraten zijn groenten. Daarnaast gezonde vetten. Vetten zijn zo essentieel voor het functioneren van onze hersenen. die... Hoe meer vetten er zijn, omega-3 bijvoorbeeld, hoe soepeler je celwand is, hoe beter die communicatie tussen cellen in je hersenen kan gebeuren. Dus gezonde vetten, denk maar aan vis, maar ook aan avocado en zo van die zaken. En de derde zijn eiwitten. We hebben het daar al een aantal keren over gehad. De kleine bouwstenen van eiwitten, aminozuren, heb je echt nodig om bepaalde neurotransmitters te kunnen aanmaken. En denk maar aan dopamine. Denk maar aan serotonine. Want met serotonine maak je ook melatonine aan. Dus die drie zaken probeer ik echt te kijken dat we die goed in balans hebben. En proberen we het vermijden van naar snelle suikers te grijpen, naar cafeïne te grijpen en naar alcohol te grijpen, bijvoorbeeld. Dat zijn zaken die heel verstorend zijn voor slaap, voor rust enzovoort.

• Speaker #1

  Ik herinner me dat we bij de voorgaande podcast over burn-out, dat je onder andere sprak over ashwagandha. Is dat iets waar je ook hier kan aan denken?

• Speaker #2

  Ja, absoluut. Bij burn-out hebben we het gehad over cortisol. Je hebt die fase waarbij je in fight-flight, waar je adrenaline aanmaakt om in actie te kunnen komen. En dan heb je een systeem waarbij de bijen hier cortisol aanmaken. om dat lichaam te reguleren onder die stress. Wel weet dat ashwagandha, een adaptogene dat al heel veel jaren wordt ingezet, echt een invloed heeft op die HPA-as, die stress-as, en die cortisolproductie reguleert. Dus het is zeker een stofje dat ik heel interessant vind om hier ook in te zetten. Absoluut.

• Speaker #1

  Ja, top. Dat weten we ook alweer. En zo weten we ook maar al te goed wat we wel op ons bord. beter leggen en wat beter van ons bord blijft. Om af te sluiten wil ik nog eventjes naar jou terugkomen, Aisha. Mocht er nu één aanbeveling zijn rond dit thema die je aan onze luisteraars wil meegeven, wat zou het belangrijkste zijn?

• Speaker #0

  Leer praten met elkaar. Want dat is eigenlijk de essentie. Wanneer er ook iets misgaat, of het nu gaat over die mentale last of over andere zaken in een relatie, als je niet durft moeilijke dingen met elkaar te... bespreken, dan stopt het gewoon. Dus leer gewoon praten met elkaar. Leer naar elkaar luisteren. Vind je dat moeilijk om alleen te doen? Ga even op bezoek bij een relatietherapeut. Dat is niet bedoeld enkel voor koppels in crisis. Maar dat kan ook bedoeld zijn om... Hé, we merken dat we het moeilijk vinden om belangrijke dingen met elkaar te bespreken. Kan je ons daar even in begeleiden? Maar eigenlijk vind ik dat de basis van alles.

• Speaker #1

  Durven. Durven praten.

• Speaker #0

  Durven praten. En durven luisteren ook.

• Speaker #1

  Ja. Oké, top. Als dat niet mooi is om te eindigen, praten is de sleutel tot veel. Nu, Aisha en Ann, ook bij mij is er heel wat blijven plakken. Ik zonder drie op. Ten eerste heb ik gehoord dat het, en ik ken het woord nog niet, inchecken bij jezelf, dat dat de sleutel is. Luister naar de signalen, luister signalen te herkennen. Durf bij je eigen lichaam en je eigen gedachten te stilstaan. Ik heb ook geleerd dat het eigenlijk een patroon is dat heel langzaam en al heel lang zit ingeslepen, vaak in relaties. We laten ons proberen om van het gezin, om daar terug een tandem van te maken, waar we met twee op de fiets zitten en dat we een co-ownership daarvan maken. Het is iets wat we samen doen. En wat heel goed bijblijft bij mij, is stel je einddoel niet te hoog. Ik durf gewoon te zeggen, mijn einddoel is de deur binnen en de deur buiten. En je zal zien, je zal een stuk verder eindigen dan enkel de deur open doen en toe doen. Stel je einddoel niet te ver. durf te beginnen met heel kleine stapjes. Zaken die bij mij zijn blijven plakken. En ik hoop ook dat dat bij jullie is blijven plakken, iedereen die nu aan het luisteren is. Dit was trouwens onze podcast rond mentale belasting. Volgende maand zijn we er opnieuw. En hopelijk ben je er dan ook opnieuw. Tot dan.