- Speaker #0
Hallo en welkom bij een nieuwe aflevering van Be-Life talk, de podcast die de gezondheid van vrouwen centraal stelt. Elke maand een ander thema en deze keer is dat slaapproblemen, maar heel specifiek de wetenschap achter een goede slaap. En dus hebben wij een wetenschapster uitgenodigd en dat is Aurore Roland. Welkom trouwens. Dank je. Jij bent klinisch psychologe. Je hebt gedoctoreerd op het thema slapen, slecht slapen, slaapproblemen, slaapmerries. Je bent, als ik het goed voor heb, de enige die wetenschappelijk onderzoek doet rond dromen.
- Speaker #1
In België.
- Speaker #0
Ja, in België. Daar heb je dit boek over geschreven. Ik wist niet dat de wetenschap ook al heel wat kan vertellen over dromen.
- Speaker #1
Genoeg om een boek over te schrijven, maar ik zeg ook wel vaak nog veel. Dat we nog moeten weten. Ja, als ik er interviews over doe, dan zeggen ze van, maar er is nog veel te ontdekken. Dat klopt wel.
- Speaker #0
Oké, genoeg om er een boek over te schrijven. Maar we gaan het vandaag niet hebben over dromen, we gaan het hebben over slaapproblemen. Met jou, maar ook met een gekende stem. En dat is Anne Brochet. Anne, welkom opnieuw. Jij bent kinesiëntherapeut, orthomoleculair therapeut. Als ik aan slaapproblemen denk, en ik denk dan, wat in de plantenwereld kan ons helpen, dan denk ik aan... En Valerian, gaan we het over Valerian hebben?
- Speaker #2
Ja, absoluut. We gaan het zeker over Valerian hebben en over wat het effect van Valerian kan zijn op onze slaap. Maar misschien ook interessant, dat we eens wat dingen uit doeken doen rond melatonine. Dat is iets waar er nog heel veel misverstanden over bestaan, dus daar hebben we het ook wel graag eens over.
- Speaker #0
Ja, oké. Ik vermoed dat dat vooraf ook wel zal ter sprake komen, melatonine. Ik sprak jou daarnet aan, Aurore, over cijfers die ik vond en ik had gezien dat één Belg op... op twee slecht slaapt. Ja maar, ja maar, ja maar, zegt de wetenschapster, dat is niet helemaal juist.
- Speaker #1
Nee, als je kijkt naar de vraag dat er werd gesteld, moesten mensen eigenlijk aangeven van 0 tot 10 hoe goed of slecht ze slapen. Daar heb je effectief een deeltje die zegt, ik slaap slechts. En dat is dan iets van 12%, dus dat komt wel overeen met de prevalentie van insomnie, wat 12,4% is. Maar dan heb je eigenlijk nog een deel van de mensen die zegt, ik slaap redelijk. Dus iets tussen goed en slecht in, dat zijn dan waarschijnlijk de mensen met een subclinische insomnie. Dus dat is nog iets anders.
- Speaker #0
Slecht slapen is niet hetzelfde als insomnie?
- Speaker #1
Er zijn heel veel redenen waarom je slecht kan slapen natuurlijk. Het kan zijn dat je slecht slaapt omdat je slaapapneu hebt. Het kan zijn dat je slecht slaapt omdat je een hercolipsie hebt. Het kan zijn dat je slecht slaapt omdat je motorisch probleem hebt. Er zijn heel veel verschillende oorzaken. En slapeloosheid is daar één van. Maar als mensen zeggen ik slaap slecht, vaak bedoelen ze ik heb slapeloosheidsklachten. Dus ik heb moeite om in slaap te vallen. Of ik was nachts wakker. Ik heb moeite om terug in slaap te vallen. Of mijn slaap is niet rustgevend. Dus vaak bedoelen ze daarmee ik heb slapeloosheidsklachten.
- Speaker #0
En daarover gaan we het vandaag hebben. Ik vermoed de vraag die je het meest te horen krijgt is hoeveel uur moet je eigenlijk slapen?
- Speaker #1
Dat schrijf ik wel vaak, ja. De media zegt natuurlijk altijd 8 uur, maar dat is eigenlijk afhankelijk van persoon tot persoon. Sommige mensen hebben effectief 8 uur nodig, dat is het gemiddelde. Maar er zijn ook mensen die minder dan 8 uur nodig hebben, er zijn mensen die meer dan 8 uur nodig hebben. Dus er zijn mensen die heel goed functioneren met 7 of 6 uur slaap. Je hersenen gaan nooit meer slaap genereren dan wat ze nodig hebben. Dus als jij 6 uur nodig hebt, gaan jouw hersenen 6 uur genereren. Dan ga je heel goed kunnen functioneren met 6 uur. Misschien dat jij dan denkt, ik wil acht uur slapen, maar dat gaat gewoon niet gebeuren. Want je hersenen hebben dat niet nodig.
- Speaker #0
Dus meer langer blijven liggen heeft eigenlijk ook niet zoveel zin.
- Speaker #1
Nee, want als je die extra uren slaap niet nodig hebt, dan gaat het er ook niet van komen. Dus dan blijf je gewoon wakker in je bed.
- Speaker #0
Waarom slapen we? Er zit een reden achter. Ja,
- Speaker #1
inderdaad. Slaap heeft meerdere functies. Er is de functie van de hersenen schoonmaken. Als we wakker zijn, als onze hersenen actief zijn, dan gaan die eigenlijk afvalstoffen produceren. En als we slapen, dan vooral tijdens een diepe slaap, dan gaat eigenlijk het vocht rond de hersenen, het cerebrospinaal vocht, binnenkomen en al die afvalstoffen gaan verwijderen. Dat is één functie. Heel belangrijk ook is emotieregulatie. Geheugenconsolidatie ook. Dus we gaan beter onthouden wat we hebben geleerd door een dag als we slapen. En slaap speelt ook een rol in immuniteit. Dus als we ziek zijn, gaan we meer slapen. Maar ook als we een vaccinbegeer krijgen, gaan we ook meer slapen. Omdat slaap eigenlijk de ideale... Omgeving, voor ons lichaam, voor onze hersenen, om te leren van een vaccin hoe hij moet vechten tegen een ziekte, maar ook gewoon te koer om te vechten tegen een ziekte.
- Speaker #0
En kun je het ook omgekeerd stellen? Mensen die te weinig slapen, zijn ontvankelijker voor ziektes?
- Speaker #1
We zien effectief wel dat er een link is tussen slaap te kort en meer ziek zijn, meer aandoeningen hebben.
- Speaker #0
Oké. Laat ons het houden op de gemiddelde klassieke problemen die jij hebt. waarschijnlijk het meeste ziet, waar loopt het veelal van?
- Speaker #1
Dat is een brede vraag. Er zijn eigenlijk twee processen die heel belangrijk zijn bij slaap. Je hebt slaapdruk en je hebt circadianenritme. Vaak is het zo dat die twee eigenlijk niet goed samenwerken.
- Speaker #0
Dan moet je eerst de slaapdruk uitleggen.
- Speaker #1
De slaapdruk, als je wakker bent, dan worden die afvalstoffen opgebouwd in je hersenen. Op een bepaald moment zijn er gewoon te veel afvalstoffen. Die afvalstoffen zijn de slaapdruk die opgebouwd wordt. Op een bepaald moment gaan je hersenen zeggen dat er te veel afvalstoffen zijn. Ik moet van die afvalstoffen afgeraken. Dan gaat het je ervoor zorgen dat je slaperig bent. Je gaat beginnen geeuwen. Je gaat moeite hebben om je oogleden open te houden. Dat is allemaal tekenen dat je slaperig bent, dat er te veel afvalstoffen zijn. Als je dan gaat slapen, dan ga je normaal gezien gemakkelijk in slaap vallen. Dat is een hoge slaapdruk. Dan gaan die afvalstoffen gaan. afgevoerd worden tijdens en die slaapdruk gaat afgebouwd worden. Daarnaast heb je dan het circadiaanse ritme. Dus daar hebben we eigenlijk in onze hersenen een soort van klok, de suprachiasmatische nucleus. En die gaat eigenlijk een heleboel zaken in ons lichaam gaan regelen volgens een ritme van ongeveer 24 uur. En dat noemen we het circadiaanse ritme. Dus circa ongeveer de jaans van die is een dag. En slaap is zo een van die zaken die geregeld worden volgens een ritme van ongeveer 24 uur, maar ook de fluctuatie van het lichaamstemperatuur bijvoorbeeld is ook een ritme van ongeveer 24 uur. En idealiter moeten die twee natuurlijk goed samenwerken. Als je s'avonds gaat slapen, moet je een hoge slaapdruk hebben om gemakkelijk in slaap te vallen. Daarna, ongeveer in de helft van je slaapduur, dan is het grootste deel van je slaapdruk al afgebouwd. Maar je circadiaans ritme gaat nog steeds tegengeven het is nacht, het is tijd om te slapen. Die gaat melatonine afgeven. En die melatonine is geen slaaphormoon, het is een klokhormoon. Dus melatonine gaat aan je hersenen zeggen het is tijd om te slapen, je moet slaap genereren. En dus als we moeite hebben om terug in slaap te vallen in dat tweede deel van de nacht, meestal is het in het tweede deel van de nacht, dat komt eigenlijk omdat we te weinig slaapdruk hebben. En dat we echt wel afhankelijk zijn van die melatonine, van die klok, om eigenlijk in slaap te blijven.
- Speaker #0
Ja, zeg je dan in het tweede deel van de nacht zijn die afvalstoffen al een beetje verwerkt?
- Speaker #1
Ja.
- Speaker #0
En heb je minder druk?
- Speaker #1
Inderdaad. Dus in het tweede deel van de nacht is het grootste gedeelte van die afvalstoffen al afgevoerd. Je hebt gewoon weinig slaaptoe die overblijft. Dus het is eigenlijk vooral dat circadiaans ritme die ervoor gaat zorgen dat je in slaap blijft. En dat je dan eigenlijk vooral een ander soort slaap gaat hebben. Het is dan een remslaap, wat ook heel belangrijk is. Maar niet afhankelijk van de slaapdruk.
- Speaker #0
Ja, oké. Met andere woorden, de meeste mensen die slaapproblemen hebben, zullen dat in het tweede deel van de nacht dan hebben?
- Speaker #1
Dat vaak... Ik heb wel gemerkt in mijn onderzoek dat doorslaapmoeilijkheden vaker voorkomen dan inslaapmoeilijkheden. Maar mensen hebben ook wel vaak een combinatie van beide.
- Speaker #0
En inslaap is dan gewoon omdat er zodanig veel druk van afvalstoffen in je hersenen zit, dat het moet en dan ga je ook misschien... Gewoon sneller slapen, omdat die druk te hoog is.
- Speaker #1
Ja, normaal gezien is het zo dat die druk te hoog is, dus ga je gemakkelijk in slaap vallen. Maar het kan zijn dat naast de slaapdruk heb je nog de waakdruk. Dus het kan zijn dat je eigenlijk te vroeg gaat slapen, waardoor je slaapdruk nog niet genoeg is opgebouwd. Het kan zijn dat je te weinig doet doorheen de dag, waardoor je slaapdruk niet genoeg is opgebouwd. Maar het kan ook zijn dat je waakdruk gewoon te hoog is, dat je bij het inslapen, als je naar bed gaat en je probeert in te slapen, Dat je eigenlijk nog zit te p***n. piekeren of te denken over van alles en nog wat, en dat die waakdruk daardoor eigenlijk te hoog is, waardoor dat het eigenlijk de slaapdruk eigenlijk niet te overhand kan nemen en je dus niet gemakkelijk in slaap wil.
- Speaker #0
Ja, met andere woorden, ik vermoed dat een typische klacht is om van bijmoeilijk inslapen het piekeren, dat is gewoon dat teveel druk wordt gezet op dat wakker blijven.
- Speaker #1
Ja, dus die waakdruk gaat eigenlijk te sterk zijn, die gaat eigenlijk te hard zitten vechten tegen die slaapdruk om de overhand te behouden. Waardoor die slaaptuk het nooit kan overnemen en dus de hersenen nooit kunnen overschakelen naar slaap.
- Speaker #0
Ja, goed. We hebben problemen met slapen, inslapen, doorslapen. Wat zijn de symptomen, of beter gezegd, welke klachten ontwikkelen zich dan? Je hebt er al eentje vermeld. Mensen worden gemakkelijker ziek, de immuniteit verlaagt. Wat zijn... Andere problemen die kunnen voorkomen.
- Speaker #1
Ik ga misschien eerst uitleggen dat er een verschil is tussen slapeloosheid en slaaptekort. Dat is wel belangrijk hier. Slaaptekort is als je te weinig slaapt, omdat er externe omstandigheden zijn die ervoor zorgen dat je te weinig slaapt. Het kan zijn dat je bijvoorbeeld een baby hebt die je als nachtvakker houdt, of een partner die snurkt, of een vliegtuig. Vaak is het iets van geluid, maar het kan ook zijn mensen met shiftwerk bijvoorbeeld, dat die vroeg moeten opstaan. Heel onregelmatige uren hebben en daardoor zitten ze in slaaptekort. Dat kan ook. Dan heb je slapeloosheid. Bij slapeloosheid heb je eigenlijk de externe omstandigheden zitten goed. Dus je hebt geen last van geluid, je hebt geen last van licht. Je hebt geen last van onwaargename beddengoed of zoiets. Dus eigenlijk, de omstandigheden zijn allemaal goed en toch lukt het niet. Dat zijn de twee verschillen. De gevolgen zijn ook anders. Bij slaaptekort heb je bijvoorbeeld echt een impact op de immuniteit, omdat je echt gewoon te weinig slaapt. Maar slapeloosheid is niet per se te weinig slapen. Er zijn mensen die slapeloosheid hebben, maar toch voldoende slapen. Ze slapen gewoon niet zo goed. Bij slapeloosheid is het eerder een probleem van slaapkwaliteit. En slaapkwaliteit is echt iets subjectiefs. Dus er is geen objectieve test om te weten hoeveel bedraagt jouw slaapkwaliteit. Het is echt iets dat je persoonlijk aanvoelt. Dus bij slapeloosheid zijn de gevolgen veel subtieler. Want mensen zeggen vaak van ja, ik heb moeite om mij te concentreren en zo. Maar eigenlijk als we kijken naar onderzoek die de concentratievermogen of de aandacht van slapeloosheidspatiënten gaat vergelijken met goeie slapers, zien we eigenlijk zo goed als geen verschillen. Dus de effecten van slapeloosheid zijn veel subtieler. Het is veel meer op het ik maak mijn zorgen over mijn slaap en ik pieker daar veel over en ik heb stress daardoor. Ook denken van, andere mensen gaan zien dat ik niet goed slaap en zo. En daar ook. Eigenlijk heeft het heel veel te maken met piekeren en met stress eigenlijk. Dat dat eigenlijk vooral het gevolg is. Terwijl bij slaaptekort, daar heb je wel echt een gevolg van op je immuniteit. Maar ook bijvoorbeeld op je gemoedstoestand. Negatievere gemoedstoestand, meer negatieve emoties. Minder frustratietolerantie ook. Ook de complexere cognitieve vaardigheden. Dat die ook minder... goed gaan, mensen minder logisch kunnen redeneren bijvoorbeeld, meer emotioneel gaan reageren, meer intens gaan reageren ook, omdat ze dat minder onder controle kunnen houden.
- Speaker #0
Ja. Wat zijn de oorzaken? Vrouwen hebben vaker slaapproblemen. Heeft het iets hormonaals? Ligt er iets hormonaals aan de basis soms?
- Speaker #1
Ja, dus vrouwen zijn gevoeliger voor slapeloosheidsklachten. Er zijn andere slaapproblemen die vaker voorkomen bij mannen, maar slapeloosheid komt wel vaker voor bij vrouwen. En één van de redenen is inderdaad hormonaal. Dus je hebt alleen al tijdens de menstruatie, als je menstruatiepijn hebt, gaat het al wat slapen moeilijker. En bijvoorbeeld iemand die last heeft van een premenstruele dysforische stoornis, die gaat ook eigenlijk minder goed slapen, omdat die ook echt een probleem hebben met melatonine en met het circadiaans ritme. Daar is echt gewoon iets mis. Tijdens de zwangerschap... Op een bepaald moment is het moeilijk om een goede positie te vinden om in te gaan liggen, dus wordt het moeilijker om te slapen. Maar je kan ook tijdens zwangerschap meer last hebben van dorsteloze benen. Dan heb je onangenaam tientelingen ervaart in je benen en dan kan je moeilijker in slaap vallen. Maar ook tijdens de menopause, vooral de vapeurs, dat is iets waar we heel erg een link zien tussen slapeloosheid en die vapeurs. Dat is het voornaamste waar vrouwen in de menopause over klagen, is dat die vapeurs een negatieve impact hebben op hun slaap.
- Speaker #0
Ja, dat is iets heel duidelijk, iets heel lichamelijks, iets somatisch wat aan de basis ligt. Ik vermoed dat zeker bij inslapen, piekeren, een belangrijk probleem is.
- Speaker #1
Ja, dus dan daarnaast, naast de hormonale aspecten die we dan zien bij vrouwen, heb je eigenlijk een gedragsmatig aspect en dan heb je een cognitief aspect. Dus mensen met slapeloosheid gaan eigenlijk bepaalde zaken gaan doen die ze denken misschien van, oh, dat gaat mij helpen, maar eigenlijk helpt dat niet. bijvoorbeeld het idee van, ik heb moeite om in slaap te vallen, dus ik zal heel vroeg naar bed gaan, wil ik heel zeker dat ik voldoende uren krijg. Maar ja, als je veel te vroeg naar bed gaat... Dan heb je nog niet genoeg slaap. Ja, inderdaad, dan heb je niet genoeg slaap, dus dan gaat het niet lukken. Of ook dat mensen soms heel onregelmatige uren hebben, en dat is dan ook niet goed, want dan weet de klok in de hersenen niet meer hoe laat het is, en wanneer moet ik nu eigenlijk slaap gaan genereren, en wanneer niet, dan is die helemaal het noden kwijt. Ja. Is dat ook gewoon het bed gaan gebruiken voor... Een heleboel zaken dat niks te maken heeft met slaap is ook niet goed, want dan weten de hersenen ook niet meer goed waarvoor het dient eigenlijk een bed. Als je in je bed gaat zitten, tv kijken, werken, lezen, video's spelen, weet ik veel wat allemaal, dan weten de hersenen ook niet meer goed waarvoor een bed dient. En het is belangrijk dat dat verband, dus dat je bed en slaap hoog ligt. En dan op vlak van gedachten zijn we natuurlijk aan het piekeren. Als je naar bed gaat met... stress van, het gaat waarschijnlijk een weinig lukken vannacht en zo. Dat is natuurlijk ook niet goed, want je moet natuurlijk wel in een rustige staat zijn om in slaap te kunnen vallen. Dus als je met stress naar bed gaat, is dat niet zo goed. Dus piekeren kan ervoor zorgen dat je moeite hebt om in slaap te vallen. Maar ook natuurlijk, onze gedachten gaan ook bepalen hoe we ons gaan gedragen. Dus als jij het idee hebt van ik moet absoluut achter slaap gaan krijgen, terwijl je eigenlijk helemaal geen achter slaap nodig hebt, dan ga je ook daarna gaan handelen. En dan ga je ook veel te lang in je bed blijven met het idee, ik moet acht uur slapen, terwijl je dat eigenlijk helemaal niet nodig hebt. En jouw hersenen zijn eigenlijk een beetje te vergelijken, ik gevalde het metafoor van een pizzaform en een pizzadeeg. Dus als je een te grote pizzaform hebt voor de hoeveelheid pizzadeeg die je hebt, dan ga je proberen om die bakform te gaan vullen met de weinige deeg die je hebt. Het gevolg daarvan is dat je deeg eigenlijk heel licht gaat zijn, en dat er allemaal gaatjes gaan staan in je deeg. En met slaap is het eigenlijk hetzelfde. Als je te veel tijd in je bed stendeert in vergelijking met het aantal uren dat je nodig hebt, dan gaat je slaap ook gewoon lichter zijn en dan ga je ook allemaal gaatjes gaan krijgen in je slaap. Want je hersenen hebben niet zoiets van, oké, je spendeert tien uur in je bed, mooi en wel, maar je hebt eigenlijk helemaal geen tien uur nodig. Ik heb maar zes uur nodig. En dus gaan daar sowieso veren zijn waar je niet slaapt.
- Speaker #0
Ja, je zegt het heeft een stukje... Het slapen heeft vaak een stuk cognitief, een stuk gedragsmatig. Ik heb je voorgesteld als een wetenschapster. Een wetenschapster die boeken over dromen schrijft, maar het is niet alleen boekenwijsheid. Jij begeleidt ook mensen. Jij begeleidt zelfs mensen online via SleepWise. Wat zijn dan bij mensen die zeggen, ik heb moeilijkheden met inslapen, wat zijn de dingen die je in een face-to-face gesprek of online met hen bespreekt om hen vooruit te helpen?
- Speaker #1
In de eerste plaats gaan we eigenlijk vooral informatie gaan geven over slaap. Want mensen hebben vaak een heleboel verkeerde informatie, een heleboel mythes waar ze in geloven. Sommige van de zaken die ik later ga vragen om te doen, kunnen ook best wel contra-intuitief aanvoelen. Het is heel belangrijk dat je begrijpt waarom je een bepaald gedrag moet stellen, waarom de bepaalde gedachten niet correct zijn. Dus dat is de eerste stap.
- Speaker #0
Dus leesopdrachtjes misschien bijgeven?
- Speaker #1
Niet per se. Als je het online doet, dan moet je wel gaan lezen natuurlijk. Maar als het echt is in een face-to-face gesprek, dan ga ik gewoon heel veel uitleggen. Ik heb een PowerPoint-presentatie ook. En dan veroverloop ik dat. Maar dan daarna, dan is het eigenlijk gedragsverandering. Dus dat is dan bijvoorbeeld als je om acht uur s'avonds gaat slapen, maar jij valt altijd maar in slaap twee uur later. Ja, ga dan twee uur later slapen. Het heeft geen zin om acht uur te gaan slapen als het nooit lukt. Ook proberen om vooral een regelmatig uur van opstaan te hebben. Het uur van slapen hoeft niet per se regelmatig te zijn, maar het is vooral het uur van opstaan dat regelmatig moet zijn. Proberen om... Het bed zoveel mogelijk te reserveren voor slaap. Geen dutjes doen. Ook, dat is zo het voornaamste. Dus mensen moeten dan, daar gaan we ook echt gaan kijken met die persoon. Wat is een goede uur van naar het bed te gaan voor jou? Wat is een goede uur van opstaan voor jou? En dat is ook iets dat we echt nog gaan veranderen doorheen de behandeling. Want natuurlijk, niemand komt aan met een handleiding van dit is het aantal uren dat ik nodig heb. Mijn ideaal inslaaptijd en mijn ideaal opstaan. Dat moeten we gaan achterhalen door te testen. Dus het is eigenlijk gewoon, oké, we gaan dit slaapvenster proberen en dan de week erna kijken we, is dat gelukt of niet? Een beetje de tijd in bed gaan verhogen meestal en dan ook een beetje gaan verschuiven, misschien een kwartiertje eerder gaan slapen of een kwartiertje later opstaan enzovoort. Totdat we uiteindelijk tot een slaapvenster komen die goed past bij die persoon. En dan gaan we ook kijken voor relaxatietechnieken, maar ook voor bepaalde gedachten die mensen hebben rond hun slaap die niet helpen. En dat eigenlijk gaan bevragen. Dus heel vaak is het van, ja, als ik niet genoeg slaap, dan overdag ga ik heel moe zijn. Ga ik moeite hebben om mij te concentreren. Allemaal dat soort zaken. En dan gaan we het gaan bekijken van, oké, maar is dat altijd zo? Heb je altijd moeite om je te concentreren als je slecht hebt geslapen? Heb je soms ook moeite om je te concentreren als je wel goed hebt geslapen? Of heb je soms ook dat je slecht slaapt, maar dat je toch komt concentreren? En echt zo gaan uitdagen om te zien van, is dat verband? Want zoals ik het eerder zei... Eigenlijk weten we uit onderzoek dat dat verband best wel zwak is. Maar in mensen hun hoofd is het verband heel erg sterk. En dus van oké, ga echt eens nu kijken en ook gaan noteren. Ik vraag ook aan mensen van noteren dat ze goed zijn over de slaapkwaliteit. Hoe goed voelde je je overdag? Hoeveel uren heb je geslapen met het slaapplechtboek? En daar kun je dus ook echt met de cijfers van die persoon zelf gaan kijken naar wat is het verband dat eruit komt uit jouw data? En dat zorgt er dan wel voor dat mensen dan meestal inzien van oh, eigenlijk is het toch niet zo sterk als ik dacht.
- Speaker #0
Ja, want ik las dat als je bijvoorbeeld mensen met een smartwatch laat registreren, dat eigenlijk het gevoel van mensen die hebben van, het gevoel van ik ben een slechte slaper, als dat vergeleken wordt met... data dat dat niet altijd klopt.
- Speaker #1
Ja, dat klopt. Dus met zaken zoals smartwatches en zo, maar ook excepto's van die ringen en zo, mensen zijn eigenlijk heel slecht in het inschatten van de slaapduur. Dus mensen die zeggen, ik slaap maar vier uur of ik slaap maar twee uur, 99% van de gevallen is het eigenlijk een onderschatting.
- Speaker #0
Een onderschatting?
- Speaker #1
Van de slaapduur. Eigenlijk slapen ze veel meer. En als ze dan eigenlijk Zo iets gebruiken en dan gaan ze zien van, oh, maar ik dacht dat ik maar twee uur had geslapen, maar hier zie ik nu dat ik zes uur heb geslapen. Dus omdat we dat eigenlijk niet zo goed kunnen inschatten...
- Speaker #0
En dat geeft waarschijnlijk al een beetje rust.
- Speaker #1
Ja, inderdaad. In het begin is het meestal vooral een verrassing, dat mensen denken, hoe kan dit nu toch? Maar als ze dan na een tijdje wel doorhebben van, oké, nee, blijkbaar is het wel echt zo. En dat komt gewoon omdat bij die mensen dat eigenlijk hun hersenen wel actiever blijven, waarschijnlijk tijdens de slaap. Zo. vallen wel degelijk in slaap, maar hun hersenen zijn actiever en daardoor wordt het niet zo als slaap ervaren. Of minder vaak als slaap ervaren.
- Speaker #0
Ik vermoed dat je in je begeleiding ook het klassieke lijstje hebt van geen televisie meer kijken, niet meer sporten, of heel actieve activiteiten. Wat staat er nog op je lijstje?
- Speaker #1
Je hebt ook van de slaaphygiëne, dus geen koffie natuurlijk, voor het slaapgaan sowieso, namiddag geen koffie. Ook Alkool is ook niet goed, want het gaat vooral de tweede helft van de nacht heel erg verwarren. Je moet vaak opstaan om naar het toilet te gaan. Roken is ook niet goed voor slapen. Ook best niet te laat gaan sporten. Sporten is wel heel goed voor slaap. Het zorgt ervoor dat je slaapdruk stijgt. Het is ook goed tegen de stress, dus sporten is heel goed. Maar als je te laat gaat doen, dan gaat je lichaamstemperatuur stijgen. en als de lichaamstemperatuur te hoog is, Dan heb je moeite om in slaap te vallen. Dus dat is ook niet goed. Natuurlijk ook een rustige omgeving om in te slapen. En qua schermen, dat is eigenlijk een mythe. Eigenlijk zijn schermen helemaal niet zo slecht voor slaap.
- Speaker #0
Dat zullen veel mensen graag horen.
- Speaker #1
Een hele griepstelling. Maar we zien eigenlijk dat het verband tussen slaapduur... Er is een verband tussen slaapduur en scherm. Hoeveel tijd je een scherm bekijkt. Maar... De logica erachter is waarschijnlijk dat mensen eigenlijk gewoon te laat gaan slapen om een scherm te kunnen gebruiken. Dat ze een serie aan het bingen zijn en ineens van oei, ik had eigenlijk al een uur geleden even in bed moeten liggen. Dat soort zaken vooral. Of ook als je echt heel erg een hele sedentaire levensstijl hebt, dan ga je ook minder slaapdruk gaan opbouwen, maar daarvoor heb je niet precies een scherm nodig. Je kan ook een hele dag lang sedentaire zijn zonder een scherm. Dus eigenlijk vooral dan het sedentaire. Maar wat we heel vaak horen van het effect van het licht, en vooral het blauwe licht op slaap, dat is eigenlijk echt verwaarloosbaar. Want licht is inderdaad heel belangrijk voor je biologische klok. Licht is heel belangrijk voor melatonine. Maar het licht van een scherm is niks in vergelijking met het licht van de zon. Onze hersenen zijn gemaakt om te reageren op het licht van de zon, niet op het licht van een scherm. Dus die zijn er eigenlijk niet gevoelig voor. En wat ook heel vreemd is, is dat we wel zien dat melatonine daardoor vermindert, maar het heeft eigenlijk zo goed als geen impact op de slaap. Wat wel belangrijk is, is wat je doet met je scherm. Dus als je voor het slapengaan nog een documentaire gaat bekijken op iets dat je heel erg doet piekeren, dan ga je daarna waarschijnlijk moeite hebben om in slaap te vallen.
- Speaker #0
Sociale media scrollen?
- Speaker #1
Ja, daar is ook wel wat... discussie over in welke maat dat sociale media slecht is, opnieuw als mijn gezond verstand die spreekt, ik denk waarschijnlijk dat het vooral uitmaakt wat je doet met je sociale media. Als je allemaal van die video's zit te bekijken over schattige babydiertjes, kan het misschien wel helpen om te slapen. Als je daarentegen de laatste nieuws zit te bekijken over de oorlog in Oekraïne of Gaza of zo, gaat dat waarschijnlijk niet helpen bij geen slaapval. Dus ik denk dat het vooral afhangt van wat je bekijkt. qua inhoud op je sociale media.
- Speaker #0
Ja, poezefilmpjes zouden misschien wel een positief kunnen zijn.
- Speaker #1
Inderdaad.
- Speaker #0
Voilà, dat is al een heel lijstje van tips die je meegeeft. Naast jou zit iemand die al hevig heeft zitten meeklikken, Aurora. Voornamelijk als je het had over melatonine. Want ik kijk even naar Ann Broché. En meteen zitten we bij de Fito & Nutri-rubriek. Anne, je hebt al de hele tijd zitten meeluisteren naar de problemen rond slapen. Hoe kijk jij daarnaar? vanuit je bril van orthomoleculair therapeut?
- Speaker #2
Ja, ik heb heel interessante dingen gehoord. Ik heb ook wel wat dingen geleerd. Want slaap is zo niet de materie die ik het meest beheer. Dus heel interessant hoor. Wat ik vooral meeneem, is dat ik zie als klanten bij ons komen en spreken over slaapproblemen. En in ons geval zijn dat wel vaak vrouwen in perimenopauze. Maar breder zie ik dat mensen vaak slaap zien als iets heel passief. Als iets van, ik ga in mijn bed liggen en ik ga ervan uit dat ik slaap, terwijl de ganze biologie of alle processen die daarachter zitten, eigenlijk voordat je in je bed gaat liggen, opgebouwd worden. En dan kijk je bijvoorbeeld naar voeding. Is voeding rechtstreeks iets wat je in slaap krijgt? Nee. Maar zijn er heel wat stoffen die je nodig hebt om bepaalde signaalstoffen aan te maken, om je zenuwstelsel te ondersteunen? Stress heb ik hier ook een aantal keren horen vallen. Wat doe je met stress? Wat doe je met beweging? Dus vanuit mijn ortemoleculaire bril gaan wij vooral gaan kijken naar wat is er onderliggend verstoord aan processen. Gaat dat vooral over stress? Gaat dat over die slaapdruk die er niet voldoende is? En wat gaan we daarop gaan bijsturen of waarop gaan we aan inzetten om dat te beïnvloeden?
- Speaker #0
Ja, voeding zeg je. Veel eten of eten voor je slaap is naar het schijnt niet goed.
- Speaker #1
Nee, absoluut. Als je gaat eten, dan heb je eigenlijk een ganze kaskade aan systemen die je in gang zet. Je gaat je insuline aanmaken. Als je koolhydraten eet, ga je nog insuline. Ga je een stukje, wat wij noemen, een postprandiale ontstekingsproces. Eigenlijk gaat jouw lichaam van allerlei processen gaan aanzetten terwijl slaap net het moment zou moeten zijn waarbij... bijvoorbeeld je immuunsysteem een ganse scan van jouw lichaam kan doen. En dus door die systemen eigenlijk te gaan activeren heel laat voor het slapengaan, ga je eigenlijk andere systemen gaan onderdrukken die hun werk niet kunnen doen.
- Speaker #0
Ja, plak er eens een tijd op. Hoeveel uur voor je slaap zou jij niet, of eet jij niet meer?
- Speaker #1
Ja, ik zou zeggen, als je echt specifiek wil weten hoeveel voor de slaap, zou ik zeggen minstens twee uur, minstens twee tot drie uur zelfs. Want die postprandiale ontsteking duurt meestal twee uren. Wat ik ook belangrijk vind, is niet alleen hoe laat ze avond eten, maar hoeveel tijd je aan je lichaam geeft om niet te eten. En daar weet je dat ik graag streef naar een ganse window waarbij je echt niks meer in je mond steekt en je lichaam eigenlijk een stukje gaat laten vasten. En dan kijk ik wel gemakkelijk naar tien, twaalf, veertien uur soms.
- Speaker #0
Tussen het laatste eten en het volgende eten.
- Speaker #1
Ja, Want als je echt naar het intermittent fasting gaat kijken, dan kijkt men zelfs naar een window van 16 uur, 8 uur. Daar sta ik niet altijd helemaal achter. Maar in sommige gevallen vind ik het veel belangrijker nog om dat lichaam lang de tijd te geven om juist zonder eten te zijn. We gaan daar echt niet van dood.
- Speaker #0
Ja, en het potje yoghurt voor de slaap, zelfs dat laten.
- Speaker #1
Nee, niet doen. Niet doen. De tas melk met honing. Nee, het hoeft niet. Je hebt dat niet nodig.
- Speaker #0
Goed, iets anders. Ik associeer natuurlijke producten die kunnen helpen met valerian. Wat is het voordeel van valerian? Ja,
- Speaker #1
valerian is een gekend stofje dat vaak wordt ingezet. En daar ook weer heel belangrijk om te gaan kijken naar wanneer ga je valerian inzetten. En valerian is eigenlijk een stof die modulerend gaat werken op rust. We hebben het ooit al eens gehad over de GABA-receptoren in ons lichaam. Weet je nog het rempedaal dat eigenlijk zorgt dat ons lichaam kan afschakelen? Het is ook heel belangrijk dat op het moment dat je gaat slapen, dat dat lichaam kan afschakelen, dat dat brein kan afschakelen. En valeriaan heeft eigenlijk een modulerend effect, waardoor die GABA eigenlijk gestimuleerd wordt. En dus daar zie je dat je dat heel vaak gaat inzetten bij mensen die zeggen van, ik kom niet tot rust of mijn hoofd geraakt niet uit. Wel dan ga ik stofjes of een supplement met valeriaan wel eens gaan inzetten.
- Speaker #0
Ja. Je zei daarnet, ik wil het ook al eens hebben, over melatonine. Daar heeft O'Rourke het ook daarnet over gehad. Ja. Hoe kijk je daarna? Wat is het voordeel daarvan? Wanneer neem je dit in, wanneer niet? Wat is er voor en wat is er tegen? Want er is veel discussie rond, hè?
- Speaker #1
Ja, er zijn vooral veel mythes rond, denk ik. In de zin dat, ik denk dat O'Rourke het zelfs benoemd heeft, melatonine wordt vaak gezien, wordt benoemd als het slaaphormoon. Maar dat is eigenlijk niet echt een slaaphormoon, zoals O'Rourke heeft uitgelegd. een uherstelende... Een interne klok die gaat je slaap-waakritme bekijken. En zoals Rorit benoemt, het circandiaanse ritme gaat ondersteunen. En dat is heel lichtafhankelijk. En dus als het donker wordt, dan gaat je melatonineproductie stijgen. Want donker zorgt dat je systeem in je hersenen die melatonine gaat aanmaken. En naarmate het morgenochtend wordt, gaat je melatonine dalen en gaat je cortisol stijgen. Want cortisol gaat ons morgens... activeren, die arousal die we krijgen als we wakker worden. Dus daar wordt heel vaak, ah, je slaapt niet goed, neem maar melatonine. Maar als dat eigenlijk bij veel mensen heeft dat gewoon geen effect, omdat eigenlijk dat slaap-wakere ritme niet echt verstoord is, maar dat het bijvoorbeeld is, ik heb heel veel stress, ik krijg mijn hoofd niet uitgeschakeld. Waar het bijvoorbeeld wel zijn plaats kan hebben, is bijvoorbeeld bij jetlag. Waar mensen tussen verschillende tijdzones gaan vliegen of reizen, en waarbij dat die interne klok niet meer is gealigneerd met de timing van de dag daar ter plaatse. Dan zie je dat dat wel wordt ingezet, maar dan nog eens. En dan zie je vaak dat er doseringen worden gegeven die eigenlijk... niet het nodige effect kunnen doen. Dus als je dat echt wil innemen voor heel specifieke indicaties waar die biologische klok wat uit zink is, laat je daar dan echt ook wel in ondersteunen.
- Speaker #0
Ja, dat zit niet in voeding, denk ik, melatonine. Dat is echt puur supplement.
- Speaker #1
Maak jezelf aan. Dus melatonine maak jezelf aan in je lichaam. Dat is eigenlijk net die aansturing die er vanuit die hersenen gebeurt en waar dat systeem zo gevoelig is aan dat licht. En dat donker worden, en vandaar dat ze ook zeggen bij mensen die daar echt tegen een te lage melatonineproductie of die heel veel cortisol op de foute momenten aanmaken. Mensen die bijvoorbeeld morgens die cortisolpick niet krijgen, ga je bijvoorbeeld gaan zeggen, ga echt buiten staan in het zonlicht en kijk naar het natuurlijke licht, juist om jouw lichaam terug echt gewoon te maken aan die lichtinval in jouw ogen en die melatonine te gaan stimuleren. Of nee, net de melatonine gaan afvremmen, hè, morgens. Ja.
- Speaker #0
Oké, dat zijn een aantal heel duidelijke tips. Heel hartelijk bedankt, Ann. Bedankt allebei trouwens, dames, voor dit boeiend gesprek. Wat mij nu echt bijbleeft, en ik wist dat dus niet, dat er echt ook iets somatisch in je hersenen gebeurt bij slaap, die slaapdruk, dat tijdens je slaap afvalstoffen werden verwerkt. Dat was voor mij helemaal nieuw. Wat blijft jou bij?
- Speaker #1
Ik vond de metafoor van de pizza heel interessant. Vooral dat je... niet meer slaap moet nemen of niet meer in je bed moet gaan liggen voor de slaap die je nodig hebt. En dat je een pizza zodanig kan gaan uitrekken en groter maken dan de vorm nodig is, maar doordat je pizza-deeg heel dun gaat worden en met gaten gaat worden, hetzelfde met je slaap als je tien uur in je bed ligt en je hebt er maar acht nodig, dan heb je gewoon gegarandeerd stukken waar je niet slaapt of niet goed slaapt. Dat vind ik heel interessant.
- Speaker #0
Een dunne pizza met gaten blijft jou bij. Oror, is er een... wat? Wat vind jij belangrijk om even aan de mensen mee te geven? Het laatste woord is aan jou.
- Speaker #2
Ik ga verder gaan op wat Anne zei. Er is dus een verschil tussen slapeloosheid en slaaptekort. Dus als je moeite hebt om in slaap te vallen of je hebt moeite om door te slapen, heel vaak denken mensen dan van ik slaap te weinig, maar dat is niet per se zo. Het kan zijn dat je eigenlijk wel voldoende slaapt, ook al heb je die klachten. Het kan zijn dat je eigenlijk gewoon onderschat. hoeveel je slaapt, maar je eigenlijk wel zoldoende slaapt.
- Speaker #0
Ja, perfect. Dank je wel. Ik heb heel wat opgestoken van dit gesprek. Hopelijk is dat voor u ook, iedereen die aan het luisteren is. Als je dit een boeiende podcast vond, als je er iets van opgestoken hebt, laat het ook aan je vrienden weten. Stuur gewoon de link naar hen door. Of, nog veel beter, laat een review na. Leuk dat je erbij was en tot de volgende keer.