Transcription

• Speaker #0

  Hallo en welkom bij Be-Life Talk, dat is de podcast waarin de gezondheid en het welzijn van vrouwen centraal staat. En vandaag niet alleen de vrouwen, maar ook de kinderen centraal staat. Want vandaag is het, de opnames gebeuren vandaag in... De maand van juni. En dan denken wij als ouders vaak aan examentijd, stresstijd voor onze kinderen. En daarover gaan we het inderdaad vandaag hebben. Stress bij jongeren. Maar we gaan veel ruimer gaan dan enkel maar examens. Want jongeren staan onder stress. Sociale druk, prestatiedruk. Sociale media die 24-7 je aandacht of hun aandacht opeisen. Volle agendas, FOMO, Fair of Missing Out. Want als al jouw vriendinnen naar Harry Styles gaan, dan wil jij natuurlijk ook naar Harry Styles gaan. En dat geeft een beetje stress. Daarover gaan we het hebben. Onder andere met Chiara Tolpe. Chiara, welkom. Jij bent psycholoog, meer specifiek. Je bent gespecialiseerd in kinderen en jongeren. En jongeren gaat, dat las ik op je website, tot en met dertig jaar. Tot daaraan begeleid jij jongeren en adolescenten. Tiara is een thema... waar je heel vertrouwd mee bent. Waarover gaan we het vandaag hebben? Zeg eens kort.

• Speaker #1

  We gaan het hebben over hoe ouders en kinderen kunnen begeleiden of ondersteunen in periodes waar stress piekt. En dan denken we natuurlijk vooral aan de examens. En wat ik daarbij wel belangrijk vind om te vertellen, is de verbinding tussen ouder en kind op zo'n momenten en hoe we die goed in stand kunnen houden.

• Speaker #0

  Ja, het gaat over kinderen, maar evenzeer gaan we het hebben over, en misschien zelfs nog veel meer, over de ouders. Een andere stem, ik zou zeggen gezicht, maar een andere stem die jullie waarschijnlijk kennen is Anne Brochet. Zij is kinesiëntherapeut en orto-moleculair therapeut. En zij is de vaste stem van de FITO en NUTRI-rubriek. Waarover gaan we het hebben, Anne?

• Speaker #2

  Hé Jan en Chiara. Ja, inderdaad. Ik ga vanuit mijn invalshoek vooral kijken naar hoe we leefstijlen, dat kan voeding, beweging, slaap zijn, gaan inzetten om die ondersteuning ook te bevorderen. en eventueel ook was te... Supplementen van wat ga je kinderen aanvullend geven, waar tekorten zijn en hoe kijken we daarnaar?

• Speaker #0

  Oké, klinkt boeiend. Zal ik eens wat cijfers op tafel gooien, dames? Een onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie toonde dat 1 op de 7 jongeren wereldwijd klaagt van mentale problemen, mentale gezondheidsproblemen. En dan is stress, angst en overprikkeling, dat staat echt in die top 3. En wat uit die onderzoeken ook blijkt is dat mentale gezondheid ook zijn impact heeft op het lichaam. En dan denkt men aan slaapproblemen, darmklachten en zelfs emotionele uitputting. En daar gaan we het over hebben. We hebben het in het verleden al gehad in deze podcast over stress. En dan weten we ondertussen dat er positieve en negatieve stress is. En de positieve stress, dan kent iedereen de vergelijking van de beer of de leeuw die iemand aanvalt. En als je dan wegvlucht... is positieve stress. Chiara, hoe leg jij dat uit aan jongeren, wat de negatieve stress is? Hoe kijk jij daarnaar?

• Speaker #1

  Negatieve stress betekent voor mij vooral dat kinderen en jongeren het gevoel hebben dat ze voortdurend aanstaan en dat er geen herstelmomenten meer zijn. Dus dat het eigenlijk een impact heeft op hun dagelijks functioneren van hunzelf, maar ook van hun gezinssysteem vaak. Of het gezinssysteem waar zij onderdeel van uitmaken.

• Speaker #0

  Ja, dus constant geprikkeld zijn, overprikkeld zijn?

• Speaker #1

  constant aanstaan, het gevoel hebben van ik kan hier geen rust meer vinden, niet meer tot mijzelf komen, niet meer ademen. Soms letterlijk. Het is de aanhalingstekens.

• Speaker #0

  Ik heb zelf pubers en adolescenten en ik weet dat dergelijke thema's aansnijden dat dat niet zo evident is. Aan wat kun je dat nu merken als ouder dat je kinderen last hebben van stress?

• Speaker #1

  Dat kan je aan heel veel dingen merken. Doorgaans zijn ouders wel attent voor alle alarmsignalen van hun kind. Maar vaak merken ze dat pas op of worden ze pas erg ongerust wanneer het heel duidelijk is. Ik bedoel dan, ik spreek dan over huilbuien of slapeloosheid. Maar soms zit het ook al in veel kleinere dingen, zoals ontspanningsmomenten overslaan, snel van tafel weg zijn omdat ze nog iets moeten doen, niet meer op een ontspannen manier. school kunnen praten of dergelijke dingen. Dus het kan hem in kleine dingen zitten, maar ook in grote dingen.

• Speaker #0

  Ja, bijvoorbeeld weinig ontspanning nemen, veel, ja, gewoon druk met van alles en nog wat bezig zijn.

• Speaker #1

  Ja, klopt.

• Speaker #0

  En dat kan zowel schoolwerk zijn als vrije tijdsbesteding.

• Speaker #1

  Ja, soms merk ik ook wel dat jongeren daar een beetje afleiding in zoeken. Ook soms vanuit een soort van angst van, ja, als ik er aan begin, dan moet ik er ook echt aan beginnen. En dan stel ik het liever nog eventjes uit. Want als ik er dan aan begonnen ben, dan kan de evaluatie ook echt kijken. Ik heb ervoor gewerkt, dan moet het ook resulteren. Dus dan merk je ook soms dat ze de boot afhouden om eraan te starten.

• Speaker #0

  Hebben alle jongeren dat? We hoorden daar net één op zeven. Zijn het enkel de prestatiebeestjes, de strevers die het hebben? Die er last van hebben?

• Speaker #1

  Ik denk zeker niet. Ik denk dat heel veel jongeren, zeker in de maatschappij waar we nu in leven, last hebben van stress of van het gevoel dat we het willen hebben. Ik wil het goed doen. Of ik wil mijn potentieel maximaal benutten. Ik denk dat dat een boodschap is dat onze maatschappij heel... heel zwaar uitdraagt en dat jongeren daar heel gevoelig voor zijn.

• Speaker #0

  Ja, er wordt verwacht dat ik hier alles uithaal. Het is niet genoeg om op 90% te leven, het moet op 110% zijn. Is het dat?

• Speaker #1

  Ja, exact. Ik denk dat het een beetje de stijt van de maatschappij is geworden. Ik merk ook wel dat ouders in mijn praktijk daar soms heel erg een tegenbeweging proberen te doen. Zo van, voor ons hoeft het niet. Je mag het echt wel wat rustiger aandoen. verwachten geen... 10 op 10, 11 op 10, bij wijze van spreken. Maar dat is heel moeilijk om daar als ouder tegengewichten te geven aan het beeld van de maatschappij en aan de invloed van sociale media dat daar ook bij komt kijken.

• Speaker #0

  En je vertelde al, dan kom je situaties tegen dat je in je praktijk mensen, families hebt waarbij de ouders zeggen, ja, maar wij leggen helemaal geen druk op ons kinderen en de kinderen hebben er zelf toch wel last van.

• Speaker #1

  Ja, klopt. Dat merk ik heel erg. Ik denk ook dat ouders niet altijd per se bewust druk moeten gelegd worden. Ik denk dat er expliciet verwachtingen kunnen zijn. Ik denk dat er ook impliciet verwachtingen kunnen zijn. En dat kinderen daar veel gevoeliger, of jongeren, daar veel gevoeliger voor zijn dan dat we soms goed doorhebben of zien. Dus ik zie ook heel vaak dat kinderen, zelfs in gezinnen waar daar heel veel over wordt gesproken, heel veel aandacht aan wordt gegeven. dat die het toch heel graag goed willen doen voor hun ouders, omdat die ook het engagement van hun ouders, van hun gezin zien. En dat ze daarin een stukje iets willen teruggeven vanuit de loyaliteit. Van, kijk eens, ik geef jullie zoiets terug. Je mag fier zijn op mij.

• Speaker #0

  Ja, ik wil goed zijn voor mijn ouders. Zij verwachten dat. Klopt,

• Speaker #1

  ja.

• Speaker #0

  Sociale media, dat blijft een enorme beste, laat ons maar zeggen.

• Speaker #1

  Ja. Nu, ik ga... Ik denk dat sociale media voor veel zaken fijn kan zijn. Jongeren staan in contact met vrienden, met hun favoriete artiesten, met de wereld eigenlijk. Maar ik denk ook dat het heel zwaar kan zijn. Jongeren zijn het heel gevoelig aan vergelijking. Dat is iets dat we pas altijd al gedaan hebben, nog lang voor sociale media. Maar sociale media maakt dat die vergelijking veel frequenter kan, veel intenser kan. en zeker gevoelige, onzekere kinderen. gaan dat dan heel erg aannemen. En dan krijgen ze heel erg het gevoel van, ik loop achter, het loopt niet goed. Bij iemand anders gaat het zoveel beter als bij mij.

• Speaker #0

  En dan denk je als ouder van, ik ga gewoon zeggen dat ze niet meer op sociale media mogen.

• Speaker #1

  Ja, klopt. Dat zie ik inderdaad ook wel veel. En ik begrijp dat ouders hun kinderen daarin heel graag willen beschermen. Maar ik denk dat veel belangrijker is dan schermtijd instellen of inzetten. Het is om te praten met je kind over wat je voelt als je online bent. Wat doet dat met jou om die dingen te zien? Naar waar kijk je? En hoe komt dat binnen?

• Speaker #0

  Zal ik eens zeggen wat ik als papa dan te horen kijk? Papa, moeit u daar niet mee? Wat doe je dan? Je wilt het gesprek openen en je voelt van... Voor mij hoeft dat echt hoor, niet papa, dat we daar niet over gaan praten.

• Speaker #1

  Ja, ik denk natuurlijk een stukje. Jongeren groeien heel erg naar... Het is een fijn zo, waarin als je... meer trekken naar leeftijdsgenoten dan naar ouders. Dus ik denk dat je dat ook een stukje te accepteren hebt als ouder. Toch zie ik ook wel nog heel veel dat die boodschap of die vraag die ouders aan jongeren stellen, en dat is helemaal niet schuldinducerend, want ik zie dat dat met de beste bedoelingen is, maar dat dat toch nog wel komt vanuit een controlerend stukje, zo van, waar ben jij mee bezig? En minder vanuit een echt nieuwsgierig stukje, waardoor het zo vaak ook bij ouders op een gefrisseerd moment komt of als een echt gesprek moet aanvoelen. En ik denk soms dat dat een beetje zorgt voor een kloof tussen ouders en jongeren. De ouders zijn het heel goed bedoeld, willen zeggen, ik wil daar zicht op krijgen, ik wil dichter bij jou staan, maar dat ze het stukje nieuwsgierigheid daarin missen en eerder zo het stukje van, hé.

• Speaker #0

  Voor hen wordt het niet aanvaard, ervaren als mijn ouders staan positief daar tegenover, ze willen het eigenlijk een beetje controleren. Ja,

• Speaker #1

  dat gevoel heb ik heel vaak.

• Speaker #0

  Een oplossing die men in Australië op dit moment uittest, en als ik me niet vergis binnenkort ook in Frankrijk, is gewoon daar een ban opzetten. Vanaf 16 jaar in het gehele land zetten we het uit en dan kun je je ook niet vergelijken met anderen. Hoe kijk je daarnaar?

• Speaker #1

  Ja, goeie vraag. Ik denk wel dat het terecht is dat we misschien onze kinderen en jongeren wat meer gaan beschermen. Want dat de impact toch wel immens is, dat laat toch heel wat onderzoek. Je haalde het in het begin van deze podcast aan, zien. Maar langs de andere kant is het natuurlijk ook zo dat ik geloof dat het niet de taak is om onze kinderen te leren om geen stress meer te hebben. Of geen druk meer te hebben. Of niet meer te leren. moeilijke dingen meer te hebben, maar dat we hun ook kunnen leren hoe we ons in de wereld kunnen bewegen. Want we zouden het dan verbannen, maar op een gegeven moment komen ze daar dan toch mee in aanraking als we ouder en groter zijn.

• Speaker #0

  Ja. Nu, ik kan me voorstellen, als je een heel druk gezin hebt met ouders die carrière maken, die drukke job hebben, ook zelf veel hobby's hebben, dat er ook al veel stress in het gezin zelf bij de ouders zit. Wat kunnen ouders doen?

• Speaker #1

  Ik denk enerzijds dat het belangrijk is om te weten als ouder dat je daarin geen perfecte ouder hoeft te zijn. Ik zie heel vaak ouders die dan zelf heel veel last hebben van ik heb zoveel stress en ik doe mijn kind dit eigenlijk een stukje aan ofzo. Of ze zien het bij mij. Heel veel ouders willen het echt wel heel goed doen voor hun kinderen. Ik denk niet dat de sleutel ligt in zelf geen stress meer hebben. Ik denk dat dat nu eenmaal soms de realiteit is, maar dat het eerder gaat over bespreekbaar maken. En ook soms tegen je kinderen gewoon vertellen van, dit is voor mij even een heel lastige periode. Ook wel laten weten, ik zorg wel voor mezelf. Dat hoef jij niet te doen, al willen kinderen dat natuurlijk aan wel doen. En dan is het ook oké om dat een stuk toe te laten. Maar ik denk dat het belangrijk is om het bespreekbaar te maken. Om dat kinderen anders hun fantasie gaan gebruiken. Om in te vullen wat dat er bij jou speelt. En ik merk vaak dat die fantasie of de verhalen die ze er zelf aan geven. een zwaarder wegen dan waar de ouder eigenlijk doorgaat op dat moment.

• Speaker #0

  Gewoon eerlijk zijn.

• Speaker #1

  Exact, maar wel natuurlijk ontwikkelingsniveau gebonden. En altijd in verbinding.

• Speaker #0

  Wat bedoel je met verbinding?

• Speaker #1

  Heel veel aan kinderen die bij kinderen staan, luisteren, hun vragen stellen. Wat wil jij daar graag van weten? Heel vaak gaan ouders zelf een heel groot verhaal gaan opbouwen. Vertellen ze dan dingen waar kinderen niet direct nood aan hebben. En missen ze de dingen waar ze vragen rond willen stellen. Ik denk soms gewoon dat in grote dingen zit maar in heel kleine dingen. Zo van, ik ben hier voor jou, ook als ik stress heb. Ook als jij stress hebt. Zo van, wij gaan dit samen dragen. Jij staat er niet alleen voor. Ik sta er niet alleen voor.

• Speaker #0

  Ja, en we zeiden het daarnet al. Deze podcast wordt opgenomen begin juni. Juni is examenmaat. Hoe kunnen ouders dat een beetje proberen opvangen? Jouw dochter is nu, of zoontje, is nu twee jaar. We zijn veertien jaar verder. Wat ga jij doen?

• Speaker #1

  Ik heb een zoontje van twee, inderdaad. Daar is nog geen examenstress. Maar ik herken daar wel het stukje in van online. Of er zijn heel veel boeken of theorieën die zeggen van, je moet het zo doen, of je moet het zo doen. En ik heb nu de afgelopen twee jaar, zelf als mama, heel erg gevoeld. Zo van, dat is allemaal wel erg mooi. Maar uiteindelijk moet je het ook wel echt gaan doen. Zit je kind daarvoor? Ja. Heb je zelf ook je dagelijkse stress? En dan denk ik opnieuw dat het niet in grote dingen zit. Maar net in die kleine dingen. Vragen stellen. Als kinderen niet willen antwoorden, gewoon zeggen van ik ben hier voor jou. Proberen om samen te eten. Dat is iets wat ik merk dat in heel weinig gezinnen nog gebeurt. Om toch een moment samen te zoeken. Ook al wordt daar niet heel veel gesproken. Toch weten jongeren dat is een moment dat we eventjes samen zitten. Een keer inchecken. Weten waar je kinderen mee bezig zijn. Ik denk als kinderen weten van ik hoef dit niet alleen te dragen. Ja. erin slacht om hen dat gevoel te geven in wat zij er dan ook mee doen. En als een stukje ook aan hen, denk ik dat dat al heel veel verschil maakt.

• Speaker #0

  Of een aantal momenten hebben waar je gewoon samen zit.

• Speaker #1

  Ja.

• Speaker #0

  Ook al is het samen naar tv kijken.

• Speaker #1

  Ja, en dat kan zeker niet elke avond. En er zullen ook jongeren zijn die zich terugtrekken. Soms kan je dat ook gewoon vragen aan je kind. Want de innerlijke stem van een jongere gaat daar soms zo snel aan voorbij. die hebben vaak iets heel nuttig te zeggen. Ik merk dat heel vaak in therapie. Als ik ze zeg van, hoe kijk jij daarnaar? Of hoe zou jij dat dan graag anders zien? Dan komen die vaak met heel mooie dingen. En dan kan er iets heel mooi veranderen in het gezin. Of niet per se veranderen, maar een nieuwe beweging komen.

• Speaker #0

  Ja, ja. Een van de zaken waar jij ook mee bezig bent, is rust nemen. En rust is volgens jou niet hetzelfde als lui zijn.

• Speaker #1

  Nee, absoluut niet. Ik denk dat rust een noodzakelijke voorwaarde is om goed te kunnen presteren. Iets wat jongeren heel vaak zien als een beloning. Ik moet eerst hebben gestudeerd en heel veel jongeren die thuis komen van school, hun onmiddellijk aan hun bureau zetten, doorgaan tot na het avondeten en dan pas de rust nemen. Ik wil dat ik er wel in geloof, het is wel noodzakelijk om af en toe een momentje te nemen. Ook bijvoorbeeld in een examenplanning. Hoe vaak, als ik ze vraag, na een uurtje eet je dan iets, ga je even naar het toilet. niet meer tien minuten om eens naar buiten te gaan. Heel veel jongeren zeggen, oh nee, ik ga echt door. Of ze zouden nog maar kunnen zien dat ik me aan het ontspannen ben. Dan ben ik niet productief en dat is slecht.

• Speaker #0

  Niet productief zijn is slecht. Dat zit er bij jongeren al in.

• Speaker #1

  Ja, ik denk het wel. Ik denk ook dat dat een stukje de maatschappij is. Dat succes zo gedefinieerd is geworden. De hele tijd bezig zijn, terwijl we eigenlijk zouden moeten leren dat rust nemen. Wat dat op elk moment er anders uitziet. Want er is geen... een mirakelmoment om rust te nemen. En soms vragen jongeren of ouderen mij wel eens, wat moeten wij nu doen om die rust te nemen, want ze geraakt daar niet meer. En niet alles leidt op elk moment tot dat ideale gevoel. Het is daar ook een stukje in leren, stap voor stap. Maar ik denk wel dat het belangrijk is, dat het een belangrijke vaardigheid in het leven is.

• Speaker #0

  Ja, en als ik me niet vergis, is het Dirk de Wachter die een pleidooi heeft gehouden om af en toe zich ook eens te vervelen.

• Speaker #1

  Ja. Klopt, klopt. Iets waar ik ook echt mee opent met mijn zoontje, wat niet gemakkelijk is, want ikzelf als mama krijg ook heel veel boodschappen van doe dit met je kindje, of doe dat, of je moet hem zo stimuleren, en zit dat wel goed in zijn ontwikkeling, en hij moet dit of moet dat hebben. Maar ik merk eigenlijk dat gewoon zo zeggen van, oké, ja kijk, hier staat je speelgoed, ik loop hier ergens rond, maar doe maar eens vervelen, je maar eens. Dat is geen gemakkelijke taak, ook als ouder niet. Maar ik denk wel dat het belangrijk is, want uit verveling dan is er ook ruimte om iets anders te komen, om tot iets creatiefs te komen.

• Speaker #0

  In het slechtste geval, we gaan veertien jaar later, zoontje is aan het studeren, hij krijgt paniekaanvallen. Wat zou je doen? Wat is aan te bevelen bij ouders die een kind hebben die af en toe helemaal flipt?

• Speaker #1

  Ja, paniekaanvallen krijgen, dat is echt heel beangstigend. Je lichaam sluit op dat moment echt alarm, ook al is er op dat moment niet echt een objectief gevaar. is vaak ook het gevolg van een stresssysteem dat al heel lang aanstaat. Ik denk dat het fijn is als ouders een aantal dingen weten die ze in het moment kunnen doen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan ademhalingsoefeningen, of grondingsoefeningen, of een aantal helpende gedachten meegeven aan je kind. Maar het geld moet je ook niet altijd in een oplossing op dat moment aanbieden, en ook gewoon er laten zijn, naast je kind gaan zitten en zeggen, ik ben hier, je bent veilig, we gaan hier samen door, we wachten tot het... Tot het weer voorbij gaat. Een paniekaanval gaat ook altijd wel weer over, hoe intens dat ook voelt. Wanneer dat heel frequent wordt, dan zou ik natuurlijk ook iemand inschakelen, want dan ben ik in mijn mama-rol. En dan zou ik een psychologe of een therapeut aanspreken die ons daarin zou kunnen ondersteunen.

• Speaker #0

  Ik zag op je website dat je ook treinster was of was van atletiek. Ik vermoed dat je beweging ook zal aanbevelen, jij als sportieve vrouw.

• Speaker #1

  Jazeker. Atletiek is al eventjes geleden, maar dat heb ik heel lang gedaan. Maar de beweging werkt echt heel goed om de stress van je lijf te wandelen. Ik denk echt dat het nog te weinig gedaan wordt. Gewoon een half uurtje naar buiten. Op verschillende momenten in de dag. Zeker in examensperioden. In examenperiodes hoeft het ook niet groot te zijn. Soms een blokje om is genoeg. Maar dat helpt echt om de stress uit ons lichaam te laten geleiden. En opnieuw, we komen niet altijd in een heel rustig... met een heel rustig gevoel terug binnen. Maar dat is ook niet het doel. Het wil is om stapje per stapje ervoor te zorgen dat we niet in die overbelasting van ons lichaam geraken.

• Speaker #0

  Af en toe je kinderen eens buiten sturen. Laat ze maar bewegen.

• Speaker #1

  Ja, meegaan. Samen eens gaan wandelen. Of zeggen, ga maar eens met je muziek naar buiten. Wat dan natuurlijk mogelijk is op dat moment.

• Speaker #0

  En iemand die naast jou helemaal zit mee te knikken is Anne Brochet. Aan... We hebben het vandaag over stress bij jongeren. Hoe kijk jij als kinesiën therapeute, als orto-moleculair therapeut naar? Wat betekent stress voor jou? Wat zijn jouw bedenkingen hier rond?

• Speaker #2

  Ja, we hebben het al relatief vaak benoemd. In stress zitten er een aantal componenten die in ons lichaam vaak het geactiveerd blijven, het geactiveerd zijn, het niet meer kunnen uitzetten, wat een heel belangrijke rol speelt. En dan... Kijken we naar een aantal zaken die daaronderliggend die stress als kunnen aanhouden. Die maken dat we op bepaalde momenten in die stress... Stoffen zoals magnesium bijvoorbeeld, gigantisch veel gaan gebruiken, waardoor we bepaalde processen echt wel een beetje in disbalans brengen.

• Speaker #0

  Ja, ik breng het even terug naar examens. In examens is voeding belangrijk. Daar wordt veel ouders maken dan de gerechten klaar die de kinderen graag hebben, maar je kan niet elke dag spaghetti eten. Wat zijn alternatieven, gezonde alternatieven?

• Speaker #2

  Ja, ik denk dat je een heel, heel belangrijk element aanhaalt. En want... Wat doen we op het moment dat we in stress zitten of dat we nood hebben om ons te concentreren? Dan zoeken we vaak naar oplossingen die ons energieboost geven. Gaan we net naar die koek even schrijven of een energiebar die ons echt die piek... Oef, dit geeft mij juist terug de focus. Het probleem is dat je op dat moment na die piek aan energie ook wel in een energieval terechtkomt. Dat is wat we er al een aantal keren over gehad, wat insuline met ons lichaam doet. Zorgt dat we energie binnenkrijgen in de cellen. Maar laat die dan ook wel doorslaan naar de andere kant. En daar is het net zo belangrijk om die stabiliteit van die bloedsuikerspiegel wat te gaan zoeken. En om op uw vraag te antwoorden, Jan, is op dat moment bijvoorbeeld in onze voeding veel meer eiwitten gaan integreren een heel goede oplossing. Omdat eiwitten toevoegen gaat zorgen voor een langere, stabiele bloedsuikerspiegel. En ga daarin helpen om juist die concentratie stabieler te houden. Dus denk maar aan, in plaats van de kinderen smiddags hun boterham met nutella te geven, kijk eens creatief naar een alternatief wat ze vaak ook wel leuk vinden. Ga eens kijken naar wraps en steek daar heel veel kip tussen. Steek daar wat leuke groenten tussen die je kind graag eet. Probeer eens een avocado daarbij te doen. Doe daar maar eens een beetje mayonaise op, dat mag ook iets gezellig. Eten moet gezellig blijven, maar probeer in creativiteit net de voedingsmiddelen mee te geven die het kind op dat moment nodig heeft. Gezonde vetten, eiwitten. En probeer daar een doortje of een nagerechtje achter te geven. Maar leg al die gezonde basis. Ja,

• Speaker #0

  en heel concreet, eiwitten. Ik heb je horen zeggen, kip, advocaten.

• Speaker #2

  Bijvoorbeeld. Ja, weet je, je haalt de grootste eiwitbronnen uit dierlijke producten. Dat blijft nog altijd de grootste. En dan denk je inderdaad aan... Alles wat vliegt en zwemt, zeg ik nogal eens. Daar haal je heel veel eiwitten uit. Je kan ook naar natuurlijke bronnen gaan kijken. Maar dat is toch lager in proteïnegehalte dan een dierlijke bron. Maar dus kip, eitjes, dat soort zaken kunnen zeker handig zijn.

• Speaker #0

  Je liet daar net even magnesium vallen.

• Speaker #2

  Ah ja. Magnesium, een heel belangrijke bron voor... zeker in een examenperiode, gaat eigenlijk die stress, als die vaak wat meer geactiveerd is in zo'n periode, als we heel veel door die stress gaan, gaat magnesium in grote getalen gebruikt worden. Wat ik dan altijd zeg, probeer naar voedingsbron te kijken met heel veel magnesium in. Dan denken we aan spinazie, aan noten, aan groene bladgroenten. Maar als je die in hoge mate verbruikt, En kan het interessant zijn om naar... een supplement te gaan kijken. Altijd eerst gezonde voeding, maar onze voedingsbodem wordt vaak ook wat schraal in onze groene bladgroenten, waardoor dat die magnesium ontbreekt. Kijk dan naar een magnesium supplement liefst in een vorm die gebonden is aan een vorm die gemakkelijk opneembaar is en die ook echt op dat zenuwstelsel gaat inwerken. Dan denk ik aan magnesium bisglycinaat is een vorm die

• Speaker #0

  Ja.

• Speaker #1

  Zeg eens, wat is dat?

• Speaker #0

  Dat is eigenlijk de manier waarop magnesium wordt altijd gebonden aan een transporter, aan een vorm die ofwel eerder inzet op spierontspanning of ontspanning op het zenuwstelsel. En dus afhankelijk van de binding die je gaat zoeken, ga je eerder op dat zenuwstelsel een impact hebben als op het spierstelsel. Je hebt citraat, tauraat is een binding. L-treonaat is een binding, maar hier zou ik specifiek bisglycinaat voorstellen als vorm. En als je dan naar kinderen gaat kijken qua dosering, want ik vermoed dat dat jouw volgende vraag gaat zijn, Jan, dan kijk je bij kinderen naar een dosering van 100 à 200 milligram per dag en bij voorkeur zaad.

• Speaker #1

  Oké. Bij de voorbereiding van deze podcast had je ook iets laten vallen. Ik had er nog nooit van gehoord. Iets elta...

• Speaker #0

  L-theanine, denk ik. Ja, ik vind L-theanine een heel interessante stof.

• Speaker #1

  Ik had er nooit van gehoord. Nee,

• Speaker #0

  en eigenlijk L-theanine, we hebben het al eens gehad over aminozuren. Aminozuren zijn kleine bouwsteentjes van eiwitten. En L-theanine is een heel interessante stof. Je vindt die in groene thee, maar je moet daar echt wel aanzienlijke hoeveelheden van drinken om daar een werkbare vorm uit te krijgen. Maar wat doet L-theanine? Dat speelt enerzijds in op het systeem GABA en serotonin. Neurotonine. En GABA is eigenlijk ons rempedaal. Maar wat nog interessanter is in L-theanine, dat zorgt eigenlijk voor de aanmaak van alfagolven in ons brein. En alfagolven, ik weet niet of je er ooit al over gelezen hebt, maar monniken die mediteren, die hebben heel hoge alfagolven. En dat betekent dat die op dat moment heel ontspannen zijn, maar tegelijkertijd heel alert, heel gefocust. En dat is eigenlijk wat L-theanine doet. Die zorgt voor rust... Maar die creëert ook die scherpheid, die focus. En vandaar dat L-theanine een heel interessante stof kan zijn om in een supplement te nemen. Interessant is omdat wij een beetje grafine soms nemen. Voor kinderen is dat misschien al wat moeilijker om dat met groene thee of koffie te nemen. Maar dat zorgt echt voor die staat van alertheid terwijl je je ontspannen voelt.

• Speaker #1

  Ja. IJzer.

• Speaker #0

  Ja, goed dat je die benoemt, Jan. Want ijzertekort is wel iets wat... belangrijk is om in toog te houden bij kinderen. Want je kan nogal vaak, ijzertekort geeft nogal snel signalen van vermoeidheid, concentratieproblemen. En vaak gaan we verwarren van, oei, die is gestrest. Versus, dat is misschien iemand die een ijzertekort heeft. Bijvoorbeeld bij meisjes die opgroeien, die menstruatie, vaak tegenwoordig zelfs hevige menstruaties krijgen, daar gaan we het op een andere keer over hebben, die sporten, denk maar aan atletiek doen bijvoorbeeld, Dat zijn eigenlijk allemaal systemen die die ijzertekorten kunnen mee opbouwen. Belangrijk is wel dat een ijzertekort echt wel altijd vastgesteld wordt in een bloedafname. Vaak laat je toch eens een bloedafname doen. Kijk dan goed naar de ijzerwaarden, want ijzerwaarden zijn zeer belangrijk, en ferritine dan in het bijzonder, omdat die zo belangrijk zijn in het zuurstoftransport. En dat zuurstof wordt ook naar onze hersenen gebracht. Belangrijk dat je daar zorgt dat er geen tekorten zijn. En als er tekorten zijn, dat je heel gericht gaat inzetten met elementair ijzer. Dat je bij voorkeur met een beetje vitamine C om die opname goed te garanderen, gaat ondersteunen. En belangrijk, als je ijzer en magnesium neemt, nooit samen. Want die twee wachten om opname. Dus stel dat je iemand magnesium geeft, geef dat nooit samen met ijzer, want die twee gaan in competitie.

• Speaker #1

  En betekent dat helemaal niet samen? Of het ene is morgens, het andere is avonds? Ja,

• Speaker #0

  absoluut. We hebben al gezegd, magnesium nemen we s'avonds. Bij het slapengaan, omdat dat rustig maakt. IJzer daarentegen proberen we altijd nuchter te nemen. Dat betekent niet op je nuchtere maag, want niet voor iedereen is dat evident. Maar nuchter kan evengoed betekenen tussen twee maaltijden. Twee uur na de maaltijd of een uur voor de maaltijd is ook een moment waar je ijzer perfect kan nemen. Eventueel dan met die vitamine C, dus ik laas je sinaasappelsap. Ik ben daar zelf niet zo'n voorstander van. Ik heb liever dat je echt een sinaasappel eet, zodat je de vezels binnenkrijgt en niet weer in de insulinepikken gaat kruipen. Maar dus tussen maaltijden, door of smorgens en magnesiums avonds.

• Speaker #1

  Voilà, dat zijn praktische tips van wat kan jij doen om je kind, ook met voeding, wat te helpen. Kijk even terug naar jou, Chiara. Als jij een aantal praktische tips zou hebben voor ouders in deze periode, of ouders Met kinderen die toch wel stressvol bestaan hebben, waaraan denk je?

• Speaker #2

  Ik heb het daar juist al kort eventjes aan gehaald. Er wordt vaak aan voorbij gegaan, maar ik denk aan ademhalingsoefeningen. Het is heel belangrijk bij ademhalingsoefeningen, of de kern daarvan is dat we helpen om onze kinderen hun lichaam terug een gevoel van veiligheid te geven. Daarbij is het belangrijk om altijd langer uit te ademen dan dat je inademt. Dus bijvoorbeeld vier tellen inademen, vier tellen vasthouden en zes tellen uitademen. Omdat je dan het zenuwstelsel het signaal geeft dat we terug tot rust mogen komen.

• Speaker #1

  En dat doe je bijvoorbeeld bij jonge kinderen?

• Speaker #2

  Ja, zeker.

• Speaker #1

  Inademen, even vasthouden en trager uitademen.

• Speaker #2

  Daar zijn heel wat trucjes voor die je online kan vinden. Ik denk maar als je even op Pinterest of op Google zoekt, dan vind je daar heel wat leuke dingen. Je hebt soms ook van die kleine video's die kinderen ondersteunen of jongeren om in te ademen en uit te ademen. Dus dan kan je zoiets downloaden en op de telefoon zetten of afdrukken bijvoorbeeld.

• Speaker #1

  Daarnet liet je ademhalingsoefeningen vallen, maar dat was verbonden aan grondingsoefeningen.

• Speaker #2

  Ja, grondingsoefeningen. Grondingsoefeningen helpen jongeren om terug contact te maken met het hier en nu. Dus een voorbeeld daarvan is, noem vijf dingen die je ziet, vier dingen die je voelt, drie dingen die je hoort, twee dingen die je ruikt en één ding dat je proeft. En zo verschuift eigenlijk de focus van de angstige gedachten naar het hier en het nu.

• Speaker #1

  Maak heel eerlijk zijn, ik zie dat niet doen bij een puber. Maar ik zie me dat eerder doen bij kinderen van de lagere school.

• Speaker #2

  Ja, en toch werkt het ook bij pubers. Ik denk dat het belangrijk is om bij al die dingen te onthouden dat het niet gaat over dit is een mirakeloplossing. Ik zie dat heel vaak tegen kinderen en jongeren. Mocht ik hier iets uit mijn kast kunnen toveren om in drie tellen jouw stress weg te nemen, dan zou ik dat direct doen. Maar dat bestaat niet. Dus geef het een kans en probeer het en doe het. Want die stap per stap dat we je zenuwstelsel terug rustig gaan krijgen.

• Speaker #1

  Andere tips?

• Speaker #2

  Ja, ik moet ook nog denken aan tactile prikkels of beweging. Daar hebben we het daar juist al over gehad. Wandel het van je af. Maar langs de andere kant kunnen tactile prikkels ook wel heel erg werken. Iets koud vasthouden, kouwen, bijvoorbeeld op een kouwgom, op een harde koek of een rauwe wortel bijvoorbeeld. Een koekje is dan weer op een andere vlak minder goed. Kan soms helpen om jouw hersenen ondersteunen om informatie te gaan verwerken of te gaan ordenen. Dus dat zijn ook wel zaken die in die piekmomenten zouden kunnen helpen eigenlijk.

• Speaker #1

  Jij bent ook gezinstherapeute. Hoe bespreek je dat nu heel concreet met je kind? Hoe begin jij daaraan? Over tien jaar, nu is het nog wel vroeg.

• Speaker #2

  Ik denk, wanneer we als ouders dichter bij onze kinderen willen komen staan, merk ik heel vaak dat ouders het gevoel hebben van, doe ik iets verkeerd of ik vind het zomaar niet. Ik wil mijn kind echt heel graag helpen. Ik denk dat het belangrijk is om vanuit nieuwsgierigheid het gesprek met onze kinderen aan te gaan. Om de vraag te gaan stellen als in, hoe ervaar jij druk? Voel jij soms druk? Wat helpt jou als het moeilijk wordt? Ik denk dat ouders er niet perfect hoeven te zijn. En vooral ook dat stress bespreekbaar moet en kan zijn, zonder dat het ook onmiddellijk opgelost zal worden. Dat geeft heel vaak het gevoel aan jongeren van zich niet begrepen te voelen, ook al doen ouders dat echt vanuit goede intenties. Ik zeg soms ook zowel eens tegen de ouders om aan kinderen te vragen van... Wil je dat ik luister naar jou of wil je dat ik jou een oplossing geef? Want soms zoeken kinderen gewoon een klankbord. Zo zoeken ze de veiligheid op van het is oké, je mag dit tegen mij vertellen. En komen ouders met een hele race van wat misschien zou kunnen werken, maar dan voelen kinderen dat er een stukje wordt voorbijgegaan aan hun gevoel.

• Speaker #1

  Met andere woorden, luisteren is belangrijk. Het belangrijkste. Gewoon openstellen en luisteren.

• Speaker #2

  Ik denk het wel echt niet onmiddellijk zeggen van je moet dit of je moet dat, maar eerdere zaken zeggen zoals... Dat klinkt echt lastig. Of ik begrijp dat dit erg veel is voor jou. Om zo een beetje dichter te komen staan bij elkaar.

• Speaker #1

  Eerder je oren gebruiken en je mond dicht doen.

• Speaker #2

  Ja, dat denk ik wel.

• Speaker #1

  Een laatste tip.

• Speaker #2

  Een laatste tip. Ik denk vooral dat we moeten loslaten. Dat we zelf de perfecte ouder willen zijn. Dat niet in stress is. En dat de perfecte oplossing wil aanbieden. Maar dat je kind weet dat je als ouder een plek bent. Waar je naartoe kan komen. Waar ze naartoe kunnen komen in momenten van stress. En dat ze voelen van... wij dragen dit samen, wij zoeken naar manieren om samen door deze moeilijke periode te gaan en we zorgen voor elkaar.

• Speaker #1

  Ja, als dat geen mooie tips zijn. Hoe leven we samen als gezin, ouder en kind? Hoe maken we de moeilijke periode van stress, hoe maken we dat door? Dankjewel dames voor hier aanwezig te zijn.

• Speaker #2

  Dankjewel.

• Speaker #1

  Als je als luisteraar hier iets hebt aan gehad, als je zegt van ik ken een paar mensen die daar ook wel iets aan zouden hebben, wel hou je zeker niet in en forward deze. podcast naar vrienden en vriendinnen. Of laat gewoon eens wat recensies na. Dat is altijd leuk voor ons om te lezen wat jullie ervan vinden. Wij nemen even vakantie, maar over twee maanden zijn we zeker en vast terug. En hopelijk zijn jullie er dan ook. Tot dan.