Van stress je bondgenoot maken | Be-Life talk, de podcast die de gezondheid van vrouwen in beweging zet!

Description

En wat als stress niet de vijand was die we ons voorstellen?

In deze aflevering van Be-Life talk verwelkomen we Mattie Raick, arts met jarenlange ervaring in huisartsgeneeskunde en multidisciplinaire zorg, met een bijzondere expertise in vrouwenwelzijn, hormonale balans en de vrouwelijke cyclus. Met haar verkennen we een krachtige gedachte: stress is een boodschap. Leren die te begrijpen kan onze manier veranderen waarop we dagelijkse situaties doorkomen.

Samen hebben we het over:
• wat er echt in ons lichaam en onze geest gebeurt wanneer de druk stijgt
• hoe je signalen kunt herkennen vóór je overspoeld raakt
• eenvoudige handelingen die helpen om weer helderheid te vinden
• en een meer constructieve manier om met spanningsmomenten om te gaan

Tot slot wordt de rubriek Fyto & Nutri toevertrouwd aan Ann Broché. Zij deelt eenvoudige voedingsrichtlijnen, voedselcombinaties die het mentale evenwicht ondersteunen, én de planten die traditioneel worden gebruikt tijdens periodes van tijdelijke spanning.

🎧 Een concrete, toegankelijke aflevering vol nuttige handvatten.

Om verder te gaan:
https://www.doktermattie.be

Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Transcription

Speaker #0
Hallo en welkom bij een nieuwe aflevering van BeLiveTalk. En zoals je weet, dat is de podcast die vrouwen ondersteunt in hun dagelijkse gezondheid. Ik ben Jan van Parijs, ik ben medisch journalist. En we praten vandaag alweer over een thema. We hebben er al een paar keer over gehad, een boeiend thema, stress. En deze keer proberen we niet alleen de negatieve kanten van stress te benaderen. We kijken ook eens wat we eruit kunnen leren. Zijn er met andere woorden ook positieve zaken te vertellen over stress? En daarover praat ik met twee bijzondere vrouwen. De eerste is dokter Mattie, want zo heet je ook in je Instagram pagina, dokter Mattie. Wat weet ik over jou? Je bent huisartsen, een bezig bijtje. Je hebt vier kinderen, dus van stress, daar zou je ook kunnen over meepraten. En het is voor de allereerste keer dat we een podcastmaakster in de podcast hebben van BeLiveTalk. Ik zag ook dat je eigenlijk heel vaak werkt met vrouwen rond hun vrouwelijke cyclus. en een woordje dat ik niet kende. Hormoongezondheid, dat is zo'n beetje de rode draad in alles wat je doet, klopt dat?
Speaker #1
Ja.
Speaker #0
Wat versta je onder hormoongezondheid?
Speaker #1
Hormoongezondheid, ja. Dat is een woord. Een woord. Ja, dat is waar. Zeker omdat het aan elkaar geplakt is. We gebruiken heel vaak hormonale gezondheid. Hormoongezondheid is voor mij belangrijk, omdat hormonen vaak heel onderschatte stofjes zijn in ons lichaam, die toch wel heel veel gaan bepalen van... ons functioneren, ons welzijn, ons dagdagelijks leven. Maar we kennen er niet altijd zo heel veel over.
Speaker #0
Ja, en jij begeleidt heel wat vrouwen daar rond, ook rond de vrouwelijke cyclus.
Speaker #1
Ja, ik zie elke dag vrouwen die met problemen bij mij komen, eerder rond de perimenopause. Dat zijn voornamelijk vrouwen tussen de 35 en 55, 60, die bij mij komen aankloppen met vragen, met zorgen en problemen.
Speaker #0
Maar vandaag gaan we het daar niet over hebben. Misschien komt dat ooit later nog wel eens. We gaan het hebben over stress. Wat zijn de belangrijke zaken die je zo dadelijk eventjes met ons zal aanhalen?
Speaker #1
Wat ik heel mooi vond in jouw intro is dat we ook de positieve kant van stress willen benadrukken. Omdat ik denk dat stress een heel drijvend iets kan zijn. Ook een persoon echt tot groei kan gaan uitnodigen. Maar dat we in ons dagelijks leven gewoon heel vaak geconfronteerd worden met stress van buitenaf, met stress die ons eerder gaat doen bevriezen, eerder dan ons helpt om verder te gaan in het leven. En er zijn heel veel manieren om stress te gaan integreren of stress ook te gaan gebruiken om nieuwe dingen te durven,
Speaker #2
bijvoorbeeld.
Speaker #0
En daarover gaan we het zo dadelijk hebben. Maar op het einde komt ook onze trouwe andere gastes, Anne Brochet. Anja, je hebt de vaste Fito en Nutri-rubriek. Waar gaan we het vandaag over hebben?
Speaker #2
Ja, het is niet de eerste keer, zoals je zei, dat we het over stress gaan hebben. Vandaag gaan we vooral kijken... Stress kan je vaak niet uitschakelen. Je kan het proberen op een positieve manier in te zetten of wat beter te beheersen. Maar we gaan vandaag ook kijken wat we kunnen doen met voeding, met planten, eventueel ook met supplementen, om die stress toch wat beter te balanceren in het lichaam.
Speaker #0
Ja, top. Oké, we kijken er naar uit. Goed, laat ons van start gaan. Je zei, dokter Matti, er zijn ook positieve kanten. Of we kunnen stress ook positief bekijken. Laat ons eerst eens kijken naar een paar cijfers. Ik begin met de cijfer dat we kregen bij de KU Leuven van 2023. Want daar zegt 72% van de Belgen dat ze meerdere keren per week met stress in contact komen. Of beter gezegd, stress ervaren. en één op de drie geeft toe niet te weten... hoe om te gaan met stress. Harde cijfers, hoe kijk jij daarnaar?
Speaker #1
Ja, ik denk dat dat heel kloppende cijfers zijn. 72% is drie op vier. En dat zal misschien ook niet helemaal tonen wat het echt is, want ik denk dat iedereen wel stress ervaart, maar zoals de cijfers zeggen, we weten vaak niet hoe we ermee moeten omgaan. En ik denk ook niet dat we het altijd herkennen als stress. Dat er wel stress leeft, maar dat we dat niet zo meer benoemen.
Speaker #0
Ja, niet herkennen. Wat zijn voor jou duidelijke tekenen waaraan je kunt zien van het loopt niet en dat ligt aan stress?
Speaker #1
Dat is wanneer we eerder de focus leggen op de negatieve stress, vind ik dan. Hoe loopt dat? Ik denk dat je voelt, je voelt je hart, je voelt je lijf dat een beetje gespannen wordt, je spieren. Je focus die misschien niet helemaal op één ding kan gericht worden. Dus je bent een beetje het noorden kwijt. Dat is dan eerder voor mij de negatieve stress. Je hebt natuurlijk andere stressfactoren die wij zelf niet meer benoemen als stress. En dat kan. Ja, eigenlijk de biologische stressoren, die noemen wij in het dagelijks leven niet meer stress, maar zaken zoals honger, dorst, warmte, koude of heel intense fysieke beweging bijvoorbeeld, dat kunnen ook stressoren zijn voor ons lichaam. Maar dat gaan we zo niet benoemen.
Speaker #0
Nee, bedoel je nu dat stress, dat honger hebben stressvol kan zijn?
Speaker #1
Het lichaam ervaart dat als een stress signaal, ja. Dat is natuurlijk iets helemaal anders als de mentale stress die we altijd benoemen of kennen. Als we denken aan stress, dan denken we aan werkstress, denken we aan agitatie, aan nervositeit, druk.
Speaker #0
Ja, je hebt het over signalen, een tweede cijfer. Ik haal het even bij de Université Libre de Bruxelles. Zij hadden een mentale barometer, noem het zo, in 2022. En daar komt uit dat mensen stress voornamelijk als vermoeidheid associëren. En jij geeft aan, dat is belangrijk, maar het is niet alleen die vermoeidheid.
Speaker #1
Nee, vermoeidheid is inderdaad een zekere symptoom. Waarom? Omdat je lichaam eigenlijk onder heel veel druk komt te staan. En dat heel veel van je organen en ook je hersenen en je brein eigenlijk een beetje in overlevingsmodus komen. En natuurlijk vergt dat heel veel energie. Van je lichaam. En dan kennen we die vermoeidheid, of we herkennen die vermoeidheid sneller dan bijvoorbeeld focusverlies of controleverlies. En vermoeidheid is één van de vaakst gegeven antwoorden. Als een arts vraagt van wat voel je, dan zal vermoeidheid bijna altijd één van de eerste symptomen zijn dat eruit komt.
Speaker #0
En ik kan me voorstellen, focusverlies, dat dat niet direct bij mensen omkomt.
Speaker #1
Nee, zeker niet. Nee. Of zelfs hartkloppingen, of zelfs bijvoorbeeld een... Een knoop in de maag of een steen op de maag. Dat zijn eigenlijk zaken die we wel voelen. Maar we zijn ook wel een beetje... We hebben niet altijd geleerd om goede lichaamssignalen te gaan herkennen. Of te gaan opmerken.
Speaker #0
En als mensen dan op consultatie zijn bij jou, dan ga jij dat eventjes open trekken?
Speaker #1
Ja. Ik heb ook bereidwilligheid nodig van de patiënt. Want dat vraagt ook wel moed en tijd en aandacht om het lichaam erbij te gaan betrekken. En niet enkel te gaan zeggen dat stress een mentale issue is.
Speaker #0
Ja, sommige mensen hebben meer last van stress dan anderen. Zijn er bepaalde types die daar gevoeliger aan zijn? Met andere woorden, ligt het aan de opvoeding? Zit het wat in de genen? Mijn ouders waren stresskonijnen, ik ook.
Speaker #1
Ja, daar hoort je inderdaad veel van, want het is de aard van een beestje. Als we het eventjes over de boeg gooien van... De labels of zo, bijvoorbeeld. Dan zie je wel dat personen die met bijvoorbeeld hooggevoeligheid... Die hooggevoelig zijn. Of mensen die met een vorm van ADHD leven. Of ADD, dat zijn wel... Zij zijn gevoeliger. Waarom? Omdat er bepaalde connecties zijn in het brein. Die ervoor zorgen dat het sterker binnenkomt, bij wijze van spreken. Anderzijds kennen die mensen zichzelf ook. Wel beter met momenten, omdat ze al heel vaak met zo'n situatie in contact gekomen zijn.
Speaker #0
Ja, dat zijn biologische elementen. Daar word je mee geboren. Wordt het doorgegeven in de opvoeding?
Speaker #1
Zeker, ja. Ik ga eventjes aan mijzelf denken. Mijn twee ouders lijken mij alle twee vrij stressgevoelig. Maar ze herkennen het niet. Dus zij zeggen altijd, ja, ik voel wel stress, maar ik weet niet waar dat van komt, geen idee. En dan kun je er ook niet zoveel mee gaan doen. Ergens voel je wel in je lijf dat je niet in balans bent, maar als je er je aandacht niet op richt, als je niet gaat zoeken naar wat helpt er voor mij om hiermee om te gaan, dan is het moeilijk om dat ook aan je kinderen door te geven, wat je daar effectief mee kunt gaan doen. Ik kan bijvoorbeeld nu weten wat ik met een bepaald stressgevoel... moet aanvangen en dan herkent je het ook bij je kinderen. En dan kun je ook bij de kinderen wel gaan zoeken van wat helpt jou om het gevoel dat je nu hebt ergens te gaan voelen en er ook iets mee te gaan doen.
Speaker #0
Ja, een van de dingen die daarbij vaak terugkomt is het gezegde van je stress omarmen. Sta me toe, maak dat nu eens concreet. Ja,
Speaker #1
ik snap het. Dat is inderdaad een woord dat we heel vaak zouden gebruiken. Voor mij is dat eerder iets van, je lichaam is je signalen aan het geven. In plaats van weg te kijken of er gewoon compleet in door te draven, hou even halt. En luister daar gewoon een keer naar. Zonder dat ze zeggen van het is een deel van mij en ik moet ermee verder. Dat is helemaal niet hetzelfde als er eventjes naar te gaan kijken en te zien van hoe kan ik met dit gevoel omgaan.
Speaker #0
Moffel het niet weg.
Speaker #1
Nee. Omarmen lijkt alsof je het moet aanvaarden en zo verder moet. Dus dat klopt voor mij niet. Ik denk dat stress een deel is van het leven, maar dat we er op heel veel verschillende manieren mee aan de slag gaan.
Speaker #0
Ja. En merk je dan dat veel mensen, ook in je patiëntenpopulatie, dat mensen dat wat wegmoffelen? Je gebruikt het woord wegmoffelen, niet willen onder ogen zien?
Speaker #1
Wat ik het meeste opmerk is dat stress heel vaak als extern wordt beschouwd. Dat het komt door situaties, factoren, werkomgeving. En dat mensen zich vaak een beetje nestelen in het komt daarvan en ik kan er zelf niets aan doen. bijvoorbeeld, je ervaart stress op je werk dat het vaak wel wordt gezien als ik ervaar daar stress, maar dat zal zo zijn en zo blijven,
Speaker #0
dat merk ik wel op en het vraagt ook wel wat moed en ook wel wat tijd en aandacht om bij jezelf daarmee aan de slag te gaan het stress omarmen is we gaan het woordje nogmaals gebruiken is eigenlijk een beetje een uitgangspunt Maar betekent dat dan dat je het gewoon niet moet aanvaarden? Is het omarmen hetzelfde als zeggen van, dat hoeft niet zo te zijn? Stress op mijn werk, dat hoeft niet zo te zijn. Hoe kunnen we dat veranderen dan?
Speaker #1
Ja, ik denk, stress hoeft er niet te zijn, klopt ook niet helemaal. Want stress kan ook positief zijn.
Speaker #0
Ja, dan heb je het verhaal van de goede en de slechte. Ja,
Speaker #1
en ik denk vooral dat je voor jezelf moet kunnen aanvoelen en uitmaken uitmaken of dat de stress die je ervaart constructief of destructief is. En dat je in een situatie met een destructieve stress, waar je dus eigenlijk energie van verliest, en waar je eigenlijk van voelt, dit brengt mij niet verder, dat je daar wel mee aan de slag moet gaan.
Speaker #0
Ja, dat is mooi gezegd. Op de vrouw af, kun je zeggen wat bij jou een positieve stress dan kan zijn?
Speaker #1
Voor mij is een positieve stress een heel intense sportieve uitdaging. Dat is voor mij een stressprikkel naar mijn lichaam toe. Maar als dat goed omkaderd is en als dat... Ik geef nu een voorbeeld, als je gaat lopen in de kou. Veel mensen zouden zeggen, oei, wat ga je nu gaan doen? Maar dan heb je twee stressprikkels. Je gaat gaan sporten, je loopt wat sneller, want je hebt kou en je hebt de koude. Dus dat geeft een soort van stressprikkel aan je lichaam, maar het geeft mij geen mentale stress. Dat is een vorm van stress die ik kan ervaren in de positieve zin.
Speaker #0
En de meeste mentale stress zou je dan wel als negatief...
Speaker #1
De mentale stress kan voor mij ook tot groei leiden. Ik ben iemand die deadlines nodig heeft. Ik ervaar wel wat uitstelgedrag. Dus als de deadline nadert, dan kan ik stress ervaren. zolang dat er... die groei blijft aanraken, dan kan ik dat eerder als positief aanvaarden.
Speaker #0
Stap 1 is je stress onder ogen durven nemen. Stap 2 is dan om dat te transformeren.
Speaker #1
Ja, en de verantwoordelijkheid ook op te nemen om iets aan die stress te gaan doen.
Speaker #0
Ja. Zeggen van, oké, ik voel me daar niet goed bij, ik ga daar iets aan doen. Hoe doe je dat?
Speaker #1
Daar zijn heel veel verschillende manieren voor. Wat uiteindelijk bij bijna iedereen werkt, is zich heel bewust worden van wat dat stress met je doet. Dus eigenlijk gaan begrijpen hoe dat in elkaar zit. En een heel belangrijke factor daarin is ons zenuwstelsel. Dus we hebben een sympathisch zenuwstelsel en een parasympathisch zenuwstelsel. En het parasympathisch zenuwstelsel, dat helpt ons om tot rust te komen. En in de tijden waarin we leven, waarin we altijd bij wijze van spreken moeten presteren, waar we altijd aan moeten staan, dat is niet alleen op het werk of thuis, maar ook sociale media, mails, die moeten beantwoorden. We staan altijd op aan. Dus die parasympathicus heeft moeite om ons effectief echt tot rust te gaan brengen. En dat al gaan begrijpen en weten hoe je die parasympathicus terug een klein beetje de kans geeft om die rust te vinden. Dat kan al heel veel betekenen voor iemand. Dat die weet van, ik kan dingen doen, effectief. om eerder de rustmodus te creëren dan de actiemodus.
Speaker #0
Begrijp ik het goed dat je zegt, eigenlijk moet je je zenuwstelsel, je bezenuwing, je hersenen in een modus krijgen die eerder rust uitstraalt?
Speaker #1
Ja, je hebt eigenlijk verschillende stadia van het zenuwstelsel. Rust is echt de meest actieve vorm van de parasympathicus. Maar het is niet zo dat je hebt... Niet zoveel. Je hebt rust, daarna heb je zo wat flow. Dan heb je een goed evenwicht tussen die parasympathicus en orthosympathicus. En als je dan nog meer die activatie van de orthosympathicus hebt, dan ga je eerder in die fight or flight of die freeze. En het is eigenlijk de kunst om voor jezelf te gaan voelen van waar zit ik nu en wat kan ik doen om die trapjes naar beneden te gaan en inderdaad in die rust te komen.
Speaker #0
Ja. En voor iedereen zal dat anders zijn?
Speaker #1
Ja, zeker. Maar er zijn wel technieken die eigenlijk voor iedereen zouden kunnen. En daar wou ik toe komen. Ja, dat dacht ik wel. Ik neem graag een keer een nummer. Eén ding waar we eigenlijk het belang nog niet zo lang van kennen, is de ademhaling. En de ademhaling is eigenlijk ons direct pad of de directe sleutel naar ons zenuwstelsel. Er zijn technieke ademhalingsoefeningen. Ze hoeven niet lang en niet groot en niet in bepaalde settings voort te komen, maar zich gewoon al bewust zijn en af en toe bewust ademen, kan ervoor zorgen dat je toegang krijgt tot een manier om jezelf tot rust te brengen.
Speaker #0
En hoe doe je dat dan? Gewoon zitten?
Speaker #1
Ja, wat dat... Als ik daarover spreek, met ademhaling bij patiënten, zie ik heel vaak mensen al zo wat beginnen... Zo van, ja, waar kom jij nu mee af eigenlijk? Ik kom hier om over hormonen te leren en jij spreekt hier over ademhaling. Eén voorbeeld dat ik kan geven, is dat eigenlijk één ademhaling, één bewuste ademhaling, dat is een belangrijk woord, Maar drie keer per dag te gaan doen, kan al drie keer per dag een soort van reset creëren in je leven. En als je dat doet, je ademt diep in door je neus, totdat je het gevoel hebt van ik kan niet meer verder. En je gaat toch nog een klein beetje verder. En dan adem je langzaam uit door je mond. En als je dat doet door zo wat geperste lippen, dus dat je gelijk door een rietje gaat blazen. En je doet de uitademhaling langer dan de inademhaling. dan ga je eigenlijk automatisch je nervus usfagus gaan stimuleren. En dat is eigenlijk de zenuwen die helpen om die parasympathicus te gaan activeren. Eén ademhaling, en hoe lang duurt dat? Twintig, dertig seconden? Ga je eigenlijk even je terugtrekken uit de situatie waarin je zit. En ideaal gezien oefenen mensen dat op het moment dat ze op hun gemak zijn. Want alles wat we... oefenen als we in rust zijn of de semi-rust, dat kunnen we op den duur ook gaan gebruiken als we in een moment van stress zitten. In een moment van stress moet je niet gaan oefenen met je ademhaling, dat lukt niet. Dat is te moeilijk. Daarom is het net belangrijk om aan een vorm van preventie te gaan doen. En op momenten dat je eigenlijk op je gemak zit, en voor sommige mensen is dat op de wc of is dat in hun zetel, van heel bewust een ademhaling te gaan oefenen.
Speaker #0
Ja, ik herken daar wel wat. En je ademt, Heel diep in. En dan is het trucje zo van, nog eventjes erbij.
Speaker #1
Nog even erbij, ja.
Speaker #0
En ik zou dat beschrijven als, dat doet deugd.
Speaker #1
Ja, het geeft adem.
Speaker #0
Ja. Ja, ja. En wat ik niet wist, is het via een rietje naar buiten. Gewoon om het uit te ademen.
Speaker #1
Het is langer en er zijn zo nog technieken. Inderdaad, het uitblazen, het heeft ook met CO2 te maken. Dat er meer CO2 wordt aangemaakt als je... Als je zo... Je moet meer doen, hè. Je moet meer werken. Ook bepaalde klanken gaan maken, zou je je zenuwstelsel kunnen rustig maken. Ze zeggen dan het hummen. Ja. Er zijn veel technieken. Alleen moet je er een beetje voor openstaan. Het is niet wat we kennen. Maar het kan enorm veel betekenen.
Speaker #0
En heel praktisch is dat dan een paar keer per dag?
Speaker #1
Bijvoorbeeld, ja.
Speaker #0
Een seconde of, wat is dat, een half minuutje? Ja,
Speaker #1
eigenlijk wel. En ideaal gezien, en dat is voor sommige mensen een stap te ver of een berg te hoog, is van dat smorgens te doen net voordat je opstaat. Eigenlijk in plaats van te snoezen met je wekker, als je de tijd hebt om twee, drie minuten bewust te ademen, met bijvoorbeeld... kent je misschien de box breathing? Dus wat is dat? Dat is eigenlijk dat je gaat inademen, dan houd je een beetje stil, dan doe je eventjes niets, en dan adem je uit. En dan wacht je weer even. Ze noemen dat box, omdat je dan bijvoorbeeld vier tellen in, vier tellen wachten, vier tellen uit, vier tellen wachten kunt doen. Een andere gekende is vier tellen in, zeven tellen wachten en acht tellen uitademen. En dat zijn twee technieken die je sowieso... rustiger gaan maken, die de cortisolpiek die je lichaam eigenlijk sowieso gaat maken, smorgens ook wel een klein beetje gaat gaan counteren. En vooral, je geeft lichaam het signaal van, het is hier veilig. En je neemt dat echt mee doorheen de dag. Als je smorgens veilig opstaat, in plaats van door je Instagram te scrollen, kan een heel andere start van de dag zijn.
Speaker #0
Je bent arts en het is leuk van u te horen dat je dat ook wat biologisch verklaart. Ik hoorde u zeggen, de nervus vagus, verklaar eens. En hoe is dat verbonden met, als je rustig ademt, dat het positieve effect, de cortisol, gaat naar beneden dan?
Speaker #1
Ja, het is zo dat we via het zenuwstelsel, je zenuwcellen zijn ook met alle hormonen verbonden. Dus we noemen dat neuro-endocrine processen. Dus door die nervus vagus te integreren, kun je impact maken op vlak van...
Speaker #0
En de nervus vagus is de belangrijkste... Dat is een hele grote zenu.
Speaker #1
Ja, een hele grote zenu. En die heeft een impact op cortisol, maar ook op serotonine, dopamine, melatonine. Dat is ons slaaphormoon, rustgevend hormoon. Die kunnen allemaal beïnvloed worden door die ademhaling. Zo zot is dat eigenlijk. En dat is niet de enige. Pas op, er zijn heel veel dingen waar we rekening mee kunnen houden. Ja.
Speaker #0
Ademhaling, zijn er nog zaken waarvan je zegt, kijk, dat is een vorm van je stress onder de ogen te kijken en er iets mee te doen?
Speaker #1
Zeker. En wat denk ik nog, is eigenlijk, je zou het kunnen klasseren onder mindfulness, maar wat voor mij belangrijk is, is dat je eventjes niet met bijvoorbeeld werkstresszorgen bezig bent. En hoe kunnen we dat doen? Dat is eigenlijk door bijvoorbeeld iets nieuws te leren. Vandaag was er nog iemand op consult en zij zei, ik ben beginnen gitaarspelen. En als ik gitaarspeel, dan hoor ik niemand meer rond mij. Want het enige waar ik naar kan kijken, is naar die noten op die balken en die gitaar. En ik ben weg van de wereld. Het was nog iemand die heel veel stress ervaart. En die zei, ik doe één uur eerste dans per week. En dat is het enige uur waar ik mij niet met mijn zorgen bezig hou. En waarom? Dat is nieuw. Dus dat vraagt aandacht. Dat vraagt een inspanning. En dat maakt dat je ook echt wel je brein wat tot rust brengt. Maar dat is voor iedereen anders natuurlijk. Dat is ook natuur, bijvoorbeeld buitenlucht, wandelen. Een hele grote fan van wandelen. Omdat je bent één buiten, je beweegt. en je hebt een soort van rechts-links coördinatie, wat ook helpt om allerlei zaken te gaan verwerken. Je kunt het met iemand anders doen, dus je hebt nog een sociale factor ook.
Speaker #0
Ja, rechts-links coördinatie, verklaar dat eens.
Speaker #1
Het is zo dat wij, we hebben twee hersenhelften, en En... Als we dingen meemaken, dat hoeft geen grote dingen te zijn. Dat kan ook iets kleins zijn dat je tijdens je werkuren hebt meegemaakt. En je krijgt dat niet goed uit je systeem. Dan gaat het feit dat je iets met je voeten, rechts, links, afwisselend, doet, gaat er eigenlijk voor zorgen dat je twee hersenhelften met elkaar in communicatie treden. En we hebben dat nodig om dingen te gaan verwerken. Dat is ook wat er in bepaalde therapieën wordt gebruikt. Dat is een vorm van... rechts-lichtcoördinatie met ogen of met handen. Wandelen doet dat ook. Dus je kunt eigenlijk een beetje je eigen therapie doen door te gaan wandelen.
Speaker #0
Wandelen. Gitaar leren of iets nieuws leren of ademen. Gooi er nog een laatste bij. Iets wat goed is om je stress in iets positiefs om te zetten.
Speaker #1
Voor mij is dat één woord dat heel belangrijk is en dat is verbinding. Dat is verbinding gaan zoeken met mensen die je energie geven, waar je kan praten of kan zijn, vooral kunt zijn. En dat je ook je zorgen met de anderen kunt gaan delen. zonder dat er daarop heel veel advies komt, maar gewoon dat je daar kan zijn.
Speaker #0
Ja, stress overwin je niet op je eentje.
Speaker #1
Nee, dat denk ik zeker niet.
Speaker #0
Oké, je doet dat en ik denk dan dat, ik ken mezelf ook, ik heb dat ook gedaan en na veertien dagen is het weer van hetzelfde. Ik denk dat de laatste stap is, hoe behoud je dat, hoe verval je niet in slechte oude gewoontes.
Speaker #1
Ja. Dan denk ik dat het heel fijn is om met hele kleine, kleine dingetjes te beginnen. Zoals bijvoorbeeld die ene ademhaling. Als je dat bij wijze van spreken in je agenda zet, of je plant dat in, dat je dat op een vast moment doet en je weet dat dat maar twintig, dertig seconden duurt. Je moet het jezelf een beetje gemakkelijk maken in het begin. Je hoeft niet direct tien kilometer te gaan wandelen. Als dat het eerste doel op zich is, van inderdaad drie keer per dag één bewuste ademhaling te doen, en je weet ook dat dat gezondheidsbevorderend is, en je plant het dan nog een keer in, of je doet het samen met iemand van op afstand, weet ik veel. Eigenlijk moet je de situatie zo gemakkelijk mogelijk maken, zodat de weerstand, ook al komt die, niet te groot wordt.
Speaker #0
Ja, begin niet te lopen als het koud is. Nee, ja. Nee,
Speaker #1
dat hoef je inderdaad niet te gaan doen. Als dat drie keer één ademhaling is bij iemand die zich daarvoor niet bewust was van het belang van een ademhaling, dan is dat eigenlijk al top.
Speaker #0
En een stok achter de deur, zoals ik heb dat met mijn huisarts besproken. Je bent huisarts, hè? En die vraagt daar eens naar. Ik kan me voorstellen dat dat ook wel helpt, dat met anderen te delen.
Speaker #1
Ja, zeker. Of mensen die je een beetje kunnen aanmoedigen. Je kunt een groepje maken, waar je s'avonds even een keer polst van heb je je ademhaling gedaan. Dat zijn dingetjes, we zijn daar wel gevoelig voor, om inderdaad die dingen te delen. En als je zo'n communitygevoel hebt, dan is de motivatie groter.
Speaker #0
Een laatste vraag voordat we naar de Nutri-rubriek gaan, op de vrouw af, de tweede keer. Wat werkt voor jou?
Speaker #1
Voor mij werkt het ademen. Sowieso, het sporten. En mij omringd voelen door warme mensen. En ook wel uitdagende dingen gaan doen die mij een tikkeltje positieve stress geven. Dat kan mij nadien een heel goed gevoel geven.
Speaker #0
Vier kinderen die thuis rondlopen en zeggen, mama gaat nu even ademhalen?
Speaker #1
Ik doe dat niet wanneer ze daar zijn. Pas op, als ik nog even een omweg mag maken. Mijn zoon had een boekenvoorstelling gisteren en hij was heel zenuwachtig. Hij was op de fiets zo aan het ademen. En ik heb met hem en de drie anderen, die hadden er heel veel plezier in, maar met hem geademd op de fiets. Dus we hebben echt die uitademhaling wat langer gemaakt. Hij heeft er vijf, zes ademhalingen over gedaan, alvorens dat hij zoiets had van, ik ga meedoen. Dus je kunt het ook met je kinderen doen, maar als ik het echt wil doen, dan doe ik het op mijn gemakje, s'ochtends of s'avonds. Ja, en soms ook niet alleen. En soms ook echt met mijn partner, omdat het is ook gewoon een verbindend moment.
Speaker #0
Ja, eigenlijk iets heel laagdrempeligs om je stress onder controle te krijgen.
Speaker #1
Zeker iets dat je ook met kinderen kan doen. Ze vinden dat vaak heel grappig en heel leuk. Alleen al die uitademhaling met geluid gaan maken, dat brengt hen echt tot rust.
Speaker #0
Straffe tip. We kijken even naar Anne, de gekende stem van de FITO en de NUTRI-rubriek. Anne, we hebben het over ademhalen, maar zijn er eenvoudige voedingscombinaties waaraan jij denkt om, laat zeggen, fris van geest te blijven? die stress onder controle te houden.
Speaker #2
Ja, absoluut. We hebben het de vorige keer gehad over de wisselwerking die er gebeurt tussen onze darmen en onze hersenen en hoe die twee in verbinding staan. Ik ga daar niet opnieuw op inzoomen. Maar één die wel belangrijk is om toch te blijven onthouden, is dat als je onder stress staat, dan is het zo dat je... Je hersenen verbruiken heel veel energie. Ik weet niet of je het herinnert, maar 20% van je totale energie gaat naar je hersenen. En het is ook zo dat op momenten dat je onder stress staat, dat je hersenen ook veel gevoeliger zijn aan schommelingen. En dat is ook de reden waarom heel veel mensen die energiedips, of zelfs brainfog, je zich niet meer kunt concentreren, veel meer voelen op het moment dat ze stress ondergaan. En wat we op dat moment vooral proberen te vermijden, is die insuline. pieken, die energiepieken, waardoor we ons zelf even beter voelen, te veel, te vaak te gaan opzoeken. En dan denk ik heel fel aan heel bewerkte voeding. Ik denk dat je ondertussen wel weet dat ik iemand ben die niet zo'n grote fan ben van alles wat er in een wikkeltje rond zit. Er worden heel veel slogans op staan dat ze gezond zijn, dat ze meer energie geven of meer proteïne enzovoort. Ik hou van hele pure voeding. En als je dan bijvoorbeeld gaat echt bewust gaan zoeken naar voeding die energie geeft, kijk dan maar even naar een stuk fruit waar heel veel vezels in zitten en combineer dat met eventueel een beetje noten. Omdat dat zorgt dat die bloedsuikerspiegel veel stabieler blijft en dat die insulinepiek eigenlijk wat afgevlakt wordt. Dus als je die insulinepiek niet zo fel hebt, dan gaat dat lichaam ook niet zo snel in een daling gaan. Dus die stabiliteit, wat meer gaan we opzoeken als je met voeding wil gaan energie vinden, maar ook niet de weerbots ervan voelen.
Speaker #0
Ja, dat zijn de do's en de... don'ts, dan denk ik aan koffie waarschijnlijk of wat zijn de andere grote don'ts?
Speaker #2
We hebben het vorige keer heel uitgebreid over gehad. Caffeine kan heel fijn zijn, is voor veel mensen inderdaad een booster, maar we weten als je heel veel caffeine gaat gebruiken, dat je echt ook wel je systeem gaat... Het is al zo dat koffie maskeert zelfs vermoeidheidssymptomen. Dus wat ga je doen? Je krijgt heel veel energie, maar daarna ga je inderdaad ook die... Je vermoeit het, je gaat dat systeem aan, want we voelen ons wat opgejacht. We zijn geactiveerd. Wat Mathieu ook zegt, je systeem wordt geactiveerd. Maar je moet daarna terug naar die rust, die rust gaan opzoeken. En gezien caffeine dat wat maskeert, ga je die rust eigenlijk niet meer gaan zoeken.
Speaker #0
Ja, Anne, ik weet dat een van de zaken waar je vaak op terugkomt, het woordje mini-gewoontes zijn. Wat is dat precies? Waarom ben je er zo fan van?
Speaker #2
Ja. Mini-gewoontes, en ik ga het eventjes een stap terugnemen. Het is zo dat bijvoorbeeld hier om stress en voeding en verteren en zo even uit te lichten, zodat jouw lichaam op het moment dat je wilt verteren, dan moet je in een soort rest-and-digest-situatie zijn. Enerzijds heb je de fight-and-flight, als je moet verdedigen tegen een tijger of zo, dan ga je adrenaline maken. Jouw lichaam geeft jezelf eigenlijk enkel de toestemming om goed te verteren op het moment dat je in rest-and-digest bent. Dus dan je eigenlijk... je parasympathisch systeem gaat activeren. En om dat toe te laten, kan je eigenlijk met heel kleine gewoontes voor je eten of... tijdens je eten echt wel dat gaan opzoeken. En zo'n gewoonte die ik er altijd wel wat probeer in te steken, of die ik zelfs mijn kinderen wat probeer mee te geven, is wapensneren. Een van mijn leerkrachten zei dat ooit. Wapensneren als je eet. En dat betekent als je een hap in je mond steekt, dan leg je je vork en je mes neer en je pakt die eigenlijk terug op wanneer je eten, wanneer je mond terug leeg is. Gewoon om jouw systeem de rust en de ruimte te geven om iets... in te slikken, die verteringsproces om de juiste speeksel aan maak te krijgen. Dus ja, dat zijn zo van die kleine dingen die ik eigenlijk probeer zo bewust mogelijk te gebruiken, omdat dat jou vertraagt in jouw voeding. Omdat je dan in die rest and digest modus komt, want als je in fight and flight zit, dan gaat je bloed naar je spieren. Dan moet je alert zijn. Op het moment dat je in rest and digest bent, dan gaat de bloedsvoorziening naar je maag. Dan maak je meer enzymen aan, meer gal, dus heel veel heel veel meer... spijsversteringsstoffen. Dus dat is eigenlijk wat je gaat doen door in die rest and digest rust te gaan zoeken.
Speaker #0
Zeg je nu dat het principe wapensneer ervoor zorgt dat je goed koudt, ervoor zorgt dat je voedsel beter verteerd wordt?
Speaker #2
Ja, absoluut. Wat je eet en hoe je eet zijn bepalend, want jouw verteringsproces start van in je mond tot dat het jouw lichaam verlaat. En het hele proces beïnvloedt, het is echt een ketting die zichzelf beïnvloedt. Dus... Op het moment dat je heel snel dingen binnenschrokt of niet voldoende koud, dan ga je eigenlijk per definitie jouw ganze verteringsproces beïnvloeden.
Speaker #0
Ja. Over voeding gesproken. Welke producten zijn er? Welke voedingsstoffen zijn er? Als je denkt aan het thema stress en beheersen van stress, die voor jou aangewezen zijn.
Speaker #2
Bedoel je dan de macronutriënten, de grote voedingsstoffen? Of wil je even eerder wat kijken richting micro? Laat ons eerst macro en dan gaan we naar micro. Macro ga ik mijn stokpaardje terug boven halen. Voor mij gaat gezonde voeding aan jouw lichaam. En daar zijn onze darmen, als je naar onze vorige podcast zou gaan luisteren, zijn die darmen superbelangrijk. Die darmgezondheid, dat microbioom, moet heel belangrijk gevoed worden. En een van de belangrijkste zaken om mee te gaan voeden, En... Wezels zijn groente, zijn fruit. Voor mij is een van de belangrijkste plaatsen in de supermarkt, en ik hoop voor veel mensen, dat eerste plaatje waar je binnenkomt waar heel veel gekleurde mooie dingen liggen, zonder papiertje rond en zonder plasticje rond, meestal, is groente en fruit. Ik begin de kar al te vullen, want het is zo verleidelijk. Ook voor mezelf om in een supermarkt rond te lopen en heel veel dingen mee te nemen, maar die eigenlijk niet jouw darmen in optimale gezondheid zetten om dan ook die juiste weerbaarheid te hebben. Dus dat is een belangrijke. Ik denk ook aan gezonde vetten. Om omega-3 uit te halen. We hebben het er denk ik ook al een paar keer over gehad. Omega-3 is heel belangrijk om jouw celwand soepel te maken. Soepel te houden. En laat die celwand, zeker in onze hersenen, die hersencellen, juist zo belangrijk zijn dat die soepel zijn om die communicatie goed te laten gebeuren. Dus echt iemand die heel... Star is die, star is cel, want hij is van in C ook een stukje starder en kan ook moeilijker met stress omgaan. Dus dat zijn voor mij zaken, gezonde groenten, gezonde vezels en vetten, zijn voor mij heel belangrijk. En daarnaast die proteïnen, waar we het ook al een paar keer over gehad hebben.
Speaker #0
En dan de micronutriënten? Ja.
Speaker #2
Ik vrees dat ik nog geen enkele podcast voorbij ben gegaan. Janne gaat lachen. Eerst magnesium. Magnesium. Ik ga er niet veel over uitweiden. Maar voor het moment dat we over mentale gezondheid spreken, kom ik altijd terug op welke vorm gebruik je. En dan kijk je naar magnesiumbisglineaat. Wordt gemakkelijk opgenomen. En heeft ook echt die inwerking op het zenuwstelsel. We denken terug aan de B-vitamine, omdat dat belangrijke cofactoren zijn in het aanmaken van... neurotransmitters van dopamine bijvoorbeeld, sterotonine, melatonine. Dat zijn zaken die... B-factoren zijn superbelangrijk. En eentje die ik er misschien eens apart ga uitlichten, is L-theanine. Nooit van gehoord. L-theanine komt uit groene thee. En vaak denken we bij groene thee dat dat theïnes, zoals caffeine, opwekkend is. En dat is ook zo. Die geeft jou een soort focus, maar die zorgt ook voor een rusttoestand. Dus L-theanine en groene thee zijn op dat vlak heel interessante stofjes die je... Als je wat gevoeliger bent aan de prikkelgevoeligheid of de theïnis, kan je dat eerder vanmorgen gaan drinken. Het is heel gezond om focus te houden, maar ook een stukje rust te vinden in die L-theanine.
Speaker #0
Ja, je hebt het over thee, een laatste vraagje. Zijn er andere planten die interessant zijn, bijvoorbeeld om in een thee te gebruiken?
Speaker #2
Ja, er zijn er heel wat. Nu moet ik er eentje gaan uit, heb ik je zeker. Ik zou kunnen spreken over verfijn, over kamillethee. Maar ik ga er misschien een beetje een en uit halen die we niet zo gewoon zijn. Dat is melisse.
Speaker #0
Citroenmelisse kan je wel stellen. Ja, dat is een hele goede geur.
Speaker #2
Gewone melisse, ja. Melisse is een plantenstof die je ook in thee kan terugvinden. En we hebben het al eens gehad over GABA. GABA is de rempedaal in ons lichaam. Die rust creëert. Die melisse versterkt eigenlijk de werking van GABA. Dus echt het... De stof, het is een neurotransmitter die ons eigenlijk rust geeft. En door die melisse in te zetten, ga je eigenlijk vaak een ontspannend effect creëren bij mensen die vooral gespannen zijn in hun hoofd. Dus daar kan je echt wel op gaan inwerken door die GABA te gaan stimuleren. Dan kan je een T gewoon vinden.
Speaker #0
Ja, ik heb hier iemand heel geboeid zien luisteren en meeknikken. Dr. Matti zei dat voeding een topic is dat je dan ook met je patiënten bespreekt als ze het bijvoorbeeld over stress hebben.
Speaker #1
Ja, zeker. En ik denk dat Anne hier heel wat stoffen al heeft benoemd. Voor mij zijn er twee waarin ik heel vaak mee aan de slag ga bij mensen. En dat is ook die omega-3. En niet te vergeten ook wel de vitamine D3, gecombineerd met K2. En de magnesium. Eigenlijk zijn er drie die... Door mij heel vaak besproken worden met de mensen. En ook dat geeft zeker een sterkere weerbaarheid. Of een mentale veerkracht. Zeker.
Speaker #0
En die vitamine D, als ik me niet vergis, is dat iets wat voornamelijk in de winter als een supplement wordt bijgegeven? Ja,
Speaker #1
dat wordt inderdaad vaak gelinkt met de zon. Wat ook klopt. We halen dat uit het zonlicht. Wat is het probleem? Is dat we ook vaak in de zomer met heel lage vitamine D-levels zitten. Dus er zijn heel veel mensen die dat in de winter nemen en dan het onderbreken in de zomer. Maar eigenlijk komen wij hier in onze buurt ook vaak niet aan de nodige waarden in ons bloed, al neem je heel het jaar door vitamine D. Ah, dat is het niet. Nee.
Speaker #0
Dankjewel. Voilà, dat is iets wat ik al bijgeleerd heb, maar zo is er nog wel meer wat me zal bijblijven. Een van de dingen die je vertelde, dokter Mattie, was het idee dat stress je zomaar overvalt, dat je daar geen greep... kan ophebben. En inderdaad, als je zegt van ja, ik kan daar niks mee doen, ja dan ligt het wat buiten jou. Het is belangrijk om te kijken, wat kan ik zelf met mijn stress doen? En een van die dingen die je daar dan bij aangeeft, wat ik niet zal vergeten, is het ademen. Een paar keer per dag gewoon heel diep inademen, op het einde nog dat klein beetje erbij en rustig uitademen. En wat me het slot bijbleef is... Leg de lat niet te hoog voor jezelf. Durf klein te beginnen. Doe het met kleine stapjes en zorg dat je niet te snel ontgoocheld geraakt. Drie dingen die me bijblijven van Dr. Mattie, maar ook van Anne. Hopelijk hebben jullie er ook iets van opgestoken en zijn jullie er de volgende keer opnieuw weer bij. Als deze podcast jou aan het denken heeft gezet of als je er echt wel iets aan hebt gehad, wel abonneer je, dan houden wij je op de hoogte. wanneer een nieuwe aflevering verschijnt. Of deel het gewoon met andere mensen. Maar je kan ons ook gerust een goede beoordeling geven. Dat wijst zichzelf wel uit. Leuk dat jullie erbij waren. Tot de volgende keer. Tot de volgende BeLive Talk.

Description

En wat als stress niet de vijand was die we ons voorstellen?

🎧 Een concrete, toegankelijke aflevering vol nuttige handvatten.

Om verder te gaan:
https://www.doktermattie.be

Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Transcription

Speaker #0
Hallo en welkom bij een nieuwe aflevering van BeLiveTalk. En zoals je weet, dat is de podcast die vrouwen ondersteunt in hun dagelijkse gezondheid. Ik ben Jan van Parijs, ik ben medisch journalist. En we praten vandaag alweer over een thema. We hebben er al een paar keer over gehad, een boeiend thema, stress. En deze keer proberen we niet alleen de negatieve kanten van stress te benaderen. We kijken ook eens wat we eruit kunnen leren. Zijn er met andere woorden ook positieve zaken te vertellen over stress? En daarover praat ik met twee bijzondere vrouwen. De eerste is dokter Mattie, want zo heet je ook in je Instagram pagina, dokter Mattie. Wat weet ik over jou? Je bent huisartsen, een bezig bijtje. Je hebt vier kinderen, dus van stress, daar zou je ook kunnen over meepraten. En het is voor de allereerste keer dat we een podcastmaakster in de podcast hebben van BeLiveTalk. Ik zag ook dat je eigenlijk heel vaak werkt met vrouwen rond hun vrouwelijke cyclus. en een woordje dat ik niet kende. Hormoongezondheid, dat is zo'n beetje de rode draad in alles wat je doet, klopt dat?
Speaker #1
Ja.
Speaker #0
Wat versta je onder hormoongezondheid?
Speaker #1
Hormoongezondheid, ja. Dat is een woord. Een woord. Ja, dat is waar. Zeker omdat het aan elkaar geplakt is. We gebruiken heel vaak hormonale gezondheid. Hormoongezondheid is voor mij belangrijk, omdat hormonen vaak heel onderschatte stofjes zijn in ons lichaam, die toch wel heel veel gaan bepalen van... ons functioneren, ons welzijn, ons dagdagelijks leven. Maar we kennen er niet altijd zo heel veel over.
Speaker #0
Ja, en jij begeleidt heel wat vrouwen daar rond, ook rond de vrouwelijke cyclus.
Speaker #1
Ja, ik zie elke dag vrouwen die met problemen bij mij komen, eerder rond de perimenopause. Dat zijn voornamelijk vrouwen tussen de 35 en 55, 60, die bij mij komen aankloppen met vragen, met zorgen en problemen.
Speaker #0
Maar vandaag gaan we het daar niet over hebben. Misschien komt dat ooit later nog wel eens. We gaan het hebben over stress. Wat zijn de belangrijke zaken die je zo dadelijk eventjes met ons zal aanhalen?
Speaker #1
Wat ik heel mooi vond in jouw intro is dat we ook de positieve kant van stress willen benadrukken. Omdat ik denk dat stress een heel drijvend iets kan zijn. Ook een persoon echt tot groei kan gaan uitnodigen. Maar dat we in ons dagelijks leven gewoon heel vaak geconfronteerd worden met stress van buitenaf, met stress die ons eerder gaat doen bevriezen, eerder dan ons helpt om verder te gaan in het leven. En er zijn heel veel manieren om stress te gaan integreren of stress ook te gaan gebruiken om nieuwe dingen te durven,
Speaker #2
bijvoorbeeld.
Speaker #0
En daarover gaan we het zo dadelijk hebben. Maar op het einde komt ook onze trouwe andere gastes, Anne Brochet. Anja, je hebt de vaste Fito en Nutri-rubriek. Waar gaan we het vandaag over hebben?
Speaker #2
Ja, het is niet de eerste keer, zoals je zei, dat we het over stress gaan hebben. Vandaag gaan we vooral kijken... Stress kan je vaak niet uitschakelen. Je kan het proberen op een positieve manier in te zetten of wat beter te beheersen. Maar we gaan vandaag ook kijken wat we kunnen doen met voeding, met planten, eventueel ook met supplementen, om die stress toch wat beter te balanceren in het lichaam.
Speaker #0
Ja, top. Oké, we kijken er naar uit. Goed, laat ons van start gaan. Je zei, dokter Matti, er zijn ook positieve kanten. Of we kunnen stress ook positief bekijken. Laat ons eerst eens kijken naar een paar cijfers. Ik begin met de cijfer dat we kregen bij de KU Leuven van 2023. Want daar zegt 72% van de Belgen dat ze meerdere keren per week met stress in contact komen. Of beter gezegd, stress ervaren. en één op de drie geeft toe niet te weten... hoe om te gaan met stress. Harde cijfers, hoe kijk jij daarnaar?
Speaker #1
Ja, ik denk dat dat heel kloppende cijfers zijn. 72% is drie op vier. En dat zal misschien ook niet helemaal tonen wat het echt is, want ik denk dat iedereen wel stress ervaart, maar zoals de cijfers zeggen, we weten vaak niet hoe we ermee moeten omgaan. En ik denk ook niet dat we het altijd herkennen als stress. Dat er wel stress leeft, maar dat we dat niet zo meer benoemen.
Speaker #0
Ja, niet herkennen. Wat zijn voor jou duidelijke tekenen waaraan je kunt zien van het loopt niet en dat ligt aan stress?
Speaker #1
Dat is wanneer we eerder de focus leggen op de negatieve stress, vind ik dan. Hoe loopt dat? Ik denk dat je voelt, je voelt je hart, je voelt je lijf dat een beetje gespannen wordt, je spieren. Je focus die misschien niet helemaal op één ding kan gericht worden. Dus je bent een beetje het noorden kwijt. Dat is dan eerder voor mij de negatieve stress. Je hebt natuurlijk andere stressfactoren die wij zelf niet meer benoemen als stress. En dat kan. Ja, eigenlijk de biologische stressoren, die noemen wij in het dagelijks leven niet meer stress, maar zaken zoals honger, dorst, warmte, koude of heel intense fysieke beweging bijvoorbeeld, dat kunnen ook stressoren zijn voor ons lichaam. Maar dat gaan we zo niet benoemen.
Speaker #0
Nee, bedoel je nu dat stress, dat honger hebben stressvol kan zijn?
Speaker #1
Het lichaam ervaart dat als een stress signaal, ja. Dat is natuurlijk iets helemaal anders als de mentale stress die we altijd benoemen of kennen. Als we denken aan stress, dan denken we aan werkstress, denken we aan agitatie, aan nervositeit, druk.
Speaker #0
Ja, je hebt het over signalen, een tweede cijfer. Ik haal het even bij de Université Libre de Bruxelles. Zij hadden een mentale barometer, noem het zo, in 2022. En daar komt uit dat mensen stress voornamelijk als vermoeidheid associëren. En jij geeft aan, dat is belangrijk, maar het is niet alleen die vermoeidheid.
Speaker #1
Nee, vermoeidheid is inderdaad een zekere symptoom. Waarom? Omdat je lichaam eigenlijk onder heel veel druk komt te staan. En dat heel veel van je organen en ook je hersenen en je brein eigenlijk een beetje in overlevingsmodus komen. En natuurlijk vergt dat heel veel energie. Van je lichaam. En dan kennen we die vermoeidheid, of we herkennen die vermoeidheid sneller dan bijvoorbeeld focusverlies of controleverlies. En vermoeidheid is één van de vaakst gegeven antwoorden. Als een arts vraagt van wat voel je, dan zal vermoeidheid bijna altijd één van de eerste symptomen zijn dat eruit komt.
Speaker #0
En ik kan me voorstellen, focusverlies, dat dat niet direct bij mensen omkomt.
Speaker #1
Nee, zeker niet. Nee. Of zelfs hartkloppingen, of zelfs bijvoorbeeld een... Een knoop in de maag of een steen op de maag. Dat zijn eigenlijk zaken die we wel voelen. Maar we zijn ook wel een beetje... We hebben niet altijd geleerd om goede lichaamssignalen te gaan herkennen. Of te gaan opmerken.
Speaker #0
En als mensen dan op consultatie zijn bij jou, dan ga jij dat eventjes open trekken?
Speaker #1
Ja. Ik heb ook bereidwilligheid nodig van de patiënt. Want dat vraagt ook wel moed en tijd en aandacht om het lichaam erbij te gaan betrekken. En niet enkel te gaan zeggen dat stress een mentale issue is.
Speaker #0
Ja, sommige mensen hebben meer last van stress dan anderen. Zijn er bepaalde types die daar gevoeliger aan zijn? Met andere woorden, ligt het aan de opvoeding? Zit het wat in de genen? Mijn ouders waren stresskonijnen, ik ook.
Speaker #1
Ja, daar hoort je inderdaad veel van, want het is de aard van een beestje. Als we het eventjes over de boeg gooien van... De labels of zo, bijvoorbeeld. Dan zie je wel dat personen die met bijvoorbeeld hooggevoeligheid... Die hooggevoelig zijn. Of mensen die met een vorm van ADHD leven. Of ADD, dat zijn wel... Zij zijn gevoeliger. Waarom? Omdat er bepaalde connecties zijn in het brein. Die ervoor zorgen dat het sterker binnenkomt, bij wijze van spreken. Anderzijds kennen die mensen zichzelf ook. Wel beter met momenten, omdat ze al heel vaak met zo'n situatie in contact gekomen zijn.
Speaker #0
Ja, dat zijn biologische elementen. Daar word je mee geboren. Wordt het doorgegeven in de opvoeding?
Speaker #1
Zeker, ja. Ik ga eventjes aan mijzelf denken. Mijn twee ouders lijken mij alle twee vrij stressgevoelig. Maar ze herkennen het niet. Dus zij zeggen altijd, ja, ik voel wel stress, maar ik weet niet waar dat van komt, geen idee. En dan kun je er ook niet zoveel mee gaan doen. Ergens voel je wel in je lijf dat je niet in balans bent, maar als je er je aandacht niet op richt, als je niet gaat zoeken naar wat helpt er voor mij om hiermee om te gaan, dan is het moeilijk om dat ook aan je kinderen door te geven, wat je daar effectief mee kunt gaan doen. Ik kan bijvoorbeeld nu weten wat ik met een bepaald stressgevoel... moet aanvangen en dan herkent je het ook bij je kinderen. En dan kun je ook bij de kinderen wel gaan zoeken van wat helpt jou om het gevoel dat je nu hebt ergens te gaan voelen en er ook iets mee te gaan doen.
Speaker #0
Ja, een van de dingen die daarbij vaak terugkomt is het gezegde van je stress omarmen. Sta me toe, maak dat nu eens concreet. Ja,
Speaker #1
ik snap het. Dat is inderdaad een woord dat we heel vaak zouden gebruiken. Voor mij is dat eerder iets van, je lichaam is je signalen aan het geven. In plaats van weg te kijken of er gewoon compleet in door te draven, hou even halt. En luister daar gewoon een keer naar. Zonder dat ze zeggen van het is een deel van mij en ik moet ermee verder. Dat is helemaal niet hetzelfde als er eventjes naar te gaan kijken en te zien van hoe kan ik met dit gevoel omgaan.
Speaker #0
Moffel het niet weg.
Speaker #1
Nee. Omarmen lijkt alsof je het moet aanvaarden en zo verder moet. Dus dat klopt voor mij niet. Ik denk dat stress een deel is van het leven, maar dat we er op heel veel verschillende manieren mee aan de slag gaan.
Speaker #0
Ja. En merk je dan dat veel mensen, ook in je patiëntenpopulatie, dat mensen dat wat wegmoffelen? Je gebruikt het woord wegmoffelen, niet willen onder ogen zien?
Speaker #1
Wat ik het meeste opmerk is dat stress heel vaak als extern wordt beschouwd. Dat het komt door situaties, factoren, werkomgeving. En dat mensen zich vaak een beetje nestelen in het komt daarvan en ik kan er zelf niets aan doen. bijvoorbeeld, je ervaart stress op je werk dat het vaak wel wordt gezien als ik ervaar daar stress, maar dat zal zo zijn en zo blijven,
Speaker #0
dat merk ik wel op en het vraagt ook wel wat moed en ook wel wat tijd en aandacht om bij jezelf daarmee aan de slag te gaan het stress omarmen is we gaan het woordje nogmaals gebruiken is eigenlijk een beetje een uitgangspunt Maar betekent dat dan dat je het gewoon niet moet aanvaarden? Is het omarmen hetzelfde als zeggen van, dat hoeft niet zo te zijn? Stress op mijn werk, dat hoeft niet zo te zijn. Hoe kunnen we dat veranderen dan?
Speaker #1
Ja, ik denk, stress hoeft er niet te zijn, klopt ook niet helemaal. Want stress kan ook positief zijn.
Speaker #0
Ja, dan heb je het verhaal van de goede en de slechte. Ja,
Speaker #1
en ik denk vooral dat je voor jezelf moet kunnen aanvoelen en uitmaken uitmaken of dat de stress die je ervaart constructief of destructief is. En dat je in een situatie met een destructieve stress, waar je dus eigenlijk energie van verliest, en waar je eigenlijk van voelt, dit brengt mij niet verder, dat je daar wel mee aan de slag moet gaan.
Speaker #0
Ja, dat is mooi gezegd. Op de vrouw af, kun je zeggen wat bij jou een positieve stress dan kan zijn?
Speaker #1
Voor mij is een positieve stress een heel intense sportieve uitdaging. Dat is voor mij een stressprikkel naar mijn lichaam toe. Maar als dat goed omkaderd is en als dat... Ik geef nu een voorbeeld, als je gaat lopen in de kou. Veel mensen zouden zeggen, oei, wat ga je nu gaan doen? Maar dan heb je twee stressprikkels. Je gaat gaan sporten, je loopt wat sneller, want je hebt kou en je hebt de koude. Dus dat geeft een soort van stressprikkel aan je lichaam, maar het geeft mij geen mentale stress. Dat is een vorm van stress die ik kan ervaren in de positieve zin.
Speaker #0
En de meeste mentale stress zou je dan wel als negatief...
Speaker #1
De mentale stress kan voor mij ook tot groei leiden. Ik ben iemand die deadlines nodig heeft. Ik ervaar wel wat uitstelgedrag. Dus als de deadline nadert, dan kan ik stress ervaren. zolang dat er... die groei blijft aanraken, dan kan ik dat eerder als positief aanvaarden.
Speaker #0
Stap 1 is je stress onder ogen durven nemen. Stap 2 is dan om dat te transformeren.
Speaker #1
Ja, en de verantwoordelijkheid ook op te nemen om iets aan die stress te gaan doen.
Speaker #0
Ja. Zeggen van, oké, ik voel me daar niet goed bij, ik ga daar iets aan doen. Hoe doe je dat?
Speaker #1
Daar zijn heel veel verschillende manieren voor. Wat uiteindelijk bij bijna iedereen werkt, is zich heel bewust worden van wat dat stress met je doet. Dus eigenlijk gaan begrijpen hoe dat in elkaar zit. En een heel belangrijke factor daarin is ons zenuwstelsel. Dus we hebben een sympathisch zenuwstelsel en een parasympathisch zenuwstelsel. En het parasympathisch zenuwstelsel, dat helpt ons om tot rust te komen. En in de tijden waarin we leven, waarin we altijd bij wijze van spreken moeten presteren, waar we altijd aan moeten staan, dat is niet alleen op het werk of thuis, maar ook sociale media, mails, die moeten beantwoorden. We staan altijd op aan. Dus die parasympathicus heeft moeite om ons effectief echt tot rust te gaan brengen. En dat al gaan begrijpen en weten hoe je die parasympathicus terug een klein beetje de kans geeft om die rust te vinden. Dat kan al heel veel betekenen voor iemand. Dat die weet van, ik kan dingen doen, effectief. om eerder de rustmodus te creëren dan de actiemodus.
Speaker #0
Begrijp ik het goed dat je zegt, eigenlijk moet je je zenuwstelsel, je bezenuwing, je hersenen in een modus krijgen die eerder rust uitstraalt?
Speaker #1
Ja, je hebt eigenlijk verschillende stadia van het zenuwstelsel. Rust is echt de meest actieve vorm van de parasympathicus. Maar het is niet zo dat je hebt... Niet zoveel. Je hebt rust, daarna heb je zo wat flow. Dan heb je een goed evenwicht tussen die parasympathicus en orthosympathicus. En als je dan nog meer die activatie van de orthosympathicus hebt, dan ga je eerder in die fight or flight of die freeze. En het is eigenlijk de kunst om voor jezelf te gaan voelen van waar zit ik nu en wat kan ik doen om die trapjes naar beneden te gaan en inderdaad in die rust te komen.
Speaker #0
Ja. En voor iedereen zal dat anders zijn?
Speaker #1
Ja, zeker. Maar er zijn wel technieken die eigenlijk voor iedereen zouden kunnen. En daar wou ik toe komen. Ja, dat dacht ik wel. Ik neem graag een keer een nummer. Eén ding waar we eigenlijk het belang nog niet zo lang van kennen, is de ademhaling. En de ademhaling is eigenlijk ons direct pad of de directe sleutel naar ons zenuwstelsel. Er zijn technieke ademhalingsoefeningen. Ze hoeven niet lang en niet groot en niet in bepaalde settings voort te komen, maar zich gewoon al bewust zijn en af en toe bewust ademen, kan ervoor zorgen dat je toegang krijgt tot een manier om jezelf tot rust te brengen.
Speaker #0
En hoe doe je dat dan? Gewoon zitten?
Speaker #1
Ja, wat dat... Als ik daarover spreek, met ademhaling bij patiënten, zie ik heel vaak mensen al zo wat beginnen... Zo van, ja, waar kom jij nu mee af eigenlijk? Ik kom hier om over hormonen te leren en jij spreekt hier over ademhaling. Eén voorbeeld dat ik kan geven, is dat eigenlijk één ademhaling, één bewuste ademhaling, dat is een belangrijk woord, Maar drie keer per dag te gaan doen, kan al drie keer per dag een soort van reset creëren in je leven. En als je dat doet, je ademt diep in door je neus, totdat je het gevoel hebt van ik kan niet meer verder. En je gaat toch nog een klein beetje verder. En dan adem je langzaam uit door je mond. En als je dat doet door zo wat geperste lippen, dus dat je gelijk door een rietje gaat blazen. En je doet de uitademhaling langer dan de inademhaling. dan ga je eigenlijk automatisch je nervus usfagus gaan stimuleren. En dat is eigenlijk de zenuwen die helpen om die parasympathicus te gaan activeren. Eén ademhaling, en hoe lang duurt dat? Twintig, dertig seconden? Ga je eigenlijk even je terugtrekken uit de situatie waarin je zit. En ideaal gezien oefenen mensen dat op het moment dat ze op hun gemak zijn. Want alles wat we... oefenen als we in rust zijn of de semi-rust, dat kunnen we op den duur ook gaan gebruiken als we in een moment van stress zitten. In een moment van stress moet je niet gaan oefenen met je ademhaling, dat lukt niet. Dat is te moeilijk. Daarom is het net belangrijk om aan een vorm van preventie te gaan doen. En op momenten dat je eigenlijk op je gemak zit, en voor sommige mensen is dat op de wc of is dat in hun zetel, van heel bewust een ademhaling te gaan oefenen.
Speaker #0
Ja, ik herken daar wel wat. En je ademt, Heel diep in. En dan is het trucje zo van, nog eventjes erbij.
Speaker #1
Nog even erbij, ja.
Speaker #0
En ik zou dat beschrijven als, dat doet deugd.
Speaker #1
Ja, het geeft adem.
Speaker #0
Ja. Ja, ja. En wat ik niet wist, is het via een rietje naar buiten. Gewoon om het uit te ademen.
Speaker #1
Het is langer en er zijn zo nog technieken. Inderdaad, het uitblazen, het heeft ook met CO2 te maken. Dat er meer CO2 wordt aangemaakt als je... Als je zo... Je moet meer doen, hè. Je moet meer werken. Ook bepaalde klanken gaan maken, zou je je zenuwstelsel kunnen rustig maken. Ze zeggen dan het hummen. Ja. Er zijn veel technieken. Alleen moet je er een beetje voor openstaan. Het is niet wat we kennen. Maar het kan enorm veel betekenen.
Speaker #0
En heel praktisch is dat dan een paar keer per dag?
Speaker #1
Bijvoorbeeld, ja.
Speaker #0
Een seconde of, wat is dat, een half minuutje? Ja,
Speaker #1
eigenlijk wel. En ideaal gezien, en dat is voor sommige mensen een stap te ver of een berg te hoog, is van dat smorgens te doen net voordat je opstaat. Eigenlijk in plaats van te snoezen met je wekker, als je de tijd hebt om twee, drie minuten bewust te ademen, met bijvoorbeeld... kent je misschien de box breathing? Dus wat is dat? Dat is eigenlijk dat je gaat inademen, dan houd je een beetje stil, dan doe je eventjes niets, en dan adem je uit. En dan wacht je weer even. Ze noemen dat box, omdat je dan bijvoorbeeld vier tellen in, vier tellen wachten, vier tellen uit, vier tellen wachten kunt doen. Een andere gekende is vier tellen in, zeven tellen wachten en acht tellen uitademen. En dat zijn twee technieken die je sowieso... rustiger gaan maken, die de cortisolpiek die je lichaam eigenlijk sowieso gaat maken, smorgens ook wel een klein beetje gaat gaan counteren. En vooral, je geeft lichaam het signaal van, het is hier veilig. En je neemt dat echt mee doorheen de dag. Als je smorgens veilig opstaat, in plaats van door je Instagram te scrollen, kan een heel andere start van de dag zijn.
Speaker #0
Je bent arts en het is leuk van u te horen dat je dat ook wat biologisch verklaart. Ik hoorde u zeggen, de nervus vagus, verklaar eens. En hoe is dat verbonden met, als je rustig ademt, dat het positieve effect, de cortisol, gaat naar beneden dan?
Speaker #1
Ja, het is zo dat we via het zenuwstelsel, je zenuwcellen zijn ook met alle hormonen verbonden. Dus we noemen dat neuro-endocrine processen. Dus door die nervus vagus te integreren, kun je impact maken op vlak van...
Speaker #0
En de nervus vagus is de belangrijkste... Dat is een hele grote zenu.
Speaker #1
Ja, een hele grote zenu. En die heeft een impact op cortisol, maar ook op serotonine, dopamine, melatonine. Dat is ons slaaphormoon, rustgevend hormoon. Die kunnen allemaal beïnvloed worden door die ademhaling. Zo zot is dat eigenlijk. En dat is niet de enige. Pas op, er zijn heel veel dingen waar we rekening mee kunnen houden. Ja.
Speaker #0
Ademhaling, zijn er nog zaken waarvan je zegt, kijk, dat is een vorm van je stress onder de ogen te kijken en er iets mee te doen?
Speaker #1
Zeker. En wat denk ik nog, is eigenlijk, je zou het kunnen klasseren onder mindfulness, maar wat voor mij belangrijk is, is dat je eventjes niet met bijvoorbeeld werkstresszorgen bezig bent. En hoe kunnen we dat doen? Dat is eigenlijk door bijvoorbeeld iets nieuws te leren. Vandaag was er nog iemand op consult en zij zei, ik ben beginnen gitaarspelen. En als ik gitaarspeel, dan hoor ik niemand meer rond mij. Want het enige waar ik naar kan kijken, is naar die noten op die balken en die gitaar. En ik ben weg van de wereld. Het was nog iemand die heel veel stress ervaart. En die zei, ik doe één uur eerste dans per week. En dat is het enige uur waar ik mij niet met mijn zorgen bezig hou. En waarom? Dat is nieuw. Dus dat vraagt aandacht. Dat vraagt een inspanning. En dat maakt dat je ook echt wel je brein wat tot rust brengt. Maar dat is voor iedereen anders natuurlijk. Dat is ook natuur, bijvoorbeeld buitenlucht, wandelen. Een hele grote fan van wandelen. Omdat je bent één buiten, je beweegt. en je hebt een soort van rechts-links coördinatie, wat ook helpt om allerlei zaken te gaan verwerken. Je kunt het met iemand anders doen, dus je hebt nog een sociale factor ook.
Speaker #0
Ja, rechts-links coördinatie, verklaar dat eens.
Speaker #1
Het is zo dat wij, we hebben twee hersenhelften, en En... Als we dingen meemaken, dat hoeft geen grote dingen te zijn. Dat kan ook iets kleins zijn dat je tijdens je werkuren hebt meegemaakt. En je krijgt dat niet goed uit je systeem. Dan gaat het feit dat je iets met je voeten, rechts, links, afwisselend, doet, gaat er eigenlijk voor zorgen dat je twee hersenhelften met elkaar in communicatie treden. En we hebben dat nodig om dingen te gaan verwerken. Dat is ook wat er in bepaalde therapieën wordt gebruikt. Dat is een vorm van... rechts-lichtcoördinatie met ogen of met handen. Wandelen doet dat ook. Dus je kunt eigenlijk een beetje je eigen therapie doen door te gaan wandelen.
Speaker #0
Wandelen. Gitaar leren of iets nieuws leren of ademen. Gooi er nog een laatste bij. Iets wat goed is om je stress in iets positiefs om te zetten.
Speaker #1
Voor mij is dat één woord dat heel belangrijk is en dat is verbinding. Dat is verbinding gaan zoeken met mensen die je energie geven, waar je kan praten of kan zijn, vooral kunt zijn. En dat je ook je zorgen met de anderen kunt gaan delen. zonder dat er daarop heel veel advies komt, maar gewoon dat je daar kan zijn.
Speaker #0
Ja, stress overwin je niet op je eentje.
Speaker #1
Nee, dat denk ik zeker niet.
Speaker #0
Oké, je doet dat en ik denk dan dat, ik ken mezelf ook, ik heb dat ook gedaan en na veertien dagen is het weer van hetzelfde. Ik denk dat de laatste stap is, hoe behoud je dat, hoe verval je niet in slechte oude gewoontes.
Speaker #1
Ja. Dan denk ik dat het heel fijn is om met hele kleine, kleine dingetjes te beginnen. Zoals bijvoorbeeld die ene ademhaling. Als je dat bij wijze van spreken in je agenda zet, of je plant dat in, dat je dat op een vast moment doet en je weet dat dat maar twintig, dertig seconden duurt. Je moet het jezelf een beetje gemakkelijk maken in het begin. Je hoeft niet direct tien kilometer te gaan wandelen. Als dat het eerste doel op zich is, van inderdaad drie keer per dag één bewuste ademhaling te doen, en je weet ook dat dat gezondheidsbevorderend is, en je plant het dan nog een keer in, of je doet het samen met iemand van op afstand, weet ik veel. Eigenlijk moet je de situatie zo gemakkelijk mogelijk maken, zodat de weerstand, ook al komt die, niet te groot wordt.
Speaker #0
Ja, begin niet te lopen als het koud is. Nee, ja. Nee,
Speaker #1
dat hoef je inderdaad niet te gaan doen. Als dat drie keer één ademhaling is bij iemand die zich daarvoor niet bewust was van het belang van een ademhaling, dan is dat eigenlijk al top.
Speaker #0
En een stok achter de deur, zoals ik heb dat met mijn huisarts besproken. Je bent huisarts, hè? En die vraagt daar eens naar. Ik kan me voorstellen dat dat ook wel helpt, dat met anderen te delen.
Speaker #1
Ja, zeker. Of mensen die je een beetje kunnen aanmoedigen. Je kunt een groepje maken, waar je s'avonds even een keer polst van heb je je ademhaling gedaan. Dat zijn dingetjes, we zijn daar wel gevoelig voor, om inderdaad die dingen te delen. En als je zo'n communitygevoel hebt, dan is de motivatie groter.
Speaker #0
Een laatste vraag voordat we naar de Nutri-rubriek gaan, op de vrouw af, de tweede keer. Wat werkt voor jou?
Speaker #1
Voor mij werkt het ademen. Sowieso, het sporten. En mij omringd voelen door warme mensen. En ook wel uitdagende dingen gaan doen die mij een tikkeltje positieve stress geven. Dat kan mij nadien een heel goed gevoel geven.
Speaker #0
Vier kinderen die thuis rondlopen en zeggen, mama gaat nu even ademhalen?
Speaker #1
Ik doe dat niet wanneer ze daar zijn. Pas op, als ik nog even een omweg mag maken. Mijn zoon had een boekenvoorstelling gisteren en hij was heel zenuwachtig. Hij was op de fiets zo aan het ademen. En ik heb met hem en de drie anderen, die hadden er heel veel plezier in, maar met hem geademd op de fiets. Dus we hebben echt die uitademhaling wat langer gemaakt. Hij heeft er vijf, zes ademhalingen over gedaan, alvorens dat hij zoiets had van, ik ga meedoen. Dus je kunt het ook met je kinderen doen, maar als ik het echt wil doen, dan doe ik het op mijn gemakje, s'ochtends of s'avonds. Ja, en soms ook niet alleen. En soms ook echt met mijn partner, omdat het is ook gewoon een verbindend moment.
Speaker #0
Ja, eigenlijk iets heel laagdrempeligs om je stress onder controle te krijgen.
Speaker #1
Zeker iets dat je ook met kinderen kan doen. Ze vinden dat vaak heel grappig en heel leuk. Alleen al die uitademhaling met geluid gaan maken, dat brengt hen echt tot rust.
Speaker #0
Straffe tip. We kijken even naar Anne, de gekende stem van de FITO en de NUTRI-rubriek. Anne, we hebben het over ademhalen, maar zijn er eenvoudige voedingscombinaties waaraan jij denkt om, laat zeggen, fris van geest te blijven? die stress onder controle te houden.
Speaker #2
Ja, absoluut. We hebben het de vorige keer gehad over de wisselwerking die er gebeurt tussen onze darmen en onze hersenen en hoe die twee in verbinding staan. Ik ga daar niet opnieuw op inzoomen. Maar één die wel belangrijk is om toch te blijven onthouden, is dat als je onder stress staat, dan is het zo dat je... Je hersenen verbruiken heel veel energie. Ik weet niet of je het herinnert, maar 20% van je totale energie gaat naar je hersenen. En het is ook zo dat op momenten dat je onder stress staat, dat je hersenen ook veel gevoeliger zijn aan schommelingen. En dat is ook de reden waarom heel veel mensen die energiedips, of zelfs brainfog, je zich niet meer kunt concentreren, veel meer voelen op het moment dat ze stress ondergaan. En wat we op dat moment vooral proberen te vermijden, is die insuline. pieken, die energiepieken, waardoor we ons zelf even beter voelen, te veel, te vaak te gaan opzoeken. En dan denk ik heel fel aan heel bewerkte voeding. Ik denk dat je ondertussen wel weet dat ik iemand ben die niet zo'n grote fan ben van alles wat er in een wikkeltje rond zit. Er worden heel veel slogans op staan dat ze gezond zijn, dat ze meer energie geven of meer proteïne enzovoort. Ik hou van hele pure voeding. En als je dan bijvoorbeeld gaat echt bewust gaan zoeken naar voeding die energie geeft, kijk dan maar even naar een stuk fruit waar heel veel vezels in zitten en combineer dat met eventueel een beetje noten. Omdat dat zorgt dat die bloedsuikerspiegel veel stabieler blijft en dat die insulinepiek eigenlijk wat afgevlakt wordt. Dus als je die insulinepiek niet zo fel hebt, dan gaat dat lichaam ook niet zo snel in een daling gaan. Dus die stabiliteit, wat meer gaan we opzoeken als je met voeding wil gaan energie vinden, maar ook niet de weerbots ervan voelen.
Speaker #0
Ja, dat zijn de do's en de... don'ts, dan denk ik aan koffie waarschijnlijk of wat zijn de andere grote don'ts?
Speaker #2
We hebben het vorige keer heel uitgebreid over gehad. Caffeine kan heel fijn zijn, is voor veel mensen inderdaad een booster, maar we weten als je heel veel caffeine gaat gebruiken, dat je echt ook wel je systeem gaat... Het is al zo dat koffie maskeert zelfs vermoeidheidssymptomen. Dus wat ga je doen? Je krijgt heel veel energie, maar daarna ga je inderdaad ook die... Je vermoeit het, je gaat dat systeem aan, want we voelen ons wat opgejacht. We zijn geactiveerd. Wat Mathieu ook zegt, je systeem wordt geactiveerd. Maar je moet daarna terug naar die rust, die rust gaan opzoeken. En gezien caffeine dat wat maskeert, ga je die rust eigenlijk niet meer gaan zoeken.
Speaker #0
Ja, Anne, ik weet dat een van de zaken waar je vaak op terugkomt, het woordje mini-gewoontes zijn. Wat is dat precies? Waarom ben je er zo fan van?
Speaker #2
Ja. Mini-gewoontes, en ik ga het eventjes een stap terugnemen. Het is zo dat bijvoorbeeld hier om stress en voeding en verteren en zo even uit te lichten, zodat jouw lichaam op het moment dat je wilt verteren, dan moet je in een soort rest-and-digest-situatie zijn. Enerzijds heb je de fight-and-flight, als je moet verdedigen tegen een tijger of zo, dan ga je adrenaline maken. Jouw lichaam geeft jezelf eigenlijk enkel de toestemming om goed te verteren op het moment dat je in rest-and-digest bent. Dus dan je eigenlijk... je parasympathisch systeem gaat activeren. En om dat toe te laten, kan je eigenlijk met heel kleine gewoontes voor je eten of... tijdens je eten echt wel dat gaan opzoeken. En zo'n gewoonte die ik er altijd wel wat probeer in te steken, of die ik zelfs mijn kinderen wat probeer mee te geven, is wapensneren. Een van mijn leerkrachten zei dat ooit. Wapensneren als je eet. En dat betekent als je een hap in je mond steekt, dan leg je je vork en je mes neer en je pakt die eigenlijk terug op wanneer je eten, wanneer je mond terug leeg is. Gewoon om jouw systeem de rust en de ruimte te geven om iets... in te slikken, die verteringsproces om de juiste speeksel aan maak te krijgen. Dus ja, dat zijn zo van die kleine dingen die ik eigenlijk probeer zo bewust mogelijk te gebruiken, omdat dat jou vertraagt in jouw voeding. Omdat je dan in die rest and digest modus komt, want als je in fight and flight zit, dan gaat je bloed naar je spieren. Dan moet je alert zijn. Op het moment dat je in rest and digest bent, dan gaat de bloedsvoorziening naar je maag. Dan maak je meer enzymen aan, meer gal, dus heel veel heel veel meer... spijsversteringsstoffen. Dus dat is eigenlijk wat je gaat doen door in die rest and digest rust te gaan zoeken.
Speaker #0
Zeg je nu dat het principe wapensneer ervoor zorgt dat je goed koudt, ervoor zorgt dat je voedsel beter verteerd wordt?
Speaker #2
Ja, absoluut. Wat je eet en hoe je eet zijn bepalend, want jouw verteringsproces start van in je mond tot dat het jouw lichaam verlaat. En het hele proces beïnvloedt, het is echt een ketting die zichzelf beïnvloedt. Dus... Op het moment dat je heel snel dingen binnenschrokt of niet voldoende koud, dan ga je eigenlijk per definitie jouw ganze verteringsproces beïnvloeden.
Speaker #0
Ja. Over voeding gesproken. Welke producten zijn er? Welke voedingsstoffen zijn er? Als je denkt aan het thema stress en beheersen van stress, die voor jou aangewezen zijn.
Speaker #2
Bedoel je dan de macronutriënten, de grote voedingsstoffen? Of wil je even eerder wat kijken richting micro? Laat ons eerst macro en dan gaan we naar micro. Macro ga ik mijn stokpaardje terug boven halen. Voor mij gaat gezonde voeding aan jouw lichaam. En daar zijn onze darmen, als je naar onze vorige podcast zou gaan luisteren, zijn die darmen superbelangrijk. Die darmgezondheid, dat microbioom, moet heel belangrijk gevoed worden. En een van de belangrijkste zaken om mee te gaan voeden, En... Wezels zijn groente, zijn fruit. Voor mij is een van de belangrijkste plaatsen in de supermarkt, en ik hoop voor veel mensen, dat eerste plaatje waar je binnenkomt waar heel veel gekleurde mooie dingen liggen, zonder papiertje rond en zonder plasticje rond, meestal, is groente en fruit. Ik begin de kar al te vullen, want het is zo verleidelijk. Ook voor mezelf om in een supermarkt rond te lopen en heel veel dingen mee te nemen, maar die eigenlijk niet jouw darmen in optimale gezondheid zetten om dan ook die juiste weerbaarheid te hebben. Dus dat is een belangrijke. Ik denk ook aan gezonde vetten. Om omega-3 uit te halen. We hebben het er denk ik ook al een paar keer over gehad. Omega-3 is heel belangrijk om jouw celwand soepel te maken. Soepel te houden. En laat die celwand, zeker in onze hersenen, die hersencellen, juist zo belangrijk zijn dat die soepel zijn om die communicatie goed te laten gebeuren. Dus echt iemand die heel... Star is die, star is cel, want hij is van in C ook een stukje starder en kan ook moeilijker met stress omgaan. Dus dat zijn voor mij zaken, gezonde groenten, gezonde vezels en vetten, zijn voor mij heel belangrijk. En daarnaast die proteïnen, waar we het ook al een paar keer over gehad hebben.
Speaker #0
En dan de micronutriënten? Ja.
Speaker #2
Ik vrees dat ik nog geen enkele podcast voorbij ben gegaan. Janne gaat lachen. Eerst magnesium. Magnesium. Ik ga er niet veel over uitweiden. Maar voor het moment dat we over mentale gezondheid spreken, kom ik altijd terug op welke vorm gebruik je. En dan kijk je naar magnesiumbisglineaat. Wordt gemakkelijk opgenomen. En heeft ook echt die inwerking op het zenuwstelsel. We denken terug aan de B-vitamine, omdat dat belangrijke cofactoren zijn in het aanmaken van... neurotransmitters van dopamine bijvoorbeeld, sterotonine, melatonine. Dat zijn zaken die... B-factoren zijn superbelangrijk. En eentje die ik er misschien eens apart ga uitlichten, is L-theanine. Nooit van gehoord. L-theanine komt uit groene thee. En vaak denken we bij groene thee dat dat theïnes, zoals caffeine, opwekkend is. En dat is ook zo. Die geeft jou een soort focus, maar die zorgt ook voor een rusttoestand. Dus L-theanine en groene thee zijn op dat vlak heel interessante stofjes die je... Als je wat gevoeliger bent aan de prikkelgevoeligheid of de theïnis, kan je dat eerder vanmorgen gaan drinken. Het is heel gezond om focus te houden, maar ook een stukje rust te vinden in die L-theanine.
Speaker #0
Ja, je hebt het over thee, een laatste vraagje. Zijn er andere planten die interessant zijn, bijvoorbeeld om in een thee te gebruiken?
Speaker #2
Ja, er zijn er heel wat. Nu moet ik er eentje gaan uit, heb ik je zeker. Ik zou kunnen spreken over verfijn, over kamillethee. Maar ik ga er misschien een beetje een en uit halen die we niet zo gewoon zijn. Dat is melisse.
Speaker #0
Citroenmelisse kan je wel stellen. Ja, dat is een hele goede geur.
Speaker #2
Gewone melisse, ja. Melisse is een plantenstof die je ook in thee kan terugvinden. En we hebben het al eens gehad over GABA. GABA is de rempedaal in ons lichaam. Die rust creëert. Die melisse versterkt eigenlijk de werking van GABA. Dus echt het... De stof, het is een neurotransmitter die ons eigenlijk rust geeft. En door die melisse in te zetten, ga je eigenlijk vaak een ontspannend effect creëren bij mensen die vooral gespannen zijn in hun hoofd. Dus daar kan je echt wel op gaan inwerken door die GABA te gaan stimuleren. Dan kan je een T gewoon vinden.
Speaker #0
Ja, ik heb hier iemand heel geboeid zien luisteren en meeknikken. Dr. Matti zei dat voeding een topic is dat je dan ook met je patiënten bespreekt als ze het bijvoorbeeld over stress hebben.
Speaker #1
Ja, zeker. En ik denk dat Anne hier heel wat stoffen al heeft benoemd. Voor mij zijn er twee waarin ik heel vaak mee aan de slag ga bij mensen. En dat is ook die omega-3. En niet te vergeten ook wel de vitamine D3, gecombineerd met K2. En de magnesium. Eigenlijk zijn er drie die... Door mij heel vaak besproken worden met de mensen. En ook dat geeft zeker een sterkere weerbaarheid. Of een mentale veerkracht. Zeker.
Speaker #0
En die vitamine D, als ik me niet vergis, is dat iets wat voornamelijk in de winter als een supplement wordt bijgegeven? Ja,
Speaker #1
dat wordt inderdaad vaak gelinkt met de zon. Wat ook klopt. We halen dat uit het zonlicht. Wat is het probleem? Is dat we ook vaak in de zomer met heel lage vitamine D-levels zitten. Dus er zijn heel veel mensen die dat in de winter nemen en dan het onderbreken in de zomer. Maar eigenlijk komen wij hier in onze buurt ook vaak niet aan de nodige waarden in ons bloed, al neem je heel het jaar door vitamine D. Ah, dat is het niet. Nee.
Speaker #0
Dankjewel. Voilà, dat is iets wat ik al bijgeleerd heb, maar zo is er nog wel meer wat me zal bijblijven. Een van de dingen die je vertelde, dokter Mattie, was het idee dat stress je zomaar overvalt, dat je daar geen greep... kan ophebben. En inderdaad, als je zegt van ja, ik kan daar niks mee doen, ja dan ligt het wat buiten jou. Het is belangrijk om te kijken, wat kan ik zelf met mijn stress doen? En een van die dingen die je daar dan bij aangeeft, wat ik niet zal vergeten, is het ademen. Een paar keer per dag gewoon heel diep inademen, op het einde nog dat klein beetje erbij en rustig uitademen. En wat me het slot bijbleef is... Leg de lat niet te hoog voor jezelf. Durf klein te beginnen. Doe het met kleine stapjes en zorg dat je niet te snel ontgoocheld geraakt. Drie dingen die me bijblijven van Dr. Mattie, maar ook van Anne. Hopelijk hebben jullie er ook iets van opgestoken en zijn jullie er de volgende keer opnieuw weer bij. Als deze podcast jou aan het denken heeft gezet of als je er echt wel iets aan hebt gehad, wel abonneer je, dan houden wij je op de hoogte. wanneer een nieuwe aflevering verschijnt. Of deel het gewoon met andere mensen. Maar je kan ons ook gerust een goede beoordeling geven. Dat wijst zichzelf wel uit. Leuk dat jullie erbij waren. Tot de volgende keer. Tot de volgende BeLive Talk.

Embed